of 62812 LinkedIn

Houvast in roerige tijden

Impactanalyses geven gemeenten houvast in de coronacrisis, stellen Den Haag en Oosterhout. Beide gemeenten hebben impactanalyses gemaakt, ieder op hun eigen manier. ‘Veel is nog onzeker, maar je hebt wel een richting waarop je kunt koersen en waar je beleid op kunt voeren.’

Impactanalyses geven gemeenten houvast in de coronacrisis, stellen Den Haag en Oosterhout. Beide gemeenten hebben impactanalyses gemaakt, ieder op hun eigen manier. ‘Veel is nog onzeker, maar je hebt wel een richting waarop je kunt koersen en waar je beleid op kunt voeren.’

Impactanalyses corona

De intelligente lockdown was nog geen twee weken van kracht of Den Haag ging aan de slag met een financiële en met een maatschappelijk impactanalyse. Doel van die analyses: de gemeenteraad informeren over de ontwikkelingen zoals de gemeente die op dat moment zag. Waar Den Haag de analyse zelf maakte, koos Oosterhout voor een interactief proces met partners uit de stad, gecombineerd met allerhande data over bijvoorbeeld werkloosheid en de situatie bij sportverenigingen en bedrijven. Den Haag liet voor haar maatschappelijke analyse ook ruim 1.600 inwoners enquêteren. ‘We zagen al direct aankomen dat de coronacrisis en de lockdown de gemeente erg zou gaan raken. Vrij snel hebben we toen gezegd: laten we de impact daarvan, zowel financieel als maatschappelijk, proberen in te schatten’, zegt Ward van Miltenburg, directeur financiën van de gemeente Den Haag.

‘We zijn bij zowel de financiële als de maatschappelijke impactanalyse uitgegaan van scenario drie van het Centraal Planbureau. Dat scenario gaat ervan uit dat de coronacrisis zes maanden aanhoudt en tot een diepe recessie leidt die vier kwartalen duurt’, aldus Van Miltenburg. Voor de financiële impactanalyse werden collega’s vanuit alle diensten ingeschakeld. Zij namen elk programmaonderdeel van de begroting nauwgezet door en schatten in wat de financiële gevolgen van de coronacrisis zijn. En ze verantwoordden waarop die schatting was gebaseerd.

‘Wat ik het meest opvallende vind, is dat het zo alomvattend is. Het raakt alles. Of het nu gaat om de zorg − de omzetgarantie voor zorgaanbieders of de GGD −, het sluiten van sportaccommodaties, aanpassingen in de openbare ruimte, daklozen, noem maar op. Het raakt de hele begroting; zoiets hebben we nog nooit gezien.’ De post mobiliteit levert dit jaar de grootste min op, met een bandbreedte van min 20,3 miljoen tot maximaal min 25,3 miljoen euro. ‘Het gaat dan met name om de parkeerbelasting’, licht Van Miltenburg toe. Werk en inkomen staat op de tweede plaats met een geschatte kostenpost van minimaal 15,3 miljoen en maximaal 34,3 miljoen euro. Op de post zorg, welzijn, jeugd en volksgezondheid wordt een min verwacht van minimaal 14,1 miljoen euro en maximaal 20,9 miljoen euro. Onder de streep kost ‘corona’ Den Haag dit jaar tussen de 81,6 miljoen euro en 130 miljoen euro. ‘Dat geeft ook wel aan hoe onzeker het is’, aldus Van Miltenburg. ‘Als je ook 2021 erbij pakt, heb je het over een bedrag van tussen de 40 en 70 miljoen euro. Tel je dat op, dan kost de coronacrisis de gemeente tussen de 120 en 200 miljoen euro.’

Voor een deel vergoedt het rijk deze kosten, maar voor een deel ook niet. Zo wordt van rijkswege voor 9,2 miljoen euro aan gederfde parkeer inkomsten gecompenseerd, maar steun aan de Voedselbank komt bijvoorbeeld voor eigen rekening. ‘Het zijn grote marges, maar grosso modo betekent dat toch dat je in een minimumvariant zeker voor 80 en misschien wel 130 miljoen euro aan de lat staat of komt te staan. Dat is belangrijk om te weten, want we zitten nu midden in de begrotingsvoorbereiding.

Je wilt dan wel weten waarmee je als stad rekening moet houden. Je kunt er dan ook een buffer voor bouwen; dat lukt niet als je helemaal niets weet. Veel is nog onzeker, maar je hebt wel een richting waarop je kunt koersen. En waar je beleid op kunt voeren.’

De buffer is bedoeld voor kosten die direct te maken hebben met de coronacrisis en de lockdown. ‘Het zijn niet de kosten van de recessie die we verwachten. Het gaat nu om eenmalige kosten waar we eenmalig een bedrag tegenover willen zetten.’ Van Miltenburg benadrukt dat de financiële analyse niet kan worden gelezen als een definitieve kwantitatieve inschatting. ‘Het geeft echter wel een onderbouwd beeld van wat we kunnen verwachten.’

Coronabuffer
Oosterhout is een speciale coronabuffer aan het bouwen, zeggen de wethouders Robin van der Helm (economische zaken, jeugd, VVD) en Clèmens Piena (sociaal domein, Gemeentebelangen); de bestuurlijke kartrekkers van de Oosterhoutse impactanalyse. Het college wil aan de gemeenteraad voorstellen om het overschot op de jaarrekening 2019 van ettelijke miljoenen euro’s in die coronabuffer te stoppen.

‘Dat geld is bedoeld om de eerste impact van corona op te vangen. Het geeft ons enige ademruimte. Wat de coronacrisis op de langere termijn betekent, onder meer economisch, blijft koffiedikkijken. Vlak voor de begrotingsbehandeling zullen we iets meer duidelijkheid krijgen. Het wordt een spannend jaar op financieel gebied’, aldus Van der Helm.

Oosterhout doorliep voor haar Corona Impact Analyse (CIA) een interactief proces met de stad. Er werden vanaf begin mei tot medio juni negentien gesprekken georganiseerd waaraan ruim 130 extern deskundigen, ondernemers, verenigingen en organisaties hebben deelgenomen. Daarnaast is een enquête uitgezet onder ondernemers en sportverenigingen, om te vragen naar de verwachte effecten van de coronacrisis. Medio juni werd de eerste CIA opgeleverd.

‘We zijn nu een jaar op dreef met de realisatie van de toekomstvisie Oosterhout 2030, waarvoor we een interactief proces met de stad hadden doorlopen. Toen kwam de coronacrisis en wilden we weer met de stad in gesprek gaan’, verduidelijkt Van der Helm. ‘Wat overkomt ons nu op al die terreinen, wat betekent het voor de korte termijn, maar vooral ook: wat betekent het voor de ambitie die we hadden als het gaat om Oosterhout 2030. Verandert de weg daar naartoe, waar moeten we rekening mee houden, worden de opgaven opeens anders of moeilijker.’

Een van de opvallende uitkomsten van de impactanalyse is dat jongeren tussen wal en schip vallen. ‘Dat was een rode draad in bijna alle gesprekken, of het nu ging over evenementen, woningbouw of arbeidsmarkt’, zegt Van der Helm. ‘Bijbaantjes komen te vervallen, studie loopt vertraging op, stageplaatsen komen in het gedrang. En ook evenementen waar veel jongeren op af komen, gaan niet door. Op alle fronten wordt de jeugd het hardst geraakt. Dat was voor ons een eyeopener.’

Stress onder jongeren
De Haagse maatschappelijke impactanalyse laat eenzelfde beeld zien. ‘Bijna de helft van de jongeren geeft aan vaker nerveus en gestrest te zijn als gevolg van COVID-19. Ook geeft ongeveer de helft van jongeren aan dat zij het gevoel hebben niets meer te hebben om naar uit te kijken. Meer dan de helft van jongeren is vaker lichtgeraakt en vindt het moeilijk om zich te ontspannen’, concluderen de onderzoekers van de Haagse Hogeschool, die een bijdrage leverde aan de Haagse impactanalyse. Oosterhout heeft de signalen meteen opgepakt. ‘As we speak zijn we daarvoor een programma aan het ontwikkelen. Kunnen we helpen met stageplekken, kunnen we op de een of andere manier vertier regelen. Maar makkelijk is het niet’, zegt Van der Helm.

Op basis van de impactanalyse wil Oosterhout beleidsvoornemens versnellen én vertragen. In de versnelling gaat onder meer woningbouwproductie en de transformatie van de binnenstad. Ook komt er meer aandacht voor jongeren en jongvolwassenen. De ambitieuze plannen om de stad via citymarketing beter op de kaart te krijgen, worden (tijdelijk) bijgesteld. ‘Dat moet je samen met onder andere het bedrijfsleven doen. Daar is nu niet zo veel financiële armslag’, zegt strategisch adviseur Ad Burger.

De resultaten van de Haagse financiële analyse zijn een bijlage bij de voorjaarsnota en worden nu betrokken bij de besluitvormig over de begroting. Die van de maatschappelijke impactanalyse worden betrokken bij het bijsturen op beleid en de maatregelen die de stad nu neemt. ‘Daarnaast betrekken we dit ook vooral bij het voorbereiden van herstel op middellange en lange termijn’, aldus een woordvoerder van Den Haag. Een financiële vertaalslag van de Oosterhoutse CIA komt na de zomer in de begroting terecht.

Actualisatie
Voor zowel Den Haag als Oosterhout zijn deze impactanalyses niet de laatste die het licht zullen zien. ‘In het najaar actualiseren we de huidige cijfers’, aldus Van Miltenburg. Waar mogelijk worden cijfers dan aangepast. ‘Als blijkt dat de we apparaatskosten van zeven miljoen euro voor Tozo (Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers, red) vergoed krijgen, kunnen we die wegstrepen.’ Hij verwacht dat die actualisatie gemakkelijker zal gaan. ‘We hebben nu alle kosten te pakken; van klein tot groot en over alle programma’s.’ De impactanalyse geeft houvast, stelt de financieel directeur. ‘Het is een ankerpunt waarmee we onze begroting kunnen opstellen; een sluitende begroting. Dat wil Den Haag graag, maar dan moet je wel ongeveer weten wat eraan zit te komen.’

Ook de Haagse maatschappelijke impactanalyse wordt herhaald, zo laat een woordvoerder van Den Haag weten. ‘Er is nog veel onzeker omdat we nog midden in de crisis zitten. Er komen steeds nieuwe stappen en versoepelingen die gevolgen hebben voor de impactanalyse.’ De volgende is voorzien in september. ‘We zitten als een bok op de haverkist’, aldus Van Miltenburg. ‘We zien dat de implicaties van deze crisis groot zijn, zowel financieel als maatschappelijk. Daar moet je ook antwoord op hebben als gemeente.’ Oosterhout is inmiddels bezig met de voorbereiding van de tweede impactanalyse. ‘Dit is een eerste stap. We gaan dit herhalen’, stelt Piena. Van der Helm: ‘Dit is geen eenmalig kunstje. Het is echt een doorlopend proces waarin we op dezelfde interactieve werkwijze naar de toekomst zullen kijken.’ 

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.