of 59250 LinkedIn

Leve de Vertrouwenscommissie!

Jan Heijkoop 3 reacties

Met de regelmaat van de klok verschijnen er artikelen van - meestal zeer hooggeleerde - auteurs over het fenomeen burgemeestersbenoemingen in ons land. Zo ook de column "de vertrouwenscommissie is failliet". Niet zelden wordt gewezen op de benoemingsprocedures c.q. verkiezingsprocedures in andere landen en op incidenten zoals lekken uit vertrouwenscommissies.

De achterkamertjespolitiek, lekkende vertrouwenscommissies en vermeende veronderstellingen over partijkartels passeren in kleurrijke bewoordingen de revue. Als praktiserend burgemeester en iemand die buiten politiek en bestuur ook in maatschappelijke organisaties en bedrijven regelmatig benoemingsprocedures heeft meegemaakt, hecht ik er aan, naast de uitwisseling van hooggeleerde opvattingen zoals regelmatig verwoord door Elzinga, Derksen etc., ook een wat meer pragmatische beschouwing te geven.

Laat ik beginnen te redeneren vanuit het eindresultaat, namelijk hoe functioneren burgemeesters in Nederland en hoe zit het met het vertrouwen onder de bevolking. Je kunt feitelijk vaststellen dat het aantal burgemeesters dat gedwongen aftreedt aanzienlijk lager is dan het aantal wethouders en bewindslieden dat aftreedt. Dit bevestigt het beeld dat de keuze die door een vertrouwenscommissie wordt gemaakt, meestal geen slechte is.

Een tweede aspect is: wat voor burgemeester wil een gemeenteraad? In een profiel komt vaak en dominant naar voren dat de burgemeester een bruggenbouwer, een verbinder moet zijn. In de praktijk is de burgemeester dan ook vaak het ankerpunt in woelige politiek-bestuurlijke situaties.

En laten we ook eens kijken naar hoe benoemingsprocedures verlopen bij organisaties en in het bedrijfsleven. Ik zie namelijk grote overeenkomsten. Neem bijvoorbeeld de benoeming van een voorzitter van de raad van bestuur van een groot bedrijf. Vaak begint men met het formuleren van een profiel voor de vacature. Leden van de Raad van Commissarissen, collega directeur-bestuurders en ook van de OR kunnen daar wat vinden. Dus best vergelijkbaar met de totstandkoming van de profielschets bij een stad of gemeente.

De volgende stap is dat een extern bureau (werving en selectie, headhunting etc.) wordt ingeschakeld om een selectie van kandidaten samen te stellen. Een werkwijze die lijkt op de huidige praktijk. waarbij Commissarissen van de Koning een selectie van vijf tot tien kandidaten samenstellen, nauw gerelateerd aan de profielschets. Vervolgens vinden de gesprekken plaats, vertrouwelijk uiteraard. Dit om de positie van de kandidaten in hun bestaande functie niet te schaden.

 

De suggestie van Elzinga dat aan het eind van de procedures een openbaar debat over twee kandidaten wordt gevoerd, kan naar mijn mening wel degelijk beschadigend zijn voor de verliezende kandidaat. De positie van deze kandidaat is dan veranderd in de functie die hij of zij op dat moment elders vervuld. Iemand die laat merken weg te willen is dan ook eigenlijk al weg.

Niet voor niets wordt bij benoemingen in het bedrijfsleven en andere instanties de vertrouwelijkheid in acht genomen. Overigens is het omtrent 2000 even zo geweest dat er twee kandidaten werden gepresenteerd bij burgemeestersbenoemingen. Dat is toen weer snel afgeschaft omdat zittende burgemeesters zich heel terughoudend opstelden om te solliciteren naar een andere gemeente of stad. Dit omdat het op de tweede plaats staan bij een voordracht wel degelijk als negatief werd ervaren en beoordeeld.

 

Aan de raden zelf zou ook de vraag gesteld kunnen worden hoe zij de praktijk van burgemeestersbenoemingen ervaren. Mijn beeld is dat er een groot draagvlak is voor de huidige werkwijze. Ook fractievoorzitters uit de oppositie vinden dat ze in de vertrouwenscommissie tot hun recht komen.

Niet zelden wordt de procedure van een burgemeestersbenoeming als verbindend ervaren door de gehele raad. Late we oppassen incidenten waarin het anders loopt niet tot norm te verheffen.

We willen immers een burgemeester met draagvlak bij de raad en onder de bevolking. Bij enquêtes blijkt steeds weer dat burgemeester hoog scoren wat het vertrouwen betreft. Kortom: al zou de benoemingsprocedure krakkemikkig zijn (wat ik betwist), zolang het resultaat goed is, houd het dan in stand.

Jan Heijkoop, burgemeester van de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Adriaan op
Een echte CDA-er, die Jan Heijkoop. Liefhebber van de achterkamertjes.
Door Cock Grandia (consultant) op
Duidelijk artikel Jan! Houden zoals het is. Benoemingsprocedure hoeft zeker niet krakkemikkig te zijn!
Door Marc Witteman (Burgemeester) op
Wat ben ik het eens met stuk van Jan Heijkoop. Ik heb eigenlijk nog nooit meegemaakt dat bij een benoeming ook de namen van kandidaten worden gepubliceerd die het niet geworden zijn. Als je dat zo wilt houden dan kan dat alleen met een bepaalde mate van geheimhouding. Als je dat niet wilt dan zul je rekening moeten houden met het feit dat hele goede (misschien wel de beste) kandidaten afhaken.