of 59244 LinkedIn

Beleidsvrijheid gemeenten houdt niet echt over

Het enige beleidsveld waarop gemeenten onderling echt het verschil kunnen maken is cultuur en ontspanning. Op de meeste overige terreinen is de vrijheid van om eigen beleid te maken beperkt door met name regelgeving van het rijk. Dat blijkt uit het advies 'Beleidsvrijheid geduid' van de Raad voor het Openbaar Bestuur.

Het enige beleidsveld waarop gemeenten onderling echt het verschil kunnen maken is cultuur en ontspanning. Op de meeste overige terreinen is de vrijheid van om eigen beleid te maken beperkt door met name regelgeving van het rijk. 

Dat blijkt uit het advies Beleidsvrijheid geduid van de Raad voor het Openbaar Bestuur, ROB. Hoewel er volgens dit onafhankelijke adviesorgaan van de regering en het parlement niet echt een objectieve maat is voor het vaststellen van de mate van beleidsvrijheid, valt er wel iets te zeggen in hoeverre een gemeente zelf haar beleidsdoelen kan bepalen dan daarin wel wordt beperkt door bijvoorbeeld uitvoeringsregels of verplichtingen om samen te werken met andere overheden.

 

Autonome keuzes

Op basis van een globale inventarisatie van de uitgaven op de verschillende beleidsterreinen concludeert de Raad dat slechts een beperkt deel van de gemeentelijke uitgaven volgt uit volledig autonome beleidskeuzes. ‘Het overgrote deel van de uitgaven vloeit voort uit politiek bestuurlijke keuzes zoals die in nationale wet- regelgeving zijn vastgelegd en of uit rijksbeleid volgen’, aldus de ROB. Een substantieel deel vloeit verder voort uit de keuze van gemeenten om vooral niet anders te zijn dan andere vergelijkbare gemeenten.

 

Sociaal domein

De beleidsvrijheid komt volgens de ROB vooral tot uiting in de uitgaven op de beleidsterreinen cultuur en ontspanning, infrastructuur en gebiedsontwikkeling en economische aangelegenheden. Samen zijn die beleidsvelden goed voor ongeveer een derde deel van het gemeentefonds – de algemene uitkering die gemeenten van het rijk krijgen. Voor de andere beleidsterreinen, met name die zijn gericht op sociale voorzieningen of het waarborgen van de kwaliteit van het openbaar bestuur of openbare veiligheid, geldt dat de beleidsvrijheid in formele zin beperkt is.

 

Acceptatie van verschillen

De beleidsvrijheid op die terreinen wordt overigens niet alleen beperkt door rijksregelgeving, maar in belangrijke mate ook door opvattingen in de maatschappij in hoeverre uitkomsten van beleid mogen verschillen. Verschillen tussen gemeenten worden maar in beperkte mate geaccepteerd, zeker waar ze beginselen van gelijkheid en rechtszekerheid raken. Wanneer bij de beoordeling van de beleidsvrijheid ook nog rekening wordt gehouden met de maatschappelijke acceptatie van verschillen, leidt dat er volgens de ROB toe dat vooral de scores op de beleidsterreinen met relatief veel formele beleidsvrijheid lager uitvallen.

 

Lokale belastingen

Het advies dient als onderlegger voor de herziening van de financiële verhoudingen door het kabinet, met name de verdeling van het gemeentefonds. De ROB stelt daarbij dat bij de nieuwe vormgeving oog moet zijn voor de meerwaarde van lokale beleidsvrijheid. Daarbij hoort zeker een eigen belastinggebied voor gemeenten, met de mogelijkheid de hoogte van die lokale lasten als gemeente zelf te bepalen. De huidige beperking – de macronorm – die het rijk oplegt voor de onroerendezaakbelasting, tast de beleidsvrijheid van individuele gemeenten aan ‘en doet geen recht aan de relatief geringe invloed van de lokale lasten op de collectieve lastendruk.’

 

Schijnexactheid

In de nieuwe opzet van de financiële verhoudingen dient het karakter van het gemeentefonds als vrij besteedbare uitkering volgens de ROB onverkort te worden gehandhaafd. ‘Decentralisatie-uitkeringen waar  direct of indirect bestedingsvoorwaarden aan zijn verbonden doen daaraan afbreuk’, aldus de aanbeveling. Wel moet er een brede algemene uitkering komen ter bekostiging van het gemeentelijk takenpakket. Van de huidige gedetailleerde ververdeling met meer dan 90 verdeelmaatstaven gaat volgens de Raad onbedoeld een normerende werking uit, die bovendien leidt tot schijnexactheid.

 

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Spijker (n.v.t.) op
Helemaal eens met Wendy. 100% financiële gelijkheid en behandeling in het Sociaal Domein is noodzakelijk. Op dat punt horen er in gemeenten geen verschillen te zijn.
Door de Vries (ambtenaar) op
De ROB heeft gelijk (al jaren) maar is dat is nauwelijks relevant. Wethouders en raadsleden doen wel net alsof de hele wereld om de gemeente draait maar dat is op de keper beschouwd flauwe kul: ze schuiven de dozen door van het rijk en heel af en toe mag er klein cadeautje van henzelf tussen door. Wat echt een misstand is, is dat het rijk op een groot aantal terreinen wel precies voorschrijft wat gemeenten moeten doen maar daar de centen niet bij levert. Gevolg: de terreinen waar de gemeenten wel het verschil kunnen maken zijn de pineut: budget inleveren geblazen om al het andere waar gemeenten niet onderuit kunnen te betalen. Eigenlijk kunnen ze van de gemeenten maar beter Zelfstandige Bestuursorganen of Agentschappen maken (bestaan die nog?); verkiezingen en raden zijn niet nodig; alles is al op rijksniveau democratisch gelegitimeerd.
Door JaapvV (adviseur, onder andere tav. voorzieningen) op
Als gemeenten zich kunnen onderscheiden in anders zijn dan andere gemeenten, waarom niet? Dan is het juist een uitdaging om aantrekkelijke pakketten voor burgers samen te stellen. En daarmee kwalitatief een verschil te maken. Ik vind het totaal onnodig dat gemeenten gelijk beleid voeren. De mate van maatschappelijke acceptatie van verschillen hangt daarbij trouwens sterk samen met de politieke moed die er in de diverse gemeenteraden nu juist voor moet zorgen dat gemeenten dat verschil maken.
Door wendy op
"Verschillen tussen gemeenten worden maar in beperkte mate geaccepteerd, zeker waar ze beginselen van gelijkheid en rechtszekerheid raken." Het verbaast mij dit hier te lezen. Juist beleid dat minima treft kent onbegrijpelijke verschillen. Denk aan het kwijtscheldingsbeleid, individuele inkomenstoeslag, hoe omgegaan wordt met giften, tegemoetkomingen voor chronisch zieken en gehandicapten. In de ene gemeente geen kwijtschelding, in de andere volledige kwijtschelding.Individuele inkomenstoeslag varieert ook tussen 50 en 500 euro. Tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten ook tussen 0 en duizend euro. Het toestaan van giften bij een bijstandsuitkering varieert ook tussen 50 tot 1200 euro. En niet te vergeten de bijzondere bijstand die individueel bepaald wordt.Vaak ook een stapeling van verschillen zowel in positieve als negatieve zin. Onbegrijpelijk dat hier gelijkheid dan geen rol speelt.En dan niet alleen verschillen per gemeente maar soms zelfs per persoon. Dan heet het "maatwerk".