of 64707 LinkedIn

Geert Mak: Friesland lijdt aan ‘showbestuur’

Een kwart eeuw geleden zette Geert Mak met zijn boek ‘Hoe God verdween uit Jorwerd’ de schijnwerper op de onttakeling van het platteland. Hoe ging het er sindsdien verder? En wat leveren nieuwe uitdagingen als de energietransitie en de woningbouw het platteland op?

Een kwart eeuw geleden zette Geert Mak met zijn boek ‘Hoe God verdween uit Jorwerd’ de schijnwerper op de onttakeling van het platteland. Hoe ging het er sindsdien verder? En wat leveren nieuwe uitdagingen als de energietransitie en de woningbouw het platteland op?   

Omgewaaid

Tot nu toe gaat de energietransitie geheel aan Jorwert (tegenwoordig met een ‘t’ geschreven) voorbij. ‘Van de twee windmolens die we hadden is er eentje omgewaaid’, zegt Geert Mak, lachend, ‘en de andere is volgens mij ook alweer verdwenen. Het Nimby-effect hebben we hier niet, maar ik begrijp het goed. Die turbines zijn waanzinnig groot. Als er een zo’n ding tweehonderd meter van je achtertuin komt te staan, is dat slikken. Mijn gevoelens zijn daarover zeer gemengd. Ik besef dat het nodig is. Maar als er een windpark naast je deur verschijnt, heeft dat een enorme invloed op de kwaliteit van leven. Dat geldt voor stadswijken als IJburg. Maar ook dorpen zijn zeldzaam kwetsbaar.’

Woest plan
En dan die andere opgave die elk dorp raakt, de woningbouw. Mak: ‘De noordelijke provincies bieden aan dat ze desnoods honderdduizend woningen willen bouwen. Het is een woest plan, maar tegelijk toch de vraag: waar? Het zal de provincies enorm kunnen veranderen. En waar moeten al die mensen werken? Het is niet voor niks dat de Randstad zo veel mensen trekt. Daar zit een boel dynamiek.’ Ja, als gevolg van corona werken meer mensen thuis en doen afstanden er minder toe, ‘maar die dynamiek schuift niet automatisch met de mensen mee’.

Illusiepolitiek
Mak noemt de plannen om het noorden dankzij een hsl-verbinding door de polders beter te ontsluiten ‘illusiepolitiek’. ‘Die lijn is van zijn leven niet rendabel te krijgen. Ze zouden hem willen doortrekken naar Hamburg en Scandinavië, maar de Duitse minister van Transport ziet daar niks in. En als Duitsland niet meedoet is zoiets kansloos.’ Om zich heen zag hij de afgelopen jaren ‘flink wat’ van dergelijke ‘droomplannen’.

Showbestuur
Mak: ‘Een regio die bezig is met een fundamentele overgang heeft de neiging tot showbestuur. Leeuwarden 2018 was daar een typisch voorbeeld van – kijk ons eens de Culturele Hoofstad van Europa zijn – terwijl wérkelijk bestuur vaak een heel saaie bezigheid is: met moeite en pijn een instelling overeind houden. Friesland was vroeger een rijke provincie omdat het een soort een uitgesmeerde stad was. In de kleinste dorpen zaten orgelbouwers en zilversmeden ­– ­je houdt het niet voor mogelijk. Ik zou zeggen: pak dat als regionaal bestuur opnieuw op. Zorg om te beginnen dat je de beste internetverbindingen ter wereld hebt.’

Clusteren
De duizenden huizen om de woningnood een halt toe te roepen moeten wat Mak betreft beter worden gepland. ‘Begin niet met huizen bouwen, maar met mogelijkheden ontwikkelen. Bijvoorbeeld in Gaasterland of aan de Friese punt van de Afsluitdijk, beide nauwelijks een uur van Amsterdam. Hoe kun je door te clusteren bepaalde groepen mensen aantrekken die het leuk vinden om daar met elkaar te wonen? Hoe ontstaat zo’n voorstad zonder slaperig te worden? Wat voor voorzieningen heb je nodig?’


Probleemgebied
Nieuwe mensen en nieuwe activiteit zijn sowieso in Friesland hard nodig, bleek Mak. ‘Ik dacht dat het hier economisch aardig ging, totdat ik de statistieken en regio-analyses ging nalopen. Je schrikt je een biet. Het is een probleemgebied. Afgezien van de landbouw is er weinig innovatie. Geen snel groeiende bedrijven. De vergrijzing is verdubbeld, de jeugd trekt weg. Je snapt best dat de provincie van alles doet om het tij te keren.’

Gallemiezen
Het bestuur zet vooral in op infrastructuur en toerisme. Onvoldoende, vindt Mak. ‘Wil je het toerisme stimuleren, dan moet je de mensen iets bieden. Varen is hier fantastisch. Maar als je je kop boven het riet uitsteekt, heb je niet zelden het idee dat je door een agrarisch industrieterrein vaart. Je moet niet alleen de natuur bewaken, maar ook het landschap. Overal is het typische Friese cultuurlandschap de afgelopen 25 jaar naar de gallemiezen geholpen. Friese politici en bestuurders kunnen tranen met tuiten huilen als ze het over het landschap hebben – in werkelijkheid interesseert het ze geen bal.’

Sociale corruptie
De Friese bestuurscultuur draagt volgens Mak ook niet aan een oplossing bij. ‘Er is hier, zoals in veel kleine gemeenschappen, veel sociale corruptie. Men is hier niet al te kritisch, volgende maand kun je elkaar immers weer nodig hebben, op welke manier ook. Dat heeft ook grote invloed op het publieke debat en de regionale journalistiek. Als je een statement maakt is het alsof je een steen in een emmer modder gooit. Plop, verder niks.

Drie boze mensen
Iedereen in Friesland is volgens erg tevreden met zichzelf en met elkaar. ‘Kritiek wordt als gevaar gezien, in plaats van als verbetering. Neem de discussie rond de snelweg naar Dokkum. Een actiegroep verzamelde prima alternatieven, want het is mallotig om een vierbaansweg aan te leggen naar een stadje van 13.500 inwoners. Dat snapt iedereen in Nederland, behalve in Friesland. Had dat extra geld gebruikt om in die kwetsbare regio de voorzieningen overeind te houden, de scholen, een ziekenhuis. In zo’n situatie mist men de bestuurskracht om het roer om te gooien. Wanneer je als regionaal bestuurder op een receptie rondloopt, moet je minstens drie boze mensen op je afkrijgen. Als dat te weinig gebeurt, heb je een serieus probleem.’

Deze maand verschijnt een nieuwe editie van Hoe God verdween uit Jorwert, met actueel nawoord. Lees het hele interview met Geert Mak deze week in BB18 (inlog).  

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Kening Redbad (Ambtenaar) op
Soms heb ik het gevoel dat Geert Mak zichzelf tegenspreekt in dit artikel. Hieronder een paar citaten:

- “ ‘Begin niet met huizen bouwen, maar met mogelijkheden ontwikkelen. Bijvoorbeeld in Gaasterland of aan de Friese punt van de Afsluitdijk, beide nauwelijks een uur van Amsterdam”.

-“Het bestuur zet vooral in op infrastructuur en toerisme. Onvoldoende, vindt Mak”.

- “Neem de discussie rond de snelweg naar Dokkum. Een actiegroep verzamelde prima alternatieven, want het is mallotig om een vierbaansweg aan te leggen naar een stadje van 13.500 inwoners. Dat snapt iedereen in Nederland, behalve in Friesland”.

Oftewel, hij vindt dat een bestuur de randvoorwaarden moet creëren voor bewoning en activiteit. Tevens vindt hij dat het bestuur nog onvoldoende investeert in bv. infrastructuur. Maar tegelijkertijd heeft hij wel commentaar op de 'snelweg naar Dokkum', de 4-baans ‘Centrale As’ die veel dorpen en bv. ook Dokkum hebben gekoppeld aan de rest van het snelle wegennet. Niet meer vanaf de A7 in de spits 45 minuten boemelen achter een trage vrachtwagen (resultaat van 2-baans) naar Dokkum, maar nog maar 13 minuten ongehinderd en ontspannen (iedere rit 70% tijdwinst). En dat geldt voor heel veel aanliggende dorpen. Je ziet nu grote bedrijven blijven én komen in bv. Dokkum. Ze hoeven niet meer weg, naar bv. de A7, maar kunnen blijven. Of andersom, mensen kunnen blijven wonen in deze dorpen als hun bedrijf tóch verhuisd naar bv. de A7 (want dat gebeurde ook, als je iedere dag 2x lang moet boemelen).

Dus een prachtig resultaat qua reistijd en -comfort én daarbij optimaal ingebed in het landschap. Voldoet volledig aan beide genoemde punten van Geert Mak en tóch is hij het er niet mee eens. Waarschijnlijk omdat deze weg in het Friese landschap ligt waar hij ook woont? Toch iets van NIMBY misschien Geert?
Door Erik (lezen, lachen en af en toe kritisch zijn.) op
Als je een statement maakt is het alsof je een steen in een emmer modder gooit. Plop, verder niks.

Hahahahaha.......mooi gesproken! Geldt voor vrijwel alles in Nederland, we hebben het gewoon nog te goed (voorlopig)!

Vacatures

Van onze partners