of 59345 LinkedIn

Wet Naleving Europese regelgeving publieke entiteiten (Wet NErpe)

Reageer

AfbeeldingOp dit moment is bij de Eerste Kamer het wetsvoorstel  Wet Naleving Europese regelgeving publieke entiteiten (wet NErpe) in behandeling. De wet voorziet in een aantal instrumenten voor ministers, waarmee deze de naleving van Unierechtelijke verplichtingen door niet tot de centrale overheid behorende ‘publieke entiteiten’ kunnen bevorderen. In deze signalering staan wij kort stil bij de hoofdlijnen van dit wetsvoorstel.

Achtergrond

De staat Nederland is als lidstaat van de Europese Unie op grond van het beginsel van de unietrouw verplicht alle algemene en bijzondere maatregelen te treffen die geschikt zijn om de nakoming van de uit de Verdragen of uit de handelingen van de instellingen van de Unie voortvloeiende verplichtingen te verzekeren (artikel 4 lid 3 Verdrag betreffende de Europese Unie). Al in 2004 kwam het toenmalige kabinet tot de conclusie dat het huidige toezichtsinstrumentarium van de centrale overheid, niet volstaat om ook de naleving van Europeesrechtelijke verplichtingen door decentrale overheden en andere publieke entiteiten te verzekeren. Dit is problematisch, omdat ook in gevallen waarin een schending van unierecht optreedt door het handelen van een decentrale overheid of andere publieke entiteit, het de lidstaat Nederland is die het risico loopt een boete of dwangsom opgelegd te krijgen.

 

Instrumentarium Wet Nerpe

Met de wet NErpe beoogt de wetgever dit gat tussen de Europeesrechtelijke verantwoordelijkheden van Nederland enerzijds, en de ‘ongebondenheid’ van decentrale overheden en andere publieke entiteiten op dit vlak anderzijds, te dichten. Hiertoe worden twee wettelijke instrumenten gecreëerd, namelijk 1) de bevoegdheid voor ministers een bindende aanwijzing te geven, en 2) een ten opzichte van decentrale overheden en andere publieke entiteiten uit te oefenen verhaalsrecht, voor gevallen waarin Nederland word geconfronteerd met een financiële sanctie.

 

  1. De aanwijzingsbevoegdheid

 

De ministeriële aanwijzingsbevoegdheid is neergelegd in artikel 2 en 3 van de wet NErpe. In gevallen waarin een publieke entiteit niet, of niet naar behoren voldoet aan een voor haar geldende rechtsplicht die voortvloeit uit een bij of krachtens Europese verdragen op Nederland rustende verplichting, kan de minister die het aangaat de publieke entiteit een aanwijzing geven om binnen een bepaalde termijn alsnog aan die rechtsplicht te voldoen (artikel 2 lid 1 wet NErpe). Betreft het provincies, gemeenten, of gemeenschappelijke regelingen waaraan  provincies of gemeenten deelnemen, dan wordt een aanwijzing gegeven in overeenstemming met de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Voor waterschappen en gemeenschappelijke regelingen waaraan uitsluitend waterschappen deelnemen geldt een overlegverplichting met de minister van Verkeer en Waterstaat (thans: Infrastructuur en Milieu) (artikel 2 lid 2 wet NErpe).


Geen aanwijzingen kunnen worden gegeven ten aanzien van de uitoefening van rechtspraak, en in gevallen waarin het generieke toezichtsinstrumentarium uit de Gemeentewet en Provinciewet toereikend zou moeten zijn om de betreffende tekortkoming in het handelen van de publieke entiteit te herstellen (artikel 2 leden 3 en 4 wet NErpe). Over de verhouding tussen de Wet NErpe en dit generieke toezichtsinstrumentarium hierna meer.


Artikel 3 wet Nerpe bevat een afzonderlijke bepaling voor aanwijzingen ter zake van de rechtmatige en doelmatige besteding van Europese subsidies, en de wijze van beheer, controle en toezicht met betrekking tot zo’n subsidie. De bepaling is ontleend aan de nu nog vigerende Wet toezicht Europese subsidies. Deze wet zal met de inwerkingtreding van de wet NErpe worden ingetrokken.
De totstandkoming van een aanwijzing is met enige waarborgen omgeven (artikel 4 wet NErpe). Zo dient eerst overleg plaats te vinden tussen de betrokken minister en de publieke entiteit. De verplichting een termijn te stellen om alsnog aan de Europeesrechtelijke verplichtingen te voldoen kan verder alleen wijken in spoedeisende gevallen. Van een aanwijzing wordt mededeling gedaan in de Staatscourant, en de motivering dient te verwijzen naar hetgeen in het overleg tussen de betreffende publieke entiteit en de minister aan de orde is gekomen. Tegen een aanwijzing staat rechtstreeks beroep open bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

 

Een aanwijzing die op grond van artikel 2 of 3 wet NErpe wordt gegeven is niet vrijblijvend. Wanneer opvolging achterwege blijft, is de minister die de aanwijzing heeft gegeven bevoegd om namens en op kosten van de betreffende publieke entiteit datgene te doen wat nodig is om de tekortkoming op te heffen. Dit kan zowel door het verrichten van publiekrechtelijke en privaatrechtelijke rechtshandelingen, als door het verrichten van feitelijke handelingen (artikel 5 wet NErpe). Er onstaat dus een vergaande bevoegdheid tot indeplaatsstelling.

 

  1. Het verhaalsrecht

 

Artikel 7 wet NErpe regelt het jegens publieke entiteiten uit te oefenen verhaalsrecht. Kort samengevat kan de betrokken minister gelden die gemoeid zijn met de betaling van een boete of dwangsom, of met de terugbetaling van een Europese subsidie (inclusief eventuele rente), bij besluit verhalen op een publieke entiteit, wanneer de betalingsverplichting het gevolg is van een verzuim van deze entiteit. Ook sancties bestaande uit een korting op of verval van Europese middelen komen voor verhaal in aanmerking.  Een besluit tot verhaal is appellabel overeenkomstig de bepaling in de Algemene wet bestuursrecht. Invordering geschiedt bij dwangbevel.

 

Reikwijdte begrip ‘publieke entiteit’

In het voorgaande is een aantal keren het begrip ‘publieke entiteit’ gebruikt. De wet NErpe geeft een technische definitie van dit begrip in artikel 1. Deze definitie omvat volgens de memorie van toelichting alle organen en instanties waarvoor geldt dat de lidstaat Nederland door de Europese Commissie er op kan worden aangesproken als deze organen en instanties het gemeenschapsrecht (unierecht) schenden. Van belang is dus in het oog te houden dat de wet NErpe een ruim toepassingsbereik kent, dat uitdrukkelijk niet alleen beperkt is tot decentrale overheden als gemeenten, provincies en waterschappen.

 

Verhouding wet NErpe en overige (toezichts)instrumenten

Uit de memorie van toelichting kan worden opgemaakt dat de wetgever de instrumenten in de wet NErpe ziet als uiterste middelen, die pas in beeld komen indien voorlichting en ambtelijk en bestuurlijk overleg niet tot het gewenste resultaat hebben geleid. Ten aanzien van gemeenten en provincies geldt voorts dat de bevoegdheden tot vernietiging van besluiten en indeplaatsstelling bij taakverwaarlozing die voortvloeien uit de Gemeentewet en Provinciewet, prevaleren.


Dit generieke toezichtsinstrumentarium staat overigens aan de vooravond van een renovatie. Op dit moment is bij de Eerste Kamer eveneens aanhanging het wetsvoorstel Wet revitalisering generiek toezicht. Naar verwachting vindt de plenaire behandeling van beide voorstellen gezamenlijk plaats.

 

Afsluiting
Met de wet NErpe dicht de wetgever het gat tussen de verplichtingen die Nederland als lidstaat van de Europese Unie heeft, en de huidige onmogelijkheden van de centrale overheid om de naleving van deze verplichtingen door andere publieke entiteiten te verzekeren. Of de geïntroduceerde instrumenten in de praktijk veel gebruikt zullen gaan worden, is afwachten. Het voorstel maakt in ieder geval nog maar weer eens duidelijk dat ook voor decentrale overheden geldt dat zij bij hun handelen Europeesrechtelijke aspecten niet uit het oog mogen verliezen.

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

AfbeeldingHekkelman advocaten en notarissen

Prins Bernhardstraat 1,

6521 AA Nijmegen

Postbus 1094,

6501 BB Nijmegen

T: 024 382 83 84

F: 024 360 04 50

www.hekkelman.nl

binnenlandsbestuur@hekkelman.nl

Meer nieuws

Bloggers

Wilt u als eerste geïnformeerd worden?

Wilt u op de hoogte blijven van de blogs van Hekkelman?

U heeft de mogelijkheid u te abonneren op een specifiek blogthema of een auteur. Klik hier om uw voorkeuren op te geven.

 

Bovendien organiseren wij regelmatig seminars. Wilt u geen seminar van Hekkelman meer missen? Klik hier om uw gegevens achter te laten. U ontvangt dan als eerste een uitnodiging voor onze seminars in uw mailbox.

Whitepapers

Publicaties

Agenda seminars

AfbeeldingHekkelman Advocaten & Notarissen houdt u op de hoogte van actuele ontwikkelingen. Zo organiseren wij regelmatig seminars om deze ontwikkelingen en onze kennis met u te delen.

 

Klik hier voor onze seminaragenda.

Bekijk ook onze partnerpagina op Ruimte & Milieu

Klik hier