of 64740 LinkedIn

‘Cdk is niet bevoegd om waarnemer te ontslaan’

De commissaris van de koning is niet bevoegd om een waarnemend burgemeester te ontslaan, omdat geen enkele wet dat expliciet stelt. Dat stellen de ontslagen waarnemend burgemeester Eppie Klein van Scherpenzeel en het college in hun bezwaarschrift aan de cdk en de rechtbank.

De strijd van waarnemend burgemeester Eppie Klein van Scherpenzeel tegen zijn ontslag, wordt samen met het college van de Gelderse gemeente gevoerd. De commissaris van de koning is niet bevoegd om een waarnemend burgemeester te ontslaan, omdat geen enkele wet dat expliciet stelt, stellen Klein en het college in hun bezwaarschrift.

Misbruik

Een bestuursorgaan kan ‘uitsluitend bevoegdheden uitoefenen die ook een formeelwettelijke grondslag hebben.’ Omdat die ontbreekt, bestaat de bevoegdheid tot ontslag niet, aldus het bezwaarschrift van Klein en de drie wethouders tegen het ontslagbesluit van commissaris van de koning John Berends. De door Berends toegeëigende bevoegdheid heeft hij bovendien misbruikt ‘om zich te ontdoen van een integere criticaster’.

 

Voorlopige voorziening

Het bezwaarschrift is bij zowel Berends als de rechtbank in Arnhem ingediend. De rechter wordt verzocht het ontslagbesluit van Berends op te schorten, totdat de hele bezwaar- en beroepsprocedure is afgerond. Als de rechter die voorlopige voorziening toekent, kan Klein de ambtsketen in Scherpenzeel weer omhangen tot het moment dat er een Kroonbenoemde burgemeester is geïnstalleerd.

 

Ouderwetse machtspolitiek

Klein laat weten niet alleen te strijden tegen het onrecht dat hem is aangedaan, maar ook om de ‘ouderwetse machtspolitiek’ aan de kaak te stellen. ‘Ik zie het besluit om mij buiten spel te zetten als een poging om alle kritiek op het herindelingsproces te snoeren. Daarmee is het een uitvloeisel van een onwenselijke bestuurscultuur, van ouderwetse machtspolitiek. Dat kan anno 2021 echt niet meer. Landelijk niet, maar ook niet op provinciaal niveau’, stelt hij in een schriftelijke verklaring. Daarbij tekent hij aan dat het ontslag door een commissaris van de koning iedere waarnemer had kunnen overkomen.

 

Aanvechten

Klein werd op 7 oktober per direct ontslagen door de Gelderse commissaris van de koning John Berends, enkele uren nadat minister Ollongren van Binnenlandse Zaken een streep had gezet door de door de provincie gewenste herindeling Scherpenzeel-Barneveld. Berends verwijt Klein onder meer niet integer te hebben gehandeld. Klein liet al snel na zijn ontslag weten dit te gaan aanvechten. Begin deze week werd duidelijk dat Klein een advocaat in de arm had genomen. Het 33 pagina’s tellende bezwaarschrift is nu aan zowel cdk Berends als aan de Arnhemse rechtbank gestuurd.

 

Bom onder verhoudingen

Het ontslagbesluit van Berends is onder meer op ‘onjuiste grondslag’ gebaseerd, zo blijkt uit het bezwaarschrift. Klein en het Scherpenzeelse college weerspreken dat de waarnemend burgemeester niet integer heeft gehandeld en benadrukken dat hij zich gedurende het hele herindelingsproces heeft hardgemaakt voor integer en transparant handelen. Met het ontslag door Berends wordt daarnaast ‘opnieuw een bom gelegd onder de toch al gespannen verhoudingen tussen provincie en gemeente.’ Bovendien legt Berends met het ontslag de oproep van minister Ollongren naast zich neer om te werken aan het herstel van de bestuurlijke verhoudingen. Dat stelde zij in een brief aan Provinciale Staten, waarin ze bekend maakte geen noodzaak tot herindeling te zien.

 

Niet bevoegd

Naast inhoudelijke argumenten, worden ook procedurele argumenten aangevoerd om het ontslag terug te draaien. De commissaris heeft op grond van artikel 78 van de Gemeentewet (GW) alleen de bevoegdheid om een waarnemer te benoemen, niet om een waarnemer te ontslaan, stellen Klein en het Scherpenzeelse college in hun bezwaarschrift. ‘Nu artikel 78 GW zwijgt over het ontslag van de waarnemend burgemeester, is het niet mogelijk om op grond van ditzelfde artikel een ontslagbesluit te construeren.’ Daarbij wordt verwezen naar het legaliteitsbeginsel. Dat is ‘een van de dragende, essentiële elementen van de rechtsstaat’, aldus het bezwaarschrift en ‘houdt in dat een bestuursorgaan uitsluitend bevoegdheden kan uitoefenen die ook een formeelwettelijke grondslag hebben. Nu deze niet bestaat ten aanzien van het ontslag van de waarnemend burgemeester door de commissaris, kan die bevoegdheid dus ook niet geconstrueerd worden.’

 

Herroepen

Ook is het ‘staatsrechtelijk onverantwoord om een ontslagbevoegdheid te construeren die niet wettelijk is geregeld. Dat verstoort immers de onafhankelijke positie die het gemeentebestuur heeft ten opzichte van andere bestuurslagen. In dat geval zou dat kunnen leiden tot een ongewenste afhankelijkheidspositie (…) bij de waarnemend burgemeester ten opzichte van de commissaris. Dat doorkruist de verticale machtenscheiding, grondwettelijke gemeentelijke autonomie en uitgebalanceerde wettelijke bevoegdhedenverdeling.’ In de ambtsinstructie voor cdk’s wordt ook niet gerept over een ontslagbevoegdheid. Dat geldt ook voor de Provinciewet. ‘Een ongewild, onvrijwillig vertrek van een waarnemend burgemeester (…) is kortom niet mogelijk.’ Berends moet het ontslagbesluit dan ook herroepen, stelt Klein in het bezwaarschrift.

 

Mond snoeren

Berends wordt verweten politiek-bestuurlijke belangen te hebben laten prevaleren boven de belangen van Scherpenzeel. ‘Door tot ontslag over te gaan wordt de heer Klein als criticaster (criticaster ten aanzien van het proces, niet ten aanzien van de inhoud) de mond gesnoerd terwijl de heer Klein als waarnemend burgemeester – juist vanuit zijn bestuurlijke integriteit – kanttekeningen moet kunnen plaatsen bij het proces zonder de mond te worden gesnoerd.’ De commissaris heeft vooringenomen en partijdig gehandeld en misbruik gemaakt van een bevoegdheid, die hij niet heeft, ‘om zich te ontdoen van een integere criticaster’.

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Spijker (n.v.t.) op
@Nico en Niek. Het wordt een simpele vertoning bij de administratieve rechter: deze zal zichzelf niet bevoegd achten om hierover een uitspraak te doen en verwijzen naar de instelling die de beslissing heeft genomen, i.c. de CdK. We zullen zien.
Door Niek op
@Spijker: lijkt mij ook. Het lijkt mij stug dat het ontbreken van een specifieke ontslagbepaling reden zal zijn om staande praktijk en eigenlijk de redelijkheid opzij te zetten.
Door Nico uit Loenen (gepensioneerde rijksambtenaar) op
@Spijker, de minister wacht de uitspraak van de rechter af lees ik in de Scherpenzeelse krant van zaterdag in antwoord op kamervragen van de SGP. Vergelijkbare situaties die specifiek betrekking hebben op artikel 78 van de gemeentewet zijn er niet en zijn dus niet relevant. Je kan alleen ontslagen worden door het juiste bevoegde gezag en dat staat nu ter discussie. Dat de minister hiervan op de hoogte was doet er niet toe, die had het formeel moeten accorderen want zij gaat er over als het ontslag niet in wetgeving is geregeld.
Door Spijker (n.v.t.) op
@Nico uit Loenen. Niet voorgekomen bij wnd. burgemeesters, maar wel in vergelijkbare situaties bij andere instellingen. Tegen dit ontslag wegens beëindiging van het waarnemerschap en beëindiging van de werkzaamheden in helemaal geen bezwaar/beroep mogelijk. De instelling die benoemt is tevens het bevoegde gezag om het ontslag te verlenen. Bezwaar en/of beroep aantekenen is derhalve nutteloos en weggegooide energie en geld.
Door Inwoner op
Nog voordat het oordeel van de minister was uitgesproken of Scherpenzeel zelfstandig zou blijven of niet is dit geval met de burgemeester heeft de CvK de minister al op de hoogte gebracht van zijn voornemen en PS daarover ingelicht. De CvK heeft ook duidelijk aangegeven dat hij eerst het oordeel van de minister wilde afwachten over de herindelingsprocedure. Dat heeft dus niks met slechte verliezer te maken. Bovendien staat Klein niet boven de partijen, maar kiest bewust voor een keuze van het college en de coalitie. De Oppositie is volledig tegen. Verhouding 8/5. De gemeenteraad is op zijn zachtst gezegd verdeeld, en de burgemeester heeft in de gemeenteraad geen verbindende rol gespeeld, maar werkt met zijn uitspraken zelfs polarisatie in de hand. Een nieuwe interim tot de Kroonbenoemde zou het beste zijn voor het vertrouwen en rust van een ieder.
Door Nico uit Loenen (Voormalig rijksambtenaar) op
@Spijker, er is helemaal geen jurisprudentie hierover want het is nog nooit voorgekomen, het is een unieke situatie. De rechter zal zeggen dat het hiaat in de wetgeving eerst zal moeten worden ingevuld om het ontslag toe te kunnen wijzen en kan m.i. niet anders dan het primaire mandaat terugleggen bij de minister die besluit namens het ministerie van BZ. We gaan het zien.
Door Spijker (n.v.t.) op
@Nico uit Loenen.
Het antwoord van de rechter ligt voor de hand:
-de aanstelling vindt plaats door de CdK.
-beëindiging van werkzaamheden van de waarnemer (de fusie is afgeblazen).
-ingevolge diverse jurisprudentie ontslag door de instelling die heeft benoemd, dus door de CdK.
-wettelijk te volgen procedure van de aanstelling van een (permanente) burgermeester.
Het is glashelder: een kind kan de was doen.
Door Nico uit Loenen (voormalig rijksambtenaar) op
@Spijker, citaat: "Ontslag kan/moet derhalve worden verleend door diezelfde instantie, dus eveneens de CdK." en daar zit hem nou juist de crux, het ontslag mandaat van de CdK m.b.t. een interim burgermeester is niet in wetgeving geregeld en daar gaat de rechter dus een uitspraak over doen die puur toetst op wetgeving en niet op de meningen en aannames op BB.
Door Spijker (n.v.t.) op
Er is gewoon sprake van beëindiging van de werkzaamheden van de waarnemend burgemeester, die destijds werd aangesteld door de CdK. Ontslag kan/moet derhalve worden verleend door diezelfde instantie, dus eveneens de CdK. Héél veel argumenten hoef je daarvoor niet uit de kast te halen. Bezwaar maken en advocaten inschakelen is derhalve weggegooid geld (advocaatkosten, personeelskosten, doorbetaling loonkosten gedurende bezwaar? (e.d.) Maar geld hebben de Scherpenzeelse burgers en de gemeente kennelijk genoeg.
Voor de benoeming van een nieuwe (permanente) burgemeester gelden andere regels.
Eppie Klein had beter kunnen insteken op fusie dan had hij nog een tijdje kunnen aanblijven. Nu hij daarin heeft gefaald is het natuurlijk gewoon wegwezen!
Door Bimie Janssen (Ambtenaar) op
De benoeming van een waarnemer is des CdK's, het ontslag dan ook stelde onze hoogleraar Bestuurskunde. Het echte verhaal gaat hier om de vraag: Wie is hier nu nog integer? En is dit niet pure machtspolitiek? De CdK Berends heeft hier alle schijn tegen, op zijn minst. Daar mag GS zich ook over buigen.