of 59318 LinkedIn

Koester de kloof tussen politiek en burger

De discussie over de kloof tussen burgers en politici wordt in Nederland eenzijdig gevoerd, vindt de pas gepromoveerde sociaal-wetenschapper Wouter Veenendaal. 'Er is weinig aandacht voor de nadelen van een smallere kloof.'

Als de afstand tussen politici en burgers kleiner wordt, is de kans op corruptie groter. Het is dus niet per se goed dat de kloof tussen burgers en de politiek wordt gedicht, concludeert Wouter Veenendaal in zijn promotieonderzoek. ‘Daar zitten ook nadelen aan.’

Onderzoek in microstaten
Hoe kleinschaligheid de kwaliteit en het karakter van democratie beïnvloedt is de vraag die Veenendaal wilde beantwoorden in zijn proefschrift. Daarvoor deed hij onderzoek in vier “microstaten” oftewel landen met minder dan 250 duizend inwoners: Palau, San Marino, de Seychellen en Saint Kitts en Nevis. ‘Dat zijn landen met minder dan 100 duizend inwoners. Palau heeft maar 20 duizend inwoners. In die zin vergelijkbaar met een kleine Nederlandse gemeente.’

Kleinschaligheid ondermijnt kwaliteit democratie
Conclusie: kleinschaligheid ondermijnt inderdaad de kwaliteit van de democratie. Maar vraag is natuurlijk in hoeverre zijn onderzoek in deze soevereine microstaten generaliseerbaar is naar de situatie in Nederlandse gemeenten of bijvoorbeeld een provincie als Limburg. ‘Natuurlijk zijn dit allemaal eilandstaten. Een plaats als Oegstgeest verlaat je gemakkelijker. Daarbij hebben gemeenten minder bevoegdheden.  Maar de uitkomsten zijn zeker generaliseerbaar naar de Nederlandse Antillen die nu Nederlandse gemeenten zijn. Het gaat erom dat mensen elkaar persoonlijk kennen. In een kleine Limburgse gemeente hebben mensen eerder contact met eigen bestuurders dan in een grote stad als Den Haag.’

Niet ideologie, maar personen zijn belangrijk
Als burgers en politici elkaar kennen ook tegenkomen in het dagelijks leven, kan dat ertoe leiden dat ze om politieke gunsten gaan vragen en deze worden gehonoreerd. ‘Dat gebeurt daar wel. Het is geen cultuurkwestie. Ik heb daarvoor gecorrigeerd door vier eilanden met verschillende culturen te onderzoeken.’ Bij politiek op kleine schaal wordt ideologie minder belangrijk, ontdekte Veenendaal. ‘Personen zijn belangrijker dan de inhoud. Ideologie speelt maar een kleine rol in de campagne. Het gaat om de persoon. Hij is electoraal afhankelijk van een klein aantal personen en kan door de schaal overal langs. Dat kan net het verschil maken.’

Schaalvergroting en klachten over grotere kloof
Het feit dat Nederlandse gemeenten meer bevoegdheden krijgen betekent niet dat dit fenomeen ook in Nederland gaat spelen. ‘Enerzijds zou je denken dat personen dan belangrijker worden, maar de afstand tot de burger wordt door schaalvergroting ook weer groter. Overigens lijkt dat vooral uit efficiëntieoverwegingen voort te komen, want tegelijkertijd blijven de argumenten dat de kloof groter wordt, zoals van Wallage, ook. Maar als een kleinere gemeente meer bevoegdheden krijgt kan de kans op corruptie groter worden.’ Een vergelijking met een Limburgse gemeente als Meerssen of de zaak-Van Rey heeft Veenendaal niet gemaakt. ‘Ik wil wel onderzoek doen naar de situatie in de Nederlandse Caribische gemeenten en later wellicht in andere gemeenten.’

Discussie over kloof burgers-politiek eenzijdig
Voordelen heeft kleinschaligheid ook, vertelt Veenendaal. Politici zijn beter op de hoogte van wat er speelt en dat kan leiden tot een hogere kwaliteit van de vertegenwoordiging. ‘Maar toch blijkt dit dan weinig inhoudelijk, maar meer om persoonlijke zaken te gaan.’ De discussie over de kloof tussen burgers en politici in Nederland wordt volgens Veenendaal te eenzijdig gevoerd. ‘Er is weinig aandacht voor de nadelen. Er zijn positieve aspecten aan een grotere afstand. Het zorgt bijvoorbeeld voor een professionelere verhouding tussen politici als ze niet vanuit hun persoonlijke geschiedenis kennen. Anders worden politieke beslissingen nogal eens bepaald door wie het heeft voorgesteld.’

Informeel zaken regelen niet controleerbaar
Een laatste nadeel van een smallere kloof tussen burgers en politiek in de eilandstaten is dat wel formele democratische structuren bestaan, maar deze instituties nogal eens worden omzeild door politici in contacten met burgers of tussen politici onderling. ‘Vaak zijn zaken sneller geregeld als je dat informeel doet, wanneer je een burger treft in de supermarkt of met een collega-politicus. Maar het is slecht voor de transparantie, want het is niet controleerbaar.’

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door tom van doormaal (adviseur lokale politiek) op
Boeiend, want het gaat om een witte vlek in de politieke wetenschappen. Wat is de betekenis van het schaalniveau in politieke processen en welke invloed heeft die schaal op de verhoudingen tussen politicus en burger?
In zijn algemeenheid geloof ik wel in de bevindingen: maar wat doen we er mee, in het licht van de druk tot schaalvergroting en de koppelingen met schaalverkleining binnen die vergrootte gemeenten?
Door Aart van Boeijen (scharrelburger) op
Er kan geen kloof zijn tussen burger en politicus. Dat is een contradictio in terminis De politicus is zelf ook een burger, het is een wijdverbreid misverstand dat hij/zij dat niet is. Hij/zij is het net zoals een bakker, een pastoor of een vuilnisman. Er is of kan ontstaan een kloof tussen belastingbetaler en wie door de belastingbetaler wordt gemandateerd om het belastinggeld te beheren. Zo'n kloof is meestal slecht voor de economie.
Door Gerard op
"Koester de kloof tussen de politiek en burger" Dat zou minder corruptie opleveren volgens hr. W. Veenendaal.
Dit is m.i. bekeken vanuit een tamelijk eenzijdig bestuurs-gezichtspunt waardoor deze veronderstelling beslist nuancering behoeft. Want de onderhavige kloof is er immers eerder gekomen, in dit land, door vrij systematisch onrechtmatig te besluiten, zonder dat met belanghebbenden rekening wordt gehouden. Dit zal overigens in de grotere gemeenten wel meer voorkomen dan in de kleinere - . Dit klemt trouwens wel daar het recht ontoegankelijker is geworden en men bovendien meer moeite heeft gekregen met het begrip onafhankelijk.
Door Jan op
Het bedroevende is dat iedere burger vindt dat in zijn geval maatwerk nodig is, maar als er maatwerk bij een ander toegepast wordt, wordt meteen geroepen "wat hij krijgt, dat wil ik ook, daar heb ik ook recht op".
Door Harry (adviseur) op
Als de overheid alleen algemene regels zou uitvaardigen zou er geen individuele gevalbehandeling plaats hoeven te vinden. Door gelijkheid als resultaat na te streven roep je misbruik en clientilisme op.
Goed recept minder geld naar de overheid, kunnen ze het ook niet verkwisten en kunnen ze niet corrumperen.
Door Jos Derckx (adm) op
Wat ik in dit verhaal mis is de werking van een partijtop, voormalige bestuurders die vanaf de achtergrond hun zaak laten sturen zoals "de Partij" dit "beleidsmatig" ziet. Dat zijn ook de "kok"'s, "Zalm"s of "Bos"s die vanuit hun gespreid bedje NL manipuleren. Rutte & co hangen aan hun "lijntje".
Dan komt ook de lobby in het gedrang, jonge partijen hebben daar geen last van.
Door Melkkoe (Econoom) op

Welke kloof tussen burger en politiek ? Ik vind, dat er geen sprake is van een kloof. We zijn wel inmiddels een 3e wereldland geworden, waarbij we dagelijks financieel uitgemolken worden. Dankzij onze hoge heren, de zg. volksvertegenwoordigers. Welke volk vertegenwoordigen ze dan ? Onze zg. politieke leiders zijn dagelijks bezig met projecten hoe ze de lasten kunnen gaan verzwaren voor de burgers. Ze hebben geen rode cent meer te makken en onze premier Mark Rutte zegt, dat men niet negatief gestemd moet zijn. Gelijk heeft hij. Trek een heerlijke fles champagne uit de kast. Schotel kaviaar erbij. Tsjakkaaa. Slogan VVD: Ikke ikke ikke, de rest mag er financieel in stikke. Is de vakantie al geboekt Ellen ?

Door Hannes Haganum (Overheidsdienaar) op
Je kunt ook overal op promoveren, zelfs als het totaal niet relevant is voor Nederland. Politiek zal altijd een mensenlijk gezicht moeten hebben. Dat was ook het ijzersterke punt van Pim Fortuyn. Anders wordt politiek steeds vluchtiger en kunnen de PvdA of het CDA de ene keer 35 zetels en de andere keer 15 zetels halen. Het zijn amorfe en olichargische bestuursmachines geworden.
Politiek moet ergens over gaan en een een gezicht hebben. Politiek moet mensen ook geborgenheid kunnen bieden. Wat dat betreft is de cultuurkloof tussen de kille en botte PvdA cultuur en de veel warmere Vlaamse Sp.A cultuur veel interessanter om te onderzoeken. Bij PvdA had ik het ooit snel gezien vanwege de lompe omgangsvormen, bij de Sp.A heb ik persoonlijke vrienden.
Door H. van Veenbergen op
Ik vind het heerlijk dat er een kloof zit tussen de burgers en de bestuurders! Ik ken geen enkel lid van het college of gemeenteraad in mijn gemeente. Ik heb er ook geen enkele behoefte aan. Als er maar een kwalitatieve organisatie is die de gemeente runt. Prima dat een bestuurder deze organisatie aanstuurt en prima dat er een controlerende gemeenteraad is. Maar een persoonlijk contact met deze bestuurders/politici heb ik echt niet nodig. In kleine gemeenten is vaak sprake van vriendendiensten tussen bestuurders en bevriende burgers. Deze diensten zijn niet transparant en niet democratisch. Ga voor de lol eens naar een gemeenteraadsvergadering van een kleine gemeente en je bent gelijk genezen. Schaalvergroting leidt in vrijwel alle situaties tot kwalitatievere organisaties. Van mij mag een gemeente minimaal 500.000 inwoners hebben. Voor mijn paspoort/rijbewijs wil ik best elke vijf jaar een keer naar de grote stad.
Door Henk Daalder Duurzame Brabanders op
Dit onderzoek is totaal NIET relevant voor Nederland.
Hier is de afstand tussen burgers en politici oneindig groot
En de afstand tussen bedrijfslobbyisten en politici onzichtbaar klein.
Veel Nederlandse politici zijn helemaal geen Volksvertegenwoordiger, maar bedirjfsvertegenwoordiger.
Dat helpen vooralk bedrijven en niet burgers, die kennen ze niet of ze negeren ze..
Dat komt doordat lobbyisten van bedrijven wel goed toegang hebben tot politici, en gewone burgers niet.

Op deze manier is Nederland een van de meest corrupte landen, maar ook ambtenaren kennen geen burgers en wel de bedrijfslobbyisten, dus zit iedereen er midden in en vind het gewoon dat

Burgers de pinautomaat voor zo'n beetje alles zijn.
Zo moet het geregeld worden, zeggen de bedrijfslobbyisten