of 65378 LinkedIn

'Bezuinigen door gemeentelijke herindeling is drijfzand'

Gemeentelijke herindeling heeft geen enkele invloed op de overheidsfinanciën of de gemeentelijke efficiency. Gemeentelijke samenwerkingsverbanden werken zelfs ondoelmatigheid in de hand. ‘Na herindeling dalen de uitgaven niet en de voorzieningen worden ook niet beter’, zegt onderzoeker bij Pro Facto in Groningen en promovendus  Bieuwe Geertsema.

Gemeentelijke herindeling heeft geen enkele invloed op de overheidsfinanciën of de gemeentelijke efficiency. Gemeentelijke samenwerkingsverbanden werken zelfs ondoelmatigheid in de hand. ‘Na herindeling dalen de uitgaven niet en de voorzieningen worden ook niet beter’, zegt onderzoeker bij Pro Facto in Groningen en promovendus  Bieuwe Geertsema.

Drijfzand
Minister Plasterk dacht bij zijn aantreden een miljard te kunnen bezuinigen door schaalvergroting. ‘Totaal niet te bewijzen, drijfzand’, zegt Geertsema (36), die op 5 januari in Groningen promoveert op het proefschrift The economic effects of municipal amalgamation and intermunicipal cooperation. Geertsema onderzocht de effecten van gemeentelijke herindelingen tussen 1997 en 2011. De promovendus: ‘Herindeling levert geen geld op en de publieke voorzieningen worden er ook niet beter van. Je zou namelijk nog kunnen denken dat fusering wellicht niet tot lagere kosten leidt, maar wél tot verbetering van de voorzieningen. Om dat laatste te onderzoeken, hebben we de waarde van de huizen voor en na een gemeentelijke herindeling bekeken. Als huizen meer waard worden, dan is het kennelijk aantrekkelijker om daar te wonen. Daar vinden we niets van terug. De conclusie is dat herindeling totaal geen effect heeft op het voorzieningenniveau.’

 

Samenwerking

Bieuwe Geertsema laat in zijn proefschrift niet alleen zijn licht schijnen over gemeentelijk herindeling, maar ook over intergemeentelijke samenwerking. Net als bij gemeentelijke fusies zijn ook bij samenwerkingsverbanden negatieve financiële effecten aangetoond, aldus Geertsema. ‘We hebben leningen vergeleken die gemeenten en samenwerkingsverbanden hebben afgesloten bij de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) en daarbij alle factoren gecontroleerd die van invloed kunnen zijn op de door de bank gevraagde rente. Het blijkt dat samenwerkingsverbanden 4 procent hogere kosten hebben voor identieke leningen.’

 

Controle

Volgens Geertsema lenen samenwerkingsverbanden tegen een hogere rente, omdat ze minder efficiënt werken door verminderde controle vanuit het lokaal bestuur. Promovendus Geertsema: ‘De ambtelijke organisatie komt op grotere afstand te staan van het lokaal bestuur en daarmee ontstaat een verminderde prikkel om efficiënt te werken. Het gaat daarbij niet alleen om ambtelijke samenwerking, maar om allerlei samenwerkingsvormen zoals afvalverwerking. Op de kerntaak van als afvalinzameling kan best schaalvoordeel worden behaald, maar dit wordt deels teniet gedaan door deze inefficiëntie.’

 

Alarmbellen

Bieuwe Geertsema voerde zijn promotieonderzoek grotendeels uit in opdracht van het COELO, het Groningse Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden. COELO is regelmatig benaderd door partijen die zich verzetten tegen ophanden zijnde fusering, zo ook door het burgercomité in Haren dat zich verzet tegen fusering met Groningen en Ten Boer. Promovendus Geertsema ‘COELO kwam tot de conclusie dat fusie niet noodzakelijk was. De alarmbellen die zouden moeten rinkelen voordat je een gemeente tot een herindeling dwingt, rinkelden niet. Je zou kunnen denken dat kleinere gemeenten schaalvoordelen hebben, terwijl grotere gemeenten de nadelen ondervinden. Maar dat blijkt ook niet het geval. Denk daarom goed na over herindeling en realiseer je dat je er financieel niets mee opschiet en dat opschaling ook geen doelmatigheidsvoordelen heeft.’

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Relevante Parlementaire Dossiers

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Hen Sleven (raadslid gemeente Leudal) op
10 jaar geleden zijn een viertal gemeenten in Limburg gefuseerd tot de nieuwe gemeente Leudal ( circa 36.000 inwoners). Een aantal voorzieningen in kernen gaat verdwijnen, burger staat verder van politiek af, financiële voordelen zijn er nauwelijks behaald,
flink moeten bezuinigen op groen en onderhoud openbare ruimte subsidies etc.. Daarbij knikkert Rijk ook nog veel taken over de schutting zonder extra geld erbij te doen ! Schaalvergroting is niet altijd een verbetering, straks gaat het ook nog meer naar Regiovorming toe, zeker gelet op de toenemende regionale samenwerking welke welhaast een must is !
Door Karel op
"Na herindeling dalen de uitgaven niet en de voorzieningen worden ook niet beter". Dat is de kern van dit onderzoek, wat bevestigt wat vele onderzoeken daarvóór ook al hebben aangetoond. Iedereen die nu nog pleit voor gemeentelijke herindeling doet dat louter voor eigen gewin. Adviseurs die eraan verdienen, bestuurders die meer gaan verdienen, evenals hogere ambtenaren die een nog hogere schaal kunnen bereiken.
Door Jan op
Laat dit nu eindelijk eens tot jullie doordringen minister, kamerleden, statenleden en raadsleden! En stop nu eens met die onzinnige gemeentelijke fusies. Het enige belang is het partijbelang. In grotere gemeenten maakt de PvdA meer kans, denkt men daar.
Door Doordenker op
Het zegt veel over de stand van de wetenschap dat het mogelijk is hierop te promoveren. Ik weet niet of een gemeentelijke herindeling voor- of nadelige (financiële) effecten heeft, maar ik weet wél dat je geen conclusies kunt trekken over verbetering van voorzieningen op basis van de ontwikkeling van de huizenprijzen. En al zeker niet over de onderzochte periode, waarin immers een kredietcrisis zich voor heeft gedaan. Met Hans de Vries ben ik van mening dat de ontwikkeling van huizenprijzen van zeer veel factoren afhankelijk is en ik vraag mij zelfs af of het voorzieningenniveau daar één van is. Als ik puur naar mijzelf kijk: ik ben op dit moment op zoek naar een ander huis en het is nog niet in mij opgekomen om daarbij het voorzieningenniveau mee te nemen. In deze tijd van digitalisering en mobiliteit is dat toch helemaal niet relevant meer?
Door A. van der Meij (Programmamanager) op
Ik vind dit onderzoek erg eenzijdig ingestoken want in mijn optiek gaat het vooral om effectiviteit. En eerlijk gezegd vind ik kleine gemeenten die alleen nog kunnen functioneren als ze ambtelijk fuseren of in meer dan 10 samenwerkingsverbanden zitten niet effectief. Ik vraag mij dan ten stelligste af wat voor bestaansrecht deze gemeente dan nog heeft: wat is er nog lokaal. En inderdaad hoe effectief kun je zijn als de ambtelijke organisatie met 4 begrotingen moet werken, aan te telefoon steeds een andere pet op moet zetten omdat zij burgers uit verschillende gemeenten moeten bedienen, bestuurlijk zaken via compromissen tussen gemeenten tot stand moeten komen en de verschillende gemeenteraden op afstand worden gezet. Het argument van dichtbij de burger kun je ook realiseren door een goede digitale omgeving te creeren, waar je tijd en plaats onafhankelijk gebruik van kunt maken. En fysiek dichtbij door laagdrempelig de frontoffice te organiseren. De vraag wel of niet fuseren moet dus in mijn optiek niet alleen gesteld worden vanuit doelmatigheid maar vooral vanuit effectiviteit. En dichtbij de burger is onafhankelijk van schaalgrootte, maar wordt bepaald door hoe je de zaken organiseert en in hoeverre je de burger betrekt bij het beleid (inspraak ook vooraf).
Door Broadcaster (gemeenteambtenaar) op
Je zou beter kleinere provincies (met meer bevoegdheden) kunnen maken dan grotere gemeenten.
Door Henk Jeurink (Gepensioneerde) op
Als Statenlid heb ik de grote gemeentelijke herindeling in de negentiger jaren in Drenthe van nabij meegemaakt. Ik kan volledig onderschrijven dat zo'n proces absoluut geen besparingen opgeleverd. Eerder het tegendeel. Denk alleen maar aan al die nieuwe gemeentehuizen en al die ambtenaren die genoegdoening kregen omdat ze in hun carrièremogelijkheden schade ondervonden. Fijn dat het nu ook wetenschappelijk is onderbouwd.
Door Niels op
Eens met Hans de Vries
Door Hans de Vries op
"Herindeling levert geen geld op en de publieke voorzieningen worden er ook niet beter van. Je zou namelijk nog kunnen denken dat fusering wellicht niet tot lagere kosten leidt, maar wél tot verbetering van de voorzieningen. Om dat laatste te onderzoeken, hebben we de waarde van de huizen voor en na een gemeentelijke herindeling bekeken. Als huizen meer waard worden, dan is het kennelijk aantrekkelijker om daar te wonen. Daar vinden we niets van terug. De conclusie is dat herindeling totaal geen effect heeft op het voorzieningenniveau."

Persoonlijk vind ik dit belangrijke aanname. Huizenprijzen hebben te maken, zoals Geertsema ongetwijfeld ook in zijn stuk zal erkennen, met vele factoren, van de arbeidsvraag tot de perceptie van jongeren en jonge gezinnen van een streek/gemeente. Om al die factoren uit de huizenprijs te destilleren en vervolgens enkel het effect van het lokale bestuur voor en na de herindeling op de huizenprijzen over te houden is een lastige exercitie. Ik ga daarom met veel interesse het stuk over de aannames lezen alvorens ik deze conclusie ook kan ondersteunen.
Door Henk Daalder Pak de Wind op
herindelingen zijn door de PvdA en andere landelijke partijen bedoeld om hun lokale partijgenoten meer kans te geven boven de lokale partijen die vaak eengrotere4 achterban hebben, en lokale politiek meer betekenis geven.