of 59236 LinkedIn

Steden profiteren van cultuur, dus betalen is ‘brug te ver’

Steden die investeren in cultuur hebben daar vooral zelf profijt van

Steden die investeren in cultuur hebben daar vooral zelf profijt van, stelt de recente editie van de Atlas voor Gemeenten. De huizenprijzen zijn er hoger en dus de ozbinkomsten. Reden voor gemeenten om bezuinigingen op cultuur te heroverwegen?

Nee, zegt wethouder Marjolein de Jong (D66) van Den Haag. De bezuiniging van bijna 7,7% waar de Haagse culturele instellingen mee te maken hebben, wordt niet terug gedraaid. ‘Iedereen heeft inmiddels aangepaste plannen, denkt na over andere samenwerkingsvormen. Bezuinigen kan zonder dat je schade aanricht. Marlet heeft geen glazen bol, hij weet ook niet hoe groot de rek is.’

De Jong voert ‘met sommige partijen’ regelmatig discussies over nut en noodzaak van cultuur. ‘Je kunt door dit soort onderzoeken steeds beter onderbouwen dat het onzin is om te stellen dat cultuur een linkse hobby is. Je weet natuurlijk dat die economisch spin-off er is, dat bezoekers hier geld uitgeven, maar nu wordt nogmaals bewezen hoe groot die maatschappelijke spin off is: mensen kiezen er vanwege de cultuur voor om naar Den Haag te verhuizen. Dat bleek ook al uit een eigen onderzoek onder expats.’

Dat de onderzoekers stellen dat de gemeenten, gezien het lokale profijt, dan ook voornamelijk de financiering van die cultuur voor hun rekening zouden moeten nemen, is ‘een brug te ver’, vindt De Jong. ‘Er zijn grenzen aan wat je lokaal kunt bekostigen. Niemand wil toch allemaal stadstaatjes in Nederland? Als ik belasting betaal, betaal ik ook mee aan het onderhoud van bijvoorbeeld de Friese meren. Omgekeerd betalen ze in Friesland mee aan het Nederlands Dans Theater. Er zijn grenzen aan wat je lokaal kunt bekostigen en een stad is niet het enige gremium dat er van profiteert.

Als het in Den Haag goed gaat, gaan onze inwoners ook vaker een weekendje naar Maastricht, geven ze hun geld daar uit en profiteert die stad er weer van. Wat dat betreft vind ik Marlet te kort door de bocht.’ Dat Hoorn (48ste van de 50 grootste gemeenten) de afgelopen jaren steeds stijgt op de ranglijsten van Marlet (qua woonaantrekkelijkheid staat Hoorn op de 33ste plaats) heeft volgens wethouder Peter Westenberg zeker te maken met de recente investeringen in cultuur. De zes jaar geleden geopende schouwburg heeft een goede naam bij zowel artiesten als publiek.

Deze zomer wordt de eerste fase van het Oostereiland opgeleverd, een voormalig gevangeniscomplex dat met low budget hotel, filmhuis en museum ook een culturele hotspot moet worden in de gemeente. ‘We moeten nu natuurlijk fors bezuinigen 890.000 op een begroting van 6.2 miljoen, maar dat gaan we zorgvuldig doen. Meer samenwerken: op het gebied van podia, websites, reclame: dat scheelt veel geld. Maar er moet ruimte blijven voor vernieuwing, zoals bij het Oostereiland.’

Goed bestuurder

In Maastricht heeft wethouder Jacques Costongs (PvdA) de bevindingen van Marlet ook met herkenning en vreugde gelezen, maar ook hij laat de gemeentelijke bezuinigingsplannen op de culturele sector zoals ze zijn, zegt hij desgevraagd. De voorstellen moeten nog door de raad, maar de sector krijgt met een gemeentelijke korting van ‘minimaal 5%’ te maken, erkent Costongs.

Toch zal dat niets afdoen aan de aantrekkelijkheid van Maastricht als woonplaats, verwacht hij. ‘We snijden niet in het aanbod en het aantal instellingen, we kijken naar efficiency en optimalisering.’ Bovendien hebben zowel gemeente als provincie tientallen miljoenen voor cultuur gereserveerd in verband met de kandidaatstelling als culturele hoofdstad van Europa in 2018 ‘dus feitelijk is er van een bezuiniging op cultuur geen sprake.’

Voor de bezuinigingen zoals de Raad voor Cultuur die aan Zijlstra adviseerde heeft zijn regio inmiddels een plan, waarin veel wordt bespaard door meer samenwerking tussen theaterinstellingen . ‘Ik wil een goed bestuurder zijn en zo’n bezuiniging dus zo fatsoenlijk mogelijk uitwerken, waarbij we letten op behoud van kwaliteit.’ Hij ziet die aanpak gedwarsboomd door de voornemens van staatssecretaris Zijlstra die de stad Maastricht onevenredig hard treffen, volgens Costongs. De wethouder spreekt over een ‘ontmanteling van de culturele infrastructuur’ en ‘een dreigende culturele woestenij’. Als de staatssecretaris - 10 juni worden zijn definitieve plannen bekend - zijn zin krijgt, lopen in Maastricht ondermeer Marres, Academie Jan van Eyck, het Limburgs Symfonieorkest en Opera Zuid direct gevaar. Jacques Costongs: ‘Het culturele diamantje dat zo mooi flonkerde in het zuiden wordt keihard stuk geslagen.’

De Atlas voor Gemeenten sterkt hem in de opinie dat dit economisch rampzalig zou zijn voor stad en regio. ‘De concurrentiepositie van Maastricht wordt ernstig verzwakt. Een sterke culturele infrastructuur werkt als een magneet bij het aantrekken van nieuwe bedrijvigheid en groei van het aantal arbeidsplaatsen. Onze ambities voor Brainport 2020 lopen gevaar.’ Maastricht ontvangt nog geen 2 procent van de landelijke cultuursubsidies, maar wordt nu onevenredig hard getroffen door de bezuinigingen van het Rijk op de instellingen in de basisinfrastructuur. ‘Dat is geen platvloers regionalisme van ons. Het beleid ontspoort.’

Verstuur dit artikel naar Google+