of 60264 LinkedIn

Gemeenten gebaat bij meer focus op EU

Reageer

De nieuwe Europese Commissie is zo mogelijk nog ambitieuzer uit de startblokken geschoten dan de Commissie-Juncker in 2014. De ervaring leert dat het enige tijd duurt voor dat Brussel op stoom komt. Dat betekent dat de bulk van de nieuwe Europese plannen Den Haag en de regio’s vanaf de zomer gaan bereiken.

Gemeenten en provincies onderhandelen niet mee, maar Brusselse wetgeving landt met een plof in de regio, de straat, de wijk en het buurtschap. De groeiende invloed van Europa maakt een strategie die de EU onderdeel maakt van de gemeentelijke opgaven noodzakelijk

 

In het afgelopen decennium hebben gemeenten steeds meer verantwoordelijkheden gekregen. Niet alleen vanuit de Rijksoverheid, maar ook vanuit de Europese Unie bereikt een stroom aan beleidsvoorstellen de decentrale overheid. Denk bijvoorbeeld aan de Europese Digital Gateway, geruisloos door nationale bewindspersonen aangenomen, maar nu al een gemeentelijke ICT opgave. Of de druk die de Europese vluchtelingen crisis op gemeenten gaf. Te vaak nog beperken Europese zaken binnen gemeenten zich tot een smalle focus op subsidiekansen en het passief opvangen van de gevolgen van Brussels beleid. Of de stikstofcrisis te voorkomen was geweest door het vroegtijdig betrekken van gemeenten bij de vormgeving en implementatie van Europees natuur- landbouwbeleid, is voer voor komende beleidsevaluaties. De praktijk leert alvast dat het nodige ongemak en misfit kan worden voorkomen, indien Europese zaken strategisch worden ingebed in de gemeentelijke organisatie.

 

De Rijksoverheid is, in de woorden van de Raad voor het Openbaar Bestuur, verworden tot een ‘middenbestuur'. Terwijl de politieke en journalistieke focus gericht is op het Binnenhof, wordt de bulk van het Europese werk verricht in Brussel en op lokaal niveau. De komende maanden komt de Europese Commissie, onder regie van Ursula von Der Leyen beleidsmatig op stoom. Alleen al rond de “Green Deal”, de portefeuille van de Nederlandse Eurocommissaris Frans Timmermans, zijn stapels nieuwe EU-wetgeving te verwachten. Bindend beleid dat voor een groot deel verwerkt moet worden in de regio’s.  Klimaat is de nummer één prioriteit van gemeenten, blijkt uit de gemeentelijke thermometer 2019 van Berenschot in samenwerking met Binnenlands Bestuur.

 

Het is maar een voorbeeld van een thema dat de noodzaak onderstreept voor gemeenten om te beter dan nu te gaan volgen wat er gebeurt in Brussel. Vroeger was de gemeentelijke EU activiteit vooral gericht op subsidiekansen. Dat maakt dat Europese zaken op zijn best een specialisme zijn in een (relatief kleine) gemeentelijke organisatie. In sommige stad- of provinciehuizen wordt de gang naar Brussel actief, aangejaagd door een enthousiaste bestuurder. Maar voor vele anderen is het kunnen inschatten van de gevolgen van Europese wet- en regelgeving een onontgonnen terrein. 

 

Hoe worden Europese zaken een structureel onderdeel van het gemeentelijke 'opgavegericht werken'? Dat begint bij investeren in capaciteit en kennis, ook van gemeenteambtenaren. Het eindigt bij de uitvoering van een Europese strategie. Leren van elkaar staat daarin centraal: welke modellen van gemeentelijke organisatie 'werken'?  Op dit moment is het Europeaniseringsniveau van gemeenten nog vaak te illustreren met het obligate jaarlijkse werkbezoek Brussel. Met een juiste strategie kan iedere gemeente de EU gebruiken als manier om hun opgave te realiseren.

 

Mendeltje van Keulen, lector Europa aan de Haagse Hogeschool en Robert Wester, managing director Berenschot-EU

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.