of 59162 LinkedIn

'Als gemeentelijke overheid kun je dit niet alleen'

Bodemdaling, energietransitie, woningbouwopgave - Alphen aan den Rijn staat, net als veel andere gemeenten, voor uitdagingen die je gezamenlijk moet aangaan. Integraal aanpakken. Dat klinkt mooi, maar hoe doe je dat? ‘Gebiedsontwikkeling kan alleen als je alle opgaven zoals  de landbouw, water, woningbouw en energietransitie daarin meeneemt..’

 

De maatschappelijke opgaven van Alphen aan den Rijn zijn aanzienlijk. ‘Op het gebied van transformatie, herstructurering en verdichting lopen we tegen onze grenzen aan, en we hebben nog steeds behoefte aan woningen’, aldus Aad van Klaveren, manager wonen & economie bij de gemeente. ‘Daarnaast hebben we een opgave in de energietransitie. We hebben te maken met toenemende droogte en toenemende wateroverlast door hoosbuien. En ook bodemdaling is in het Groene Hart een serieus probleem. We moeten dus op zoek naar een gecombineerde aanpak.’

 

Afbeelding

‘Daar komt bij dat we simpelweg niet meer de fysieke ruimte hebben om de opgaven los van elkaar aan te pakken’, zegt Josine Overbeek, planoloog bij de gemeente. ‘We moeten verknopen. Ik geef een voorbeeld: als je water toevoegt in een gebied, dan ga je daarmee bodemdaling tegen. Maar er ontstaan ook kansen voor nieuwe energieteelt en woonmilieus. Én je benut de recreatieve potentie van het Groene Hart beter.’

 

Het devies is dus samenwerken. Met andere gemeenten in de regio. Met provinciale en landelijke overheden. En met partijen als Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, LTO en de grondeigenaren. Maar hoe? Natuurlijk werd er al het nodige ondernomen. Zo bestaat er regionale samenwerking op het gebied van bodemdaling in het Groene Hart. En ook qua woningbouwontwikkeling en energie werken gemeenten regionaal samen. Maar de zaken kwamen in een stroomversnelling dankzij het contact met Piet Sinke, regio-liaison bij Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).

 

‘Ik probeer de verbinder te zijn’, zegt Piet Sinke. ‘Ik zorg dat partijen zich ook verdiepen in de belangen van anderen. Tijdig de juiste partners om tafel, en hun belangen en mogelijkheden op tafel. Het vraagt een creatief proces om oplossingen te vinden waarin ieders belang goed is betrokken; wederkerigheid is heel belangrijk. Als belangeloze partij kan RVO die verbindende rol spelen. De gemeente blijft verantwoordelijk voor de inhoud.’ 

 

Alphen aan den Rijn en RVO kwamen op het idee om een regiotafel te organiseren. Gewoon, alle partijen bijeenbrengen met wie je de opgaven wilt realiseren. Dus niet alleen interbestuurlijk, maar ook ‘groene’ - partijen zoals LTO, Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten, en ‘rode’ - bijvoorbeeld ontwerpers, erbij. Uiteindelijk zaten er op 5 oktober 2018 tijdens de regiotafel ‘Toekomstperspectief voor landschap en stad’ zo’n veertig deelnemers bij elkaar. 

Van Klaveren: ‘Het was een prachtige vrijdagmiddag. De behoefte bleek enorm. Iedereen is zoekende. Dat betekent ook: iedereen staat open voor het gesprek.’

 

De deelnemers werden evenredig over vijf tafels verdeeld. Als denkrichting voor de gesprekken diende het toekomstperspectief, zoals de gemeente dat eerder had geformuleerd. Daniëlle van den Berg, procesregisseur bij de gemeente: ‘We wilden dat partijen elkaar leerden kennen. Dat men het eigen belang en zorgen zou formuleren. En dat men ook zou openstaan voor het belang van de ander. Dat is gelukt. Mede dankzij de bemiddelende rol van de tafelvoorzitters vanuit de gemeente en RVO.’

 

Afbeelding

 

Overbeek: ‘Vervolgens hebben we gekeken waar ons toekomstperspectief raakt aan de belangen van aanwezige partijen. In positieve zin en in negatieve zin. Vanuit die exercitie hebben we opgaven geformuleerd waarmee we gezamenlijk aan de slag moeten.’
Van Klaveren: ‘De opbrengst was dat we uiteindelijk drie locaties voor gebiedsontwikkeling hebben benoemd, die we nu nader onderzoeken op draagvlak en haalbaarheid. In die gebieden willen we de opgaven slim met elkaar verweven. Ruimte geven aan woningbouw, en aan water, groen en duurzame energie op een manier die past bij de kenmerken van het gebied. Zo ontstaat een duurzaam toekomstperspectief voor zowel het landschap als de stad.’

 

In 2019 wil Alphen aan den Rijn een bestuurlijke conferentie organiseren. Van Klaveren: ‘Onze inzet is dat daar onze gebiedsgerichte aanpak wordt onderschreven en dat we een coalitie kunnen vormen om deze manier van gebiedsontwikkeling in de komende vijf tot zeven jaar verder vorm te geven.’

 

Is Piet Sinke dan weer van de partij? Van Klaveren: ‘Wat ons betreft wel. RVO helpt bij het vergaren van kennis. Bij het leggen en onderhouden van de contacten bij ministeries en provincies. En ze helpen bij het proces – niet alleen het organiseren van dit soort conferenties, maar ook bij het zoeken naar nieuwe ontwerpconcepten en nieuwe verdienmodellen.’

 

Afbeelding

 

RVO helpt gemeenten

RVO richt zich steeds meer op vragen vanuit gemeenten. ‘Wij zien het aantal vragen vanuit gemeenten toenemen’, zegt Barto Piersma, directeur Nationale Programma’s bij RVO. ‘Het pakket aan opgaven voor gemeenten wordt steeds complexer. Je kunt zaken ook niet meer los van elkaar bekijken. Dat vraagt om een integrale benadering. RVO heeft heel veel specialistische actuele kennis en instrumenten in huis om opgaven te versnellen en vergemakkelijken. Die kennis en instrumenten kunnen we op elkaar afstemmen en verbinden met relevante partijen en hun oplossingen. De gemeente houdt de regie. We werken samen aan oplossingsrichtingen die passen bij de specifieke situatie. Een blauwdruk bestaat hier niet voor. Elke regio kent zijn eigen partijen, wensen, belangen en gevoeligheden. De beste oplossing is dus altijd uniek in zijn soort. Om deze integrale benadering en dit maatwerk te versterken, heeft RVO sinds een jaar, vijf regio-liaisons in Nederland rondlopen. Eén per regio. Dat maakt hen niet alleen makkelijker bereikbaar voor gemeenten en energiecoöperaties, maar de regio-liaison kent ook de lokale situatie.’

                

RVO helpt uw gemeente bij gebiedsontwikkeling en woningbouwopgave: www.rvo.nl/gemeenten

 

 

Afbeelding