of 61441 LinkedIn

Zelfstandigheid zonder zeggenschap

Jelle Stelpstra 12 reacties

Door herindelingen daalt het aantal gemeenten in Nederland. Dat voelt voor inwoners soms ongemakkelijk. Je moet raadsleden toch in je eigen dorp bij de bakker kunnen tegenkomen? En zolang bestuurders niet vechtend over straat gaan en de begroting sluit, is het toch wel best? Nee, niet als de democratische verantwoording onder druk staat.

In het afgelopen decennium zijn veel taken vanuit de rijksoverheid of vanuit de provincie naar de gemeenten verschoven. Dat is een goede zaak. De gemeente staat dicht bij de inwoners en kan nog beter maatwerk leveren dan de hogere overheid. Toch is er een ondergrens. Voor een te kleine gemeente wordt het steeds zwaarder om al die taken gedaan te krijgen.

 

Op het Zuid-Hollandse eiland Hoeksche Waard bestaan nu nog vijf gemeenten voor 85.000 inwoners. Vijf herkenbare gemeenten voor de inwoners, maar ook vijf gemeenten die nog maar weinig zelf doen. Van het uitvoeren van de wmo tot het ophalen van afval, van de sociale dienst tot aan de ict: veel gebeurt op Hoeksche Waardse schaal. Soms is zelfs die schaal niet groot genoeg. Voor bijvoorbeeld Jeugdzorg en milieutaken wordt samengewerkt op het niveau van Zuid-Holland Zuid. Door alle taken die de vijf gemeenten niet meer zelf kunnen uitvoeren, behoren de Hoeksche Waardse gemeenten tot de gemeenten met het grootste aantal samenwerkingsverbanden van Nederland.

 

Samenwerken klinkt mooi, maar leidt in de praktijk tot een groot aantal verschillende besturen, die vaak worden gevormd door wethouders. Die moeten natuurlijk verantwoording afleggen aan de gemeenteraad, maar dat is moeilijk voor beide partijen. De wethouder is bestuurslid van het samenwerkingsverband en moet dus de belangen van het verband als geheel behartigen en niet alleen die van zijn eigen gemeente. De gemeenteraadsleden staan vaak op grote afstand van het samenwerkingsverband en hebben het niet in hun eentje voor het zeggen, maar kunnen de wethouder slechts met een boodschap op pad sturen. Zij moeten maar hopen dat de wethouders uit andere gemeenten dezelfde boodschap hebben gekregen, anders komt er niets van terecht.

 

Die tegengestelde belangen en grote afstand tot de besluitvorming zijn zorgelijk. Gemeenteraadsleden moeten hun kaderstellende, controlerende en volksvertegenwoordigende rol zo rechtstreeks mogelijk kunnen uitvoeren. Dat lukt niet met te veel samenwerkingsverbanden. Het enkele argument dat een kleine gemeente zo lekker dichtbij de inwoners staat, is dan niet meer genoeg voor zelfstandigheid. De raadsleden hebben in een kleine gemeente wellicht gemakkelijker contact met hun inwoners, maar hebben vervolgens te weinig macht om die opgedane kennis ook daadwerkelijk invloedrijk te kunnen aanwenden. Zelfstandigheid zonder zeggenschap is geen duurzame manier van besturen.

 

Jelle Stelpstra is fractievoorzitter van de PvdA in de gemeente Korendijk

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Kees de Leng op
De heer C.F. de Graaf was tot voor kort afdelingsvoozitter van het CDA Binnenmaas, één van de gemeenten die zullen opgaan in de nieuw te vormen gemeente Hoeksche Waard. Het CDA Binnenmaas is fel tegenstander van een gemeentelijke herindeling in de Hoeksche Waard. In dat licht bezien zijn de gekozen woorden van de heer De Graaf logisch. Wel jammer dat hij op geen enkele wijze de democratische deficiëntie van gemeenschappelijke regelingen weerlegt, het hart van het betoog van de heer Stelpstra. Waar de heer De Graaf ook liever niet over spreekt, is dat het overgrote deel van het door het CDA zo geroemde maatschappelijk middenveld voorstander is van een gemeentelijke herindeling. Al dat overleg met die 5 verschillende gemeenten leidt tot een situatie van praten, praten, praten en uiteindelijk niet doen wat in het belang is van die hele Hoeksche Waard, want tja het eigen belang van de eigen gemeente heeft voorrang. Wordt vervolgd.
Door C.F. de Graaf (ambassadeur Senatus Consultum) op
Om zogenaamde praktische redenen lijkt het efficiënt om kleinere gemeenten onder één bestuur te brengen. Vanuit democratisch oogpunt zitten hier grote nadelen aan. De gemeenteraden worden immers veel groter, maar komen ook verder op afstand te staan van de inwoner. De herkenbaarheid die zo belangrijk is voor onze lokale, dus vertegenwoordigende, politiek valt daarmee grotendeels weg. De dossiers in grote gemeenten worden ingewikkelder en de omvang van het ambtelijk apparaat neemt toe. De gemeenteraad die de uitvoering van het beleid moeten controleren bestaat uit welwillende amateurs, die vaak niet zijn opgewassen tegen de professionals: wethouders en ambtenaren die fulltime zijn aangesteld en veel beter zijn ingevoerd. Kortom: hoe groter de gemeente, hoe slechter de herkenbaarheid van de gemeenteraad en hoe zwaarder en moeilijker haar taak om democratische controle uit te oefenen. genoeg bezwaren dus om zo'n gemeentelijke herindeling goed te overwegen en alléén door te voeren bij voldoende draagvlak onder de inwoners. De provincie Zuid-Holland heeft absoluut NIET nut, noodzaak en urgentie kunnen aantonen. Stelpstra stelt dat de HW-gemeenten behoort tot de gemeenten met het grootste aantal samenwerkingsverbanden in Nederland, quod non. Waar blijft dan de kwantificering Stelpstra? Maar zijn eigen gemeente Korendijk schrijft in haar "Zienswijze" als reactie op het voorliggende wetsvoorstel tot herindeling HW: "De Hoekche Waard is actief in 10 Gemeenschappelijke Regelingen, waarvan er slechts 4 worden opgeheven bij een herindeling (de rest in bovenregionaal). Dit zijn regelingen met een laag (3) tot gemiddeld (1) bestuurlijk risico (bron: Programmabegroting Korendijk, waar diezelfde Stelpstra fungeert als fractievoorzitter voor de PvdA)". Overigens kan de lezer nu zelf wel beoordelen of het verhaal van Stelpstra tot de overbekende "prietpraat" gerekend kan worden. Kijken we naar de feiten dan wordt er al ruim 10 jaar samengewerkt tussen de vijf gemeenten aangaande regionale vraagstukken. Daarvoor is destijds het Samenwerkings Orgaan HW (SOHW) opgericht. Via het Samenwerkings Orgaan kunnen de vijf gemeenten dus wel degelijk zelfstandig blijven met behoud van zeggenschap en worden regionale thema's gemeenschappelijk aangepakt. Als handreiking hebben de "samenwerkende raadsfracties", dit zijn raadsfracties die tegen herindeling zijn en die een gekwalificeerde meerderheid hebben in drie gemeenten, goed voor 53.000 inwoners, een ultieme handreiking gedaan om de voorstanders van een herindeling (dus een minderheid) tegemoet te komen door een "versterkte samenwerking met doorzettingsmacht" à la het Drechtstedenmodel als meer dan uitstekend alternatief voor een herindeling aan te bieden. Dit is hooghartig door de provincie en de in ganzenpas achter de provincie aanlopende pro-herindelende politieke partijen van de hand gewezen. Overigens is er ook nog in de 3 gemeenten een burgerpeiling gehouden, waarbij het opkomstpercentage 80% was en is een herindeling door 7 van de 10 inwoners afgewezen. Er is dus geen democratisch draagvlak, noch democratische legitimiteit voor een herindeling. Stelpstra c.s; probeert een herindeling door de strot van de inwoners te duwen en de vraag is gerechtvaardigd in hoeverre de voorstanders van een herindeling in de Hoeksche Waard de lokale democratie respecteren. Dat kan de lezer zelf wel beoordelen, denk ik.