of 59281 LinkedIn

Een alternatief voor de politieke partij?

Zijn er wel alternatieven voor politieke partijen? Of moeten partijen zich herdefiniëren? Die vragen stonden centraal op een conferentie van de Raad voor het openbaar bestuur: "Politieke partijen: revitaliseren of op zoek naar alternatieven?"

Zijn er wel alternatieven voor politieke partijen? En zo nee, moeten partijen zich dan herdefiniëren? Die vragen stonden centraal op de conferentie "Politieke partijen: revitaliseren of op zoek naar alternatieven?"

Er is iets niet in de haak
De sprekers op de conferentie, georganiseerd door de Raad voor het openbaar bestuur (Rob) in Felix Meritis in Amsterdam, werden vooraf gegaan door waarschuwende woorden Jacques Wallage en van ProDemos-directeur Kars Veling: ‘Als je het ene jaar een debat organiseert met het onderwerp “Het lege midden” en een jaar later met het onderwerp “De herontdekking van het midden”, dan weet je: er is iets niet in de haak.’


Vergelijking met Beppe Grillo 

Hoogleraar politicologie Kris Deschouwer van de Vrije Universiteit Brussel benoemt de situatie in Italië als vergelijkingsmateriaal. ‘Beppe Grillo had succes met zijn snoeiharde kritiek op politieke partijen: bij partijen worden mensen gemuilkorfd en moeten ze de partijlijn volgen. Er wordt vaak meewarig naar figuren als hij gekeken, maar die kritiek is niet nieuw. Het lijkt toch zo dat de democratie eindigt bij de verkiezing van de volksvertegenwoordiger. Politieke partijen luisteren niet, zegt Grillo. Het is geen fraai verhaal, maar de teneur is bekend.’


Minder aansluiting met maatschappij 

Partijen hebben minder aansluiting met de input uit de maatschappij, merkt Deschouwer. ‘Ze slagen er niet eens in evenveel vrouwen als mannen te laten vertegenwoordigen of een verscheidenheid aan opleiding. Het is een diplomademocratie.’ Partijen hebben wel een plaats in de samenleving, maar ze zijn verhuisd van samenleving naar de staat: party in public office. ‘Ze hebben toestemming gekregen om te besturen. Maar daarna krijg je de cost of ruling: na regeringsdeelname krijg je zelden een beloning. Integendeel, de prijs wordt steeds hoger. Partijen slagen er ook niet in duidelijk te maken wat ze goed hebben gedaan.’


Partijen zijn niet responsief

Nieuwe bewegingen laten zich snel incorporeren in het systeem. ‘Burgers willen kiezen, maar keuze is er niet. Na de verkiezingen gaan de partijen over tot de orde van de dag. Je moet die verschillen uit blijven vergroten, ook na de verkiezingen.’ Partijen zijn niet responsief meer in de zin dat ze rekening houden met de wens van de bevolking in hun beleid. ‘Meestal is het bijsturen.’ Daarbij zijn veel grote keuzes al naar Europa verplaatst. 'Partijen zijn niet responsief, maar responsible. Ze legitimeren zich niet naar de input van de kiezers, maar naar argumenten die naar good governance verwijzen. Alsof daar consensus over is. Ze lijken dus op elkaar en kunnen door een deur, want er is maar een deur.’


Maak partijprincipes duidelijk

Wat moeten ze dan doen? ‘Breng partijen weer naar waar de grote keuzes worden gemaakt. Maak duidelijk wat de partijprincipes zijn en dat ze niet altijd hun zin krijgen. De vertegenwoordiging kan ook anders, bijvoorbeeld via directe democratie en ook niet per se via een verkiezing, maar bijvoorbeeld via een selectie van burgers. Vroeger volgden mensen politieke partijen, nu kiezen ze echt, maar dan moeten ze dus wel keuzes kunnen maken.’


Nederlander ook best tevreden over democratie

De Leidse hoogleraar politicologie Ingrid van Biezen wil het grote crisisdiscours iets nuanceren. Ze wijst erop dat bijna 80 procent van de Nederlanders best tevreden is over de democratie. Sinds de jaren tachtig is een opwaartse lijn te ontdekken. ‘Opvallend is dat de hoge tevredenheid onder Paars.’ De tevredenheid is te verklaren uit de lage kiesdrempel, wat de toegankelijkheid van het systeem groot maakt en dat nieuwe partijen relatief snel in de regering kunnen komen. Nieuwe partijen zijn ook een exit-optie.


Nederland electoraal meest instabiel

Het vertrouwen in politici en politieke partijen blijkt gestegen tot 60 procent. Europees ligt dat vertrouwen een stuk lager. Meer dan 90 procent van de Europeanen vinden dat politici meer beloven dan waarmaken en steeds meer mensen denken dat zij vooral eigenbelang nastreven tot corruptie aan toe. ‘Er zijn zeker legitimiteitproblemen en er is minder betrokkenheid bij partijpolitiek. De electorale stabiliteit in Nederland is een van de meest instabiele van Europa.’


Kartelvorming van partijen 

Mensen zijn vatbaarder voor korte termijnfactoren en internationaal is het feit dat 2,5 procent van de bevolking lid is van een politieke partij aan de lage kant. Van Biezen: ‘Partijen zijn steeds minder geworteld in de samenleving. Het clubje wordt steeds kleiner. Je kunt zelfs spreken van kartelvorming.’ Partijen hebben teveel hun ideologische veren afgeschud en weten te weinig nieuwe collectieven te binden. ‘Iets wat 50PLUS wel lukt.’


Stap af van model "massapartij"

Ook houden partijen teveel vast aan het klassieke model van de massapartij en zouden die normatieve blik moeten wijzigen. Ze citeert kapitein Jack Sparrow: ‘Niet het probleem is het probleem, maar de houding ten opzichte van het probleem.’ Het normatief ideaal dat alleen partijen met duizend leden subsidie krijgen is een barrière voor nieuwe bewegingen. Van Biezen vindt dat dit moet worden losgelaten en dat we moeten kijken naar welke vormen van democratie mogelijk zijn en hoe partijen daarbij passen. ‘Partijen moeten ten dienste staan van de democratie. Niet andersom.’

Scepsis over alternatieven
Rens Vliegenthart, universitair hoofddocent politieke communicatie aan de Universiteit van Amsterdam, is sceptisch over alternatieven voor politieke partijen. ‘Je ziet toch dat nieuwe bewegingen, zoals G500, willen inbreken in traditionele partijen. Ze willen geen verandering van het systeem, maar iets bereiken.’ De eenmanspartij zijn vaak bewegingen. ‘Dan wordt een bottom-up beweging veronderstelt. Soms is dat zo, maar het is ook paradoxaal: een autoritair persoon met de touwtjes in handen.’


Beperkt aantal burgers actief op sociale media 

Zijn verhaal gaat dan ook over welke alternatieven politieke partijen zelf hebben. ‘Bij communicatie met burgers wordt meteen verwezen naar internet en sociale media. Nederlandse politici lopen voorop met sociale mediagebruik, maar slechts een beperkt aantal burgers maakt er gebruik van. Er is weinig interactie en dan vooral indirect via journalisten.’


PVV gebruikt sociale media heel goed 

Veel verschil in het aantal stemmen voor een partij blijkt sociale mediagebruik niet te maken. ‘Obama gebruikte het vooral voor canvassing, mensen werven voor de campagne. Hij bereikte veel jongeren, maar niet de ongeïnteresseerden of zijn tegenstanders.’ De PVV is een uitzondering in sociale medialand. ‘Wilders gebruikt sociale media heel goed. Hij reageert nooit, volgt niemand, maar traditionele media pikken zijn vaak controversiële tweets wel op.’


Lijsttrekker moet vooral boodschap goed overbrengen 

Verder blijken de meeste kiezers op inhoudelijke gronden te stemmen en moet de lijsttrekker vooral de boodschap goed kunnen overbrengen. Een andere organisatievorm voor een politieke partij kan aantrekkelijk zijn, maar heeft ook nadelen, vindt Vliegenthart. ‘En de noodzaak is niet evident. Zo belangrijk zijn sociale media en personen ook weer niet.’


Inhoud meer interactief en gepersonaliseerd brengen 

Wel kunnen partijen de inhoud meer interactief en gepersonaliseerd brengen. ‘Het deel van de burgers dat hier interesse in heeft moeten partijen serieuzer nemen. Personalisering is heel relevant. Partijen zouden veel minder terughoudend moeten zijn in het naar voren brengen van eigenschappen van personen. In de richting van meer gepersonaliseerde vormen van politiek en het verlagen van de drempel van het aantal voorkeursstemmen moeten we oplossingen verkennen.’

 

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Hannes Haganum (Overheidsdienaar) op
De situatie is inderdaad zorgwekkend. Gemeenteraadsleden en kamerleden vormen volstrekt geen afspiegeling meer van de samenleving. Politieke partijen zijn olichargische systemen geworden. Mensen worden alleen nog uit carrièreoogpunt lid van een politieke partij. Het zelfde speelt in de Tweede Kamer. Er ontstaat een nieuwe kaste mandarijen, zoals in het keizerlijke China, die geen of nauwelijks nog binding heeft met de maatschappij. In de Europese Unie is dat proces al langer gaande. In Brussel regeert al twee decennia een afgesloten mandarijnenkaste. Ooit bracht de Europese Gemeenschap vooruitgang en welvaart, nu rest ons nog slechts een verkokerde bureaucratie die de ontwikkelingen in Europa alleen maar remt. Vernieuwing van het systeem helpt niet meer, de mandarijnen zullen nooit bereid zijn hun machtsposities op te geven. We moeten als burgers zelf in een nieuwe richting denken voor een participatiedemocratie. Het systeem is totaal versleten, dus dan helpt het niet om de burger beter te gaan scholen.
Door Piet (consultant) op
U wilt het volk politiek gaan bijscholen. Een geweldig optimistische gedachte. De politicie bijscholen is een kleinere categorie, maar ook al ondoenlijk, laat staan het volk. Zeker als dit volk deels al de buitenlanders hun werk laat opknappen, zullen ze zejker geen zin hebben om zich politiek verbaal te gaan scholen, nog los van hun overig kennis te kort. Immers het overgrote deel van de" kiezers bestaat uit "jan met de pet zonder opleiding. Zij zullen altijd de meerderheid hebben en de politiek laat de oren naar hen hangen en niet naar de beter opgeleide, vermogenden onder ons! Her gros bestaat uit laag betaalden daar kan je masaal kiezers werven.

En kennis inhuren uit Singapore om de criminaliteit te verminderen. Sorry heer Waalre, de kennis is al lang aanwezig , maar de Poliieke wil ontbreekt. En laten we wel zijn met ons vluchtelingen ( sorry lees economisch beleid) komen er massaal criminele problemen in ons land.

Ik ben het gloeiend eens met de laatste zin van Uw betoog. Als het zo doorgaat zal racisme en etnische polarisatie zeker met de toenemende werkeloosheid, enorm gevaarlijk uitbreiden. Ach zo'n situatie was er in de jaren 30 ook nietwaar.

Met dank aan onze gekozen volkvertegenwoordigers.
Door Norman Waalre op
Kloof tussen burgers en politiek
In Nederland loert een gevaarlijke bedreiging voor de democratie. Het overgrote deel van de Nederlandse kiezers verdiept zich namelijk nauwelijks in politiek. Politici kunnen dat ervaren, door af en toe uit hun eigen wereldje te stappen en een praatje te maken in een park of supermarkt.

Die kloof tussen politici en kiezers in Nederland komt o.a. door de teleurstelling, dat de hooggestemde politieke idealen uit de seventies niet zijn uitgekomen.

En die kloof is ook ontstaan doordat veel burgers door de commerciële reclame worden opgezweept om meer luxe producten te consumeren en daarvoor meer te werken dan goed voor hen is. Daardoor hebben ze weinig tijd voor politiek. En de mentaliteit is egoïstischer geworden, mede gepropageerd door het feminisme.

Veel burgers hebben zich ook van de politiek afgekeerd doordat de politiek geen doelmatige oplossingen kent voor criminaliteit en ander immoreel gedrag. Ook de corruptie van bepaalde Europarlementariërs vermindert het vertrouwen van burgers in de politiek.

Oplossingen voor de kloof tussen Nederlandse burgers en politici
Geef op alle opleidingen politieke vorming via aantrekkelijke motiverende educatieve internetvideo’s. Ga daarbij ook in op de wetenschappelijke methode als oplossing voor maatschappelijke problemen zoals criminaliteit. En leer burgers wat drogredenen zijn, via lessen in argumentatieleer. Daardoor leren burgers om misleidende politieke retoriek te doorzien en voelen ze zich minder gemanipuleerd door politici. De politiek is een weerspiegeling van de mening van kiezers, dus moeten die kiezers veel kennis hebben over maatschappelijke problemen en doelmatige oplossingen daarvoor!

Vervang mondelinge politieke debatten deels door publieke webfora, waar alleen politici kunnen discussiëren. Daardoor komt er meer diepgang, en kunnen politici meer worden gekozen op hun wetenschappelijke kennis en minder (zoals nu) vooral op hun mondelinge presentatievaardigheden en humor. Dat zal leiden tot een effectievere oplossing van allerlei maatschappelijke problemen, en daardoor tot meer tevreden kiezers. Dat lijkt me beter voor het land, dan nóg meer de nadruk leggen op het persoonlijk charisma van politici, met te weinig inhoudelijke kennis.

Controleer politici beter op corruptie en beperk de kwalijke Haagse lobby van tabaksfabrikanten, farmaceutische producenten en andere bedrijven sterk.

Beperk het Europees parlement tot 250 leden met gezamenlijke Europese partijen, die direct door de kiezers worden gekozen. Dan zullen de media meer aandacht gaan besteden aan het Europees parlement en zal er meer controle komen op corruptie door Europarlementariërs.

Verminder de uit de hand gelopen criminaliteit, door buitenlandse top-experts daarover te raadplegen. Dat kan goedkoop en efficiënt, door een Engelstalig wetenschappelijk internetforum over criminaliteit te starten.

In Singapore is bijvoorbeeld heel weinig criminaliteit sinds daar zeer zware straffen worden gegeven. Nederlandse beleidsmakers hebben daar nu veel te weinig belangstelling voor!

Verplicht ook om bescheiden morele voorlichting te verwerken in alle amusementsprogramma’s op radio en tv. (Dat is niet hetzelfde als politieke propaganda.)

Er is in Nederland veel behoefte aan een politieke partij die opkomt voor de laagstbetaalden, en die toch pleit voor een keiharde aanpak van criminaliteit, op basis van wetenschappelijke experimentele proefprojecten. Dat wil zeggen zware taakstraf van twintig jaar lang voor veelplegers, gecombineerd met elektronische detentie buiten werktijden. En voor de gevaarlijkste veelplegers doodstraf onder narcose. Zo’n partij kan voorkomen dat racisme en etnische polarisatie zich uitbreiden in ons land.
Door Piet (consultant) op
Niet alleen zijn op ondemocratische wijze vele keuzes al naar Europa verplaatst. Erger nog Europa werkt heel slecht en is heel duur. De scepcis omtrent Europa zal nog zeer aanzienlijk groeien, omdat op dit moment het overgrote deel van het subsidie misbruik ( denk o.m. aan de wegen in Spanje) etc, etc nog niet algemeen bekend is.

Maar het is niet alleen Europa. Het werkelozen leger in Ned ( en Europa) is zeer sterk groeiende. Het uitkeringsleger in Ned neemt hand over hand toe. Vele buitenlanders moet Ned binnen halen omdat de Ned voorkeur hebben om geen smerig inspannend werk te doen. Zij prefereren een uitkering. Wij denken ons nog vele asielzoekers te kunnen permitteren. Kijk naar de publieke aandacht die dit opslokt en de betrokkenheid daarbij van vele Nederlanders.

Onze internationale concurrentiepositie komt al jaren niet meer in het nieuws! Het nieuws uit Syrie, Afghanistan etc ec, is aanzienlijk belangrijker. Giften aan Afghanistan etc, zijn voor de Overheid aanzienlijk belangrijker dan een bijdrage aan het Maxima Kika ziekenhuis (krijgt 0).

Bezuinigingen worden uitgesteld of verschoven. Maar een heel aantal bejaarden in zorginstellingen kreeg in januari een brief van het Ministerie dat hun maandelijkse bijdrage ad € 1.100 per mnd werd verdubbeld naar € 2.200 per mnd. Daags na binnenkomst van de brief werd het automatisch van hun rekening afgeschreven. Bejaarden in zorginstellingen die zich niet meer konden verweren, geen enkele keuze hadden werden gegraaid door onze regering. Op sparen staat straf. Echter een Russische asielzoeker die zelfmoord pleegde kreeg meer aandacht dan al onze bejaarden die al jaren hun belastingen hadden betaald!

Kortom gaat het in Ned om ( mode??) solidariteit of hebzucht? Wordt verantwoordelijkheid van de burger nog gewenst of mag iedereen leunen tegen de Staat. Valt die Staat dan op den duur niet om?

Kortom het lijkt er op dat alle politieke partijen niet denken aan landsbelang, maar aan eigen belang, t.w. de de stemmen verkrijging van de kiezers. Kijk bijv naar het studie beurzen systeem. Zeer kort voor de verkiezingen werden wat partijbonzen bij de studenten uitgenodigd. Pers en T.V. er bij. En haaks op hun eerdere besluiten bleef het systeem alsnog gehandhaafd. Tja als het stemmen kost is geen partij nog thuis.

Niet onlogisch ook. Ook politicie zijn gewone mensen, houden graag hun werk en hun pluche, onder het motto "weinig geven, veel beloven doet de gek in vreugde geloven".

Fijne dag nog voor iedereen!
Door Broadcaster (gemeenteambtenaar) op
"Daarbij zijn veel grote keuzes al naar Europa verplaatst" Dat is nu juist een van de mankementen van het syteem. Het grootste deel van de bevolking is daar helemaal niet gelukkig mee maar de meerderheid van het parlement, zowel in zetelaantal als in fracties, vaart vrolijk verder op de pro-Europese koers. Een alternatief, anders dan uiterst links of uiterst rechts, is er helaas niet, al doet de kleine Christenunie dappere pogingen.