of 59236 LinkedIn

Samenlevingsbeleid door Circulair Beleid Maken

Peter Hovens en Leo Klinkers Reageer

Informateur Herman Tjeenk Willink haalde een springlevende koe uit de sloot. In de bijlage ‘Over de uitvoerbaarheid en uitvoering van nieuw beleid’ bij zijn Eindverslag van 28 juni 2017 hekelt hij opnieuw het falen van overheden om burgers adequaat te betrekken bij het ontwerpen van beleid. 

Samen met andere Hoge Colleges van Staat zette hij dit onderwerp al in de jaren negentig op de agenda. Opstapeling van beleid en regelgeving was voor uitvoerders een bron van frustratie omdat ze moesten uitwijken naar gedoogbeleid. En burgers liepen vast in inspraakprocessen waarin de overheid zelf al het probleem en de oplossing had bepaald. Top-down beleid, met burgers en uitvoerders pas aan het woord nadat alle knopen al waren geteld. Het steeds terugkerende advies was: betrek burgers en uitvoerders vanaf het begin bij het beleid.

Dat advies is opnieuw actueel nu gemeenten steeds meer gedecentraliseerde verantwoordelijkheden hebben gekregen. Zij vullen dat op verschillende manieren in: wijkactieplannen, burgercommunicatie, bewonersinitiatieven, buurtverbinders, transformatiesessies, toekomstverhalen, dromen over het wonen in je wijk, buurtactiviteiten, dialoogsessies, keukentafelgesprekken, visieontwikkeling, inspraak bij masterplannen, participatie, wijkacties en meer vondsten om dat betrekken van de burger bij het beleid organisatorisch vorm te geven.

De vraag rijst: hebben we nu die betrokkenheid van de burger – en vergeet vooral niet de uitvoerder – goed geregeld?

In algemene zin ontbreekt het (gemeentelijke) overheden niet aan de wil om die betrokkenheid daadwerkelijk in te vullen. Het probleem is echter dat ze veelal niet precies weten wat in dit verband ‘goed’ is. Dus niet weten hoe je dat dan moet doen. Het initiatief ligt meestal bij de overheid zelf: de organisatie van de betrokkenheid van bovenaf. Als het initiatief vanuit de samenleving komt wordt het meestal ‘ingepakt’ in een stelsel van bureaucratische voorwaarden: overheden willen niet graag de regie kwijtraken.

Deze manier van werken verdraagt zich niet met het feit dat steeds meer groepen van burgers eigen verantwoordelijkheden willen en kunnen dragen. En die, tegen de verdrukking in, ook realiseren: burgers nemen het beleid over. Terwijl lokale overheden zich nog afvragen hoe ze beleid kunnen maken met betrokkenheid van burgers zonder zelf de regie kwijt te raken, gaan goed georganiseerde groepen van burgers er met het beleid vandoor. Overheden die niet achterop willen raken zullen de knop moeten omdraaien.

De tijd van Samenlevingsbeleid is aangebroken. Dat is beleid maken van onderop, vanuit de samenleving zelf. Samenlevingsbeleid heeft als drijvende kracht een proces van Circulair Beleid Maken. Dat is afgeleid van het begrip ‘circulaire economie’, een economie die geen afval en energieverlies produceert.

Circulair beleid maken voorkomt mislukte inspraakprocessen, opstapeling van beleid en regelgeving, gedoogbeleid, rapporten die in laden verdwijnen, gefrustreerde burgers die hun inspanningen zien vervliegen in beleid waarin ze zich niet herkennen, uitvoerders die verdrinken in formulieren en protocollen. In dat type beleidsproces verandert de traditioneel dirigerende positie van de gemeentelijke overheid in een coachende rol.

Peter Hovens en Leo Klinkers, Sterk Leren Academy

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.