of 59162 LinkedIn

Informatiecommissaris werkt ook kostenbesparend

GroenLinks wil naar Brits voorbeeld een Informatiecommissaris die besluiten kan nemen als een verzoek om informatie bij de overheid is afgewezen.

Tweede Kamerlid Mariko Peters (GroenLinks) wil de openbaarheid van bestuur verruimen en een onafhankelijke Informatiecommissaris aanstellen als waakhond. Dat zou overheden ook kosten moeten besparen.

Recht op overheidsinformatie

‘Information is the currency of democracy’, citeert Peters Founding Father Benjamin Franklin. Haar initiatiefwetsvoorstel 'vrijheid op informatiewet’ moet de Wet Openbaarheid van Bestuur (Wob) grotendeels vervangen. ‘We schaffen de oude wet af en maken een nieuwe met het recht op toegang op publieke informatie en het recht op hergebruik van informatie.’ 

 

Expertmeeting

Het voorstel moet informatieverschaffing en informatiemanagement van de overheid naar een hoger plan brengen. Nu leiden bezwaren tegen afwijzingen van Wob-verzoeken tot lange procedures en een gang naar de rechter. Na een expertmeeting, waar de Britse en Ierse Informatiecommissarissen hun ervaringen deelden met een gezelschap van Kamerleden, wetenschappers, journalisten en belangenorganisaties, voelde Peters zich gesterkt in haar opvatting dat een informatiecommissaris ook in Nederland mogelijk is.


Stok achter deur

Waar Nederland ooit begon met een wet voor openbaarheid van bestuur, zijn andere landen verder gegaan. In het Verenigd Koninkrijk en Ierland is de Informatiecommissaris sinds begin deze eeuw een flinke stok achter de deur voor publieke diensten. In de meeste gevallen waarbij de Informatiecommissaris wordt ingeschakeld is een informele regeling al afdoende voor burgers, journalisten en bedrijven om informatie te ontvangen. In een paar procent van de zaken geeft de Informatiecommissaris zelf een oordeel. Dat oordeel kan niet worden genegeerd. Wel kan een zaak voor de rechter komen. Peters spreekt van een interessante les: ‘Het hebben van tanden maakt dus uit. Bij ons gaan bijna alle zaken meteen door naar de rechter. De aanwezigheid van een sterk onafhankelijk orgaan met beslisbevoegdheden heeft een enorm effect op het vermogen van mensen om tot oplossingen te komen.’


Van gunst naar recht

Peters wil dat toegang tot overheidsinformatie een recht wordt in plaats van een gunst. Er moet een Informatiecommissaris komen naar Brits voorbeeld. Alle met publiek geld gefinancierde publieke diensten moeten transparant worden. Informatie moet sneller, gratis en systematisch beschikbaar komen en vindbaar zijn met een register. Uitzonderingen worden verscherpt. Peters over het laatste: ‘Nu zijn er absolute uitzonderingsgronden, waarbij je automatisch in de uitzonderingscategorie valt om bepaalde informatie niet openbaar te maken. Straks moet per geval worden gemotiveerd waarom het buiten de openbaarheid moet blijven.’


Declaratieschandaal

De instelling van een Informatiecommissaris moet naast meer transparantie ook zorgen voor kostenbesparing. Beide commissarissen kwamen met voorbeelden die duidelijk maakten dat een hoop onnodige kosten bespaard kunnen worden door informatie die via de commissaris naar boven komt.  Het bekend worden van het Britse declaratieschandaal levert nu een miljoenenbesparing op. In Ierland bleek een overheidsinstantie voor handel veel te veel uit te geven.


Ombudsman

Zelf kost de organisatie rond de commissaris, met in beide landen ongeveer 80 medewerkers, in het Verenigd Koninkrijk ongeveer 4,5 miljoen euro per jaar en in Ierland 1,7 miljoen. In Ierland is de functie gecombineerd met de Ombudsmanfunctie. Peters wil in Nederland een onafhankelijk orgaan met beslisgevende bevoegdheden. ‘Dat laat onverlet dat je het ergens kunt onderbrengen, bijvoorbeeld eerst op proef bij de Ombudsman.’

 

Kosten besparen

Van Peters mogen informatie en democratie best wat kosten. ‘Maar dit kan ook kosten besparen en opleveren. Als je bezwaar tegen de afwijzing van een Wob-verzoek weghaalt bij overheidsorganen, hebben ze daar geen kosten meer aan.  Als overheden betere beslissingen nemen, hoeft minder lang te worden doorgeprocedeerd en bespaart dat ook kosten. Als je goed doorstapt op open data, dus veel meer overheidsinformatie actief voor hergebruik geschikt openbaart, heeft de regering zelf berekent dat dit tot in de miljarden extra economische inkomsten kan opleveren. Er zijn ook niet-materiële winsten: beter bestuur, meer vertrouwen van burgers in bestuur en betere kwaliteit van dienstverlening.’ Half mei komt het initiatiefwetsvoorstel op internet te staan voor consultatie door burgers. Peters wil het voorstel voor de zomer indienen. ‘Een meerderheid is echt wel denkbaar.’ 

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Herman (ambtenaar) op
Op zich mee eens dat de burger recht heeft om te weten wat de overheid met hun belastinggeld doet. Misschien is dit meteen een goede mogelijkheid om eesn goed te bekijken welke overheidsinformatie voor openbaarheid geschikt is. Naar mijn mening is he nu te breed wat onder onder het begrip 'openbaar' wordt verstaan. Als dit duidelijkr wordt dan is de afweging om iets al dan niet te verstrekken ook mindr problematisch. Voorbeeld: nu vallen politiegegevens ook onder de Wob. Naar mijn mening gaat het eenderde helemaal niets aan wa er inhudeijk in een opsporingsonderzoek staat! Wel bijvooreeld hoeveel eendergelijke onderzoek aan mankracht heeft gekost. Kortom; zo simpel als nu door Peters wordt gesteld is het in de praktijk zeer zeker niet! Het onderzoek zal maar jezelf of een familielid betreffen....
Door Jan op
Briljant aan haar voorstel is de financiele onderbouwing. Simpel gesteld, het kost minder of levert zelfs op omdat de overheid minder dwars gaat liggen en er minder procedures gevoerd worden. De vraag is dus eigenlijk of er niet iets anders mis is, dan de noodzaak voor een nieuwe (dure) ambtelijke functie (die niet de ombudsman mag zijn anders dan bij de proef) met een kunstgebit, oeps sorry, de noodzakelijke tanden die zegt hoe het moet. Wanneer gaan we nu eens werken aan de kwaliteit van wetgeving inplaats van de zoveelste commissaris, adviseur, directeur of andere onafhankelijke waakhond als oplossing aan te dragen. Want wat opvalt is dat Den Haag niet alleen sterk is in het scheppen van dit soort jobs maar ook in het vervolgens opvullen vanuit het haagse vriendjesnetwerk waardoor niet kwaliteit de doorslag geeft maar het recht op een job voor de uitgerangeerde kamerleden/ministers/staatsecretarissen/etc.
(kwaliteiten gisteravond op tv weer bewezen gezien: Loek Hermans en Carla Peijs)
Door ernst (ambtenaar) op
Een wet op zich is niet goed of slecht (behalve als je het over de technische kwaliteit hebt). Het gaat erom hoe de mensen ermee omgaan. De Wob biedt rechten aan overheden en burgers. Die overheid heeft die rechten niet voor zichzelf, maar voor de algemene belangen die het tracht te beschermen. Ik denk dan bijvoorbeeld aan budgetten voor aanbesteding van een werk alvorens er wordt aanbesteed. Hoe zou u het vinden als dat op straat ligt en er door de offrerende partijen naartoe geschreven werd. Wordt uw belastinggeld dan nog goed gebruikt? En zo zijn er nog 10 praktijkvoorbeelden te verzinnen. Als we nu met zijn allen vinden dat het best wat openbaarder kan, laten we dat dan via een politieke afweging doen en niet via die goedkope scheldpartijen op alle ambtenaren en politici!
Door Niek (adviseur) op
De WOB is ingesteld met de bedoeling om documenten openbaar te maken, actief en op verzoek.
In de praktijk is de WOB een instrument geworden om NEE te verkopen. Meestal hebben gemeentebesturen de afhandeling van WOB verzoeken bij de juridische afdeling neergelegd. Als klap op de vuurpijl zijn vorig jaar de behandel- en verdaagtermijnen van de WOB verdubbeld. Dit is inderdaad tekenend voor hoe de overheid momenteel tegen openbaarheid en burgerbelangen aankijkt. Mooie bedoelingen, fraaie beloften, maar in de praktijk stelt het niets voor en is eerder het tegendeel het geval.
Door burger op
De eerste reactie is typisch van een gemeenteambtenaar!!
Burgers worden te pas en te onpas als muggenzifters tegemoet getreden. Is die ambtenaar ergens bang voor?
Door Broadcaster (gemeenteambtenaar) op
Dit gaat gewoon geld kosten. Uw en mij geld. Volgens mij kunnen we dat beter besteden aan goede zorg voor ouderen, zieken en zwakken dan aan het bevredigen van de nieuwgierigheid van muggezifters en het tegemoet komen van principienreiters.