of 59045 LinkedIn

Meer oog voor taalstoornissen

Andy van Kollenburg 1 reactie

De taalontwikkeling van jonge kinderen loopt groot gevaar doordat binnen de Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) expertise ontbreekt om taalstoornissen te herkennen en adequaat aan te pakken. Hierdoor missen VVE-programma’s hun doel en dreigt een kwetsbare groep kinderen leer- en gedragsproblemen te ontwikkelen. Gemeenten doen er goed aan taalachterstanden integraal aan te pakken, vanuit het perspectief van zowel het onderwijs als de jeugdgezondheidszorg. Dat betekent dat er voldoende aandacht moet zijn voor onderkenning van taalontwikkelingsstoornissen (TOS) bij kinderen.

TOS komt voor bij 5% tot 7% van alle kinderen. In elke klas zitten gemiddeld twee kinderen met TOS. Dat is meer dan bij autisme of ADHD. TOS is daarmee de grootste verborgen handicap. Anders dan bijvoorbeeld autisme is het onderwerp TOS nauwelijks bekend, terwijl de gevolgen ervan groot kunnen zijn. Kinderen met TOS hebben minder kansen in het onderwijs, worden vaak gepest, ontwikkelen meer gedragsproblemen en stromen – vaak ten onrechte- uit naar het speciaal onderwijs. Op latere leeftijd hebben mensen met TOS minder kansen op de arbeidsmarkt en hebben vaak sociale problemen. Daarnaast is bij late signalering van TOS een aanzienlijk langere – en dus duurdere-behandeling nodig. Vroegtijdige opsporing is daarom van groot belang om zo snel mogelijk met een gerichte aanpak te kunnen starten. Dat begint al bij de vroegsignalering  bij kinderen vanaf 2,5 jaar. Een vroegtijdige opsporing vereist echter deskundigheid die bij de VVE veelal ontbreekt.
 

Rond de leeftijd van anderhalf jaar kan het consultatiebureau een indicatie voor VVE geven. In deze indicatie zijn taalontwikkelingsstoornissen echter onderbelicht. Bovendien zijn pedagogisch medewerk(st)ers en leid(st)ers binnen de opvang onvoldoende toegerust om de vertraagde taal-spraakontwikkeling van kinderen goed te stimuleren en om te gaan met een TOS. Ook de inzet van het verhogen van het taalniveau voor pedagogisch medewerkers houdt niet automatisch in dat zij in staat zijn de taal van de 0 tot 4 jarigen te stimuleren en naar een hoger niveau te tillen. Als gevolg van dit alles kan een kwetsbare groep kinderen leer- en gedragsproblemen ontwikkelen. Leerkrachten binnen het basisonderwijs worden hierdoor extra belast en onnodig veel leerlingen stromen door naar het speciaal onderwijs, met alle kosten van dien.
 

Het onderliggend probleem is dat gemeenten een geschikt toetsingskader missen om regie te kunnen voeren op het stimuleren van de taalontwikkeling en het bij elkaar brengen van de juiste expertise. Een gemeente zou binnen de indicatiestelling voor VVE bijvoorbeeld kunnen laten opnemen dat een TOS uitgesloten moet worden door een spraaktaal-specialist. Het beleid is nu veelal vorm gegeven vanuit het onderwijs of de jeugdgezondheidszorg. Dat wil zeggen dat de aandacht uitgaat naar het taalniveau van kinderen uit taalzwakke gezinnen ofwel naar taalontwikkeling als onderdeel van het werk van jeugdartsen. Juist een samenhang van beide domeinen is van belang. In veel gemeenten ontbreekt dit. Het is daarom hoog tijd dat gemeenten de regie nemen in voorlichting over TOS en door onderscheid te maken tussen een taalachterstand, waar VVE voor bedoeld is, en een taalontwikkelingsstoornis, wat extra begeleiding vraagt. Vroegsignalering door een taalspecialist, bijvoorbeeld via logopedische screening, brengt een TOS aan het licht. Daarnaast moeten pedagogisch medewerk(st)ers worden geholpen met kennis over TOS en met vaardigheden om de taal-spraakontwikkeling goed te begeleiden. Ook bij publieksvoorlichting zouden gemeenten de regierol moeten pakken door kennis over TOS te vergroten bij hun inwoners. Ouders die zich bewust zijn van eventuele problematiek kunnen dan sneller de stap nemen naar professionele hulp. 

Andy van Kollenburg
Auteur is  teamleider logopedie bij OnderwijsAdvies en bestuurslid van de beroepsorganisatie van logopedisten NVLF.

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Rens op
Interessant onderwerp, waar zijn echter de bronnen?