of 61043 LinkedIn

Eberhard van der Laan: ‘Ik ben een republikein’

Eberhard van der Laan zet bij de inhuldiging van Willem-Alexander zijn persoonlijke mening over het koningschap opzij. 'Ik ben een republikein'.

Burgemeester Eberhard van der Laan van Amsterdam moet bij de inhuldiging van Willem-Alexander zijn persoonlijke mening over het koningschap opzij zetten. ‘Ik ben een republikein, net als zestig, zeventig procent van de Nederlanders.’

Ondemocratisch instituut
De inhuldiging van een nieuwe koning is geen democratisch proces, zo zegt hij in een interview met Binnenlands Bestuur. In de jaren negentig sloot Van der Laan zich aan bij het Republikeins Genootschap. Hij kende journalist en oprichter Martin van Amerongen. ‘Het was Martin duidelijk dat ik een republikein ben en dat ik het koningschap een ondemocratisch instituut vind; hoewel ik daar nog nooit een nacht van wakker heb gelegen. Pas na de dood van Martin werd duidelijk dat hij mijn naam op de site van het Republikeins Genootschap had gezet. Dat heb ik toen zo gelaten.’

 

Oranje stropdas

Van der Laan is nog steeds een republikein. ‘Net als zestig, zeventig procent van de Nederlanders. Echter, wij zijn allemaal toch wel verzot op het feit  hoe de Oranjes omgaan met hun erfelijke koningschap. Mede daarom ben ik de dienstwillige dienaar van de koningin en straks, als alles goed gaat, van de koning.’ Bij de troonswisseling draagt de PvdA’er waarschijnlijk gewoon een oranje stropdas, geen witte. ‘Ik zit er dan als burgemeester van Amsterdam en daarvoor cijfer ik mijn persoonlijke mening weg.’

 

Koninginnedag 1980

Bij de demonstraties en rellen bij de inhuldiging van koningin Beatrix, op 30 april 1980 loopt student Eberhard van der Laan (25) verbijsterd door de stad. In tegenstelling tot veel leeftijdsgenoten sluit hij zich niet aan bij de relschoppers. ‘Nee, ik heb zeker niet gereld’, zegt hij. ‘Mijn toenmalige partner was actief bij de PSP en in de kraakbeweging als kraker met een huurcontract, dus ik schuurde er wel tegen aan. Maar ik was destijds al lid van de PvdA en was actief met Jan Schaefer op het gebied van volkshuisvesting, stadsvernieuwing en antispeculatie. Ik zat dus in de officiële lijnen en ging zeker niet meerellen.’

 

Dramatische dag

Van der Laan ervoer die Koninginnedag als een van de gewelddadigste dagen uit zijn leven. ‘Ik hoop dat niet meer mee te maken. Tot op de dag van vandaag ben ik nog steeds verbaasd dat er destijds geen doden zijn gevallen, want het geweld was erg adequaat. Ik ben getekend door die dramatische dag. Het is een soort vorige oorlog, waarmee je niet gepreoccupeerd moet raken. Als burgemeester zie ik nu dat de sfeer totaal anders is.’

 

Burgemeester Polak

Toch kun je wel leren van wat er toen gebeurd is. Ergens in een oude verhuisdoos had ik de autobiografie van Wim Polak liggen, die destijds burgemeester was. Er zit een mooi hoofdstuk bij over 30 april, waarin je kunt lezen hoe eenzaam en verschrikkelijk het toen voor hem was. Andere mensen om me heen, waaronder uit de zeshoek, hebben dat hoofdstuk ook gelezen. Zij zeggen dat ze het nu beter snappen waarom ik altijd zeg wat ik denk. Het gaat er bij mij om dat de sfeer op zo’n dag niet in een negatieve kan veranderen. Dat drijft mij.’

Lees het hele interview met burgemeester Van der Laan in Binnenlands Bestuur nummer 8, 26 april 2013. 

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Henk (toezichthouder) op
Ik begrijp nooit zo goed waarom het zo'n probleem is dat de koning niet democratisch is gekozen. Wat is dat toch voor religie om achter democratisch gekozen figuren aan te lopen? Denken ze nou echt dat je dan een betere leider krijgt? Je ziet toch in de praktijk dat je dan ook bagger krijgt? Vriendjespolitiek, leugens en bedrog etc? Dat heilige geloof in een democratisch gekozen bestuurder/koning etc is gebaseerd op een mythe/sprookje/wensdroom waar in de praktijk geen bal van terecht komt. Ik heb daarom liever de monarchie op deze manier. Die mensen zijn als de dood dat ze op een dag verjaagd zullen worden en passen daarom op hun tellen want anders heeft hun oudste kind geen dikbetaalde baan. Zo hou je de top in een prima wurggreep en blijft het rustig. Geen smijten met geld en zwartmakerij bij opvolgingskwesties. Nee, een leuk feestje waarin de vertrekker wordt bedankt en de nieuwkomer feestelijk ingehaald. Dat is toch veel leuker dan die anderhalf miljard die bij verkiezingen voor een minister president wordt uitgegeven inclusief onderhand twee jaar lang moddersmijten etc?
Door Bertus (kritikaster) op
Eens met Fritz! Wat een nep-republikein! Waar ik ook zo'n verschrikkelijke hekel aan heb, is dat hij en andere oranje-fetisjisten voor iedereen spreken: "Wij zijn allemaal toch wel verzot op het feit hoe de Oranjes omgaan met hun erfelijke koningschap". Nee, helemaal niet! Opzouten met die poppenkast!! Alle bezittingen afnemen en laat ze net als iedereen gaan werken voor hun geld.
Door Visser (regionaal reporter) op
Democratisch.... en de functie van burgemeester dan?

Wees zeker in deze dagen een beetje sportief tegenover de 80% voorstanders van de monarchie. Uitwijken naar een republeik elder is ook altijd nog een mogelijkheid. Het schip hoeft de wal niet te keren toch?
Door Jos Praat (beleidsmedewerker) op
Van der Laan geeft de scheiding tussen zijn functie als burgemeester van Amsterdam en burger van Nederland zeer genuanceerd weer. Dat siert hem en moet kunnen in een land met vrijheid van meningsuiting. Gezien de heftige reacties heeft de PR van de Oranjes uitstekend werk geleverd: men heeft kennelijk behoefte aan sprookjes en is niet bereid critisch na te denken over de absurditeit van de erfopvolging.
Ik wens onze koning alle goeds maar zie toch liever een staatshoofd zoals bijvoorbeeld in Duitsland: een gekozen low-profile president met ceremoniele functie die, net als alle Duitsers, netjes belasting over zijn inkomsten betaalt.
Door Gerard op
Bedoeld hij niet gewoon: Ik ben een harlekijn?
Door henk (archivaris) op
Eberhard vd Laan heeft groot gelijk. De huidige koninklijke familie is niet meer dan een zijtak van een zijtak van een zijtak van het geslacht van Willem van Oranje. De hele constructie is zeer ondemocratisch.
Door Anne op
Zestig tot zeventig procent van de Nederlanders republikeins... Wat een dikke onzin. Is nooit meer dan vijftien procent geweest, kijk de onderzoeken er maar op na!
Door anno zijlstra (ondernemer / oud raadslid VVD) op
Eerlijk verhaal, ik deel dat wel, kiezen staatshoofd EN Burgemeester door de burgers/kiezers zelf, hoe eerder de beter het is .
Door Tjebbe van Tijen op
We zijn ten opzichte van de eind 18e eeuwse patriottentijd met een kort moment van dansen om de 'vrijheidsboom' onder de leuze vrijheid, gelijkheid en broederschap (1795) republikeins gesproken niet veel verder gekomen. Destijds waren er tijdens de Alliantiefeesten tussen het Revolutionaire Frankrijk en de kortstondige Bataafse Republiek in Amsterdam talloze sierstukken op straat gezet, één daarvan toont een man die met een bijl de stam van de Oranjeboom velt... de vlucht van de 18e eeuwse Oranjes naar het contra-revolutionaire Engeland wordt weer in een andere voorstelling bespot. Dat was niet de laatste vlucht van de oranjes en hoe die historisch te verklaren daar is debat over mogelijk. Het boek van Nanda van der Zee over hoezeer de vlucht en houding van de Oranjes gefaald heeft tijdens WWII is nog steeds niet een onderwerp dat de historisch blinde elite van Nederland aandurft. De hoofdstad was zeker noch heldhaftig, noch barmhartig. De cijfers van niet teruggekeerde stadgenoten die als Jood geclassificeerd waren en met een J gemerkt in het Bevolkingsregister, spreken voor zich. Bijna 90% heeft het niet overleefd. Over de juriste Lau Mazirel die in de dertiger jaren al tegen die vermelding in het gemeentelijk register van geloof/afkomst protesteerde, heeft vrijwel niemand het meer. Ja, het gevaar was gekend. De sociaal-democratische vroedschap had het niet willen zien aankomen en ja de Oranjes hebben niemand weten te redden. Hoezeer de nette Joodse stand hen ook verheerlijkte vlak voor WWII. Ik heb Van der Laan nooit een zegje horen doen waarin deze aspecten aan de orde kwamen. Wellicht komt hij ooit eens zover....