Sturen op geluk betekent niet anders dan krachtgericht werken, een tegenhanger van het klachtgerichte werken. Natuurlijk moet de klacht van mensen worden behandeld, maar er moet ook verder worden gekeken. Mensen zijn meer dan hun klacht en daar valt juist de winst te behalen. Door als hulpverlener aan te sluiten bij de passie van mensen wordt de kracht van de mensen weer aangesproken. Een gedachte die prima past binnen de heersende opvatting dat meer moet worden overgelaten aan het maatschappelijk middenveld en individuele burgers.

Eén van de interventies binnen het krachtgerichte werken is de ‘geluksroute’ van de Geluksacademie. De geluksroute richt zich op mensen die vanwege ziekte, handicap, armoede of eenzaamheid in een sociaal isolement zitten. Van deze mensen is bekend dat zij in een zogenaamde ‘negatieve spiraal’ van ziekte en zorg zitten. De geluksroute spoort deze mensen aan om weer wat actiever deel te nemen aan de samenleving. Waar veel interventies in de reguliere zorg klachtgericht te werk gaan, pakt de geluksroute het anders aan. Binnen de geluksroute staat de vraag centraal ´hoe wil je je leven leiden?’

Zodoende richt de geluksroute zich op autonomie, eigen kracht en welbevinden van mensen in sociaal isolement. Consulten trachten door middel van het voeren van een aantal verhelderende gesprekken de passie van mensen te achterhalen. Mensen krijgen door een eenmalige kleine subsidie een duwtje in de rug om met hun passie aan de slag te gaan. Zo hebben eerdere deelnemers aan de geluksroute onder meer een cursus schrijven aan de Volksuniversiteit, een cursus digitale fotografie of een sportieve activiteit gevolgd.

Naast de sterke focus op krachten in plaats van op klachten, is de interventie ook uniek in zijn succes. Een kleinschalig onderzoek heeft aangetoond dat geluksroutes de zorgconsumptie met zo’n 23% doen verminderen en het welbevinden met 40% doen stijgen, tot zelfs twee jaar na dato. Daarnaast zien zes op de tien deelnemers deelname aan de geluksroute als een levensveranderende interventie. Deze resultaten zijn voor ZonMw aanleiding geweest om een vierjarig wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van de geluksroutes te financieren. Het onderzoek, dat uitgevoerd wordt door de Universiteit Twente, behoort daarmee tot de 10% grootste veldstudies in de positieve psychologie. In het kader van dit onderzoek worden gemeenten gezocht die geïnteresseerd zijn in het implementeren van een geluksroute.

Maar wat vraagt dit eigenlijk van gemeenten? De geluksroute is een relatief goedkope interventie en vergt slechts een kleine investering. Consulenten zullen drie tot zes huisbezoeken nodig hebben om een match te kunnen maken tussen passie en activiteiten. Samen met een eenmalige financiële steun van maximaal € 500,- leidt dit tot duidelijke verbeteringen op het gebied van zorgconsumptie en welbevinden.

Met name de bezuinigingen op het gebied van zorg en welzijn lijken een investering in geluk in de weg te staan. De gemeente Almelo heeft het wel aangedurfd om een geluksroute te starten. Er bestaan echter ook mogelijkheden om deelname aan de geluksroute op een andere manier te organiseren. Zo trekt in Oldenzaal woningbouwcorporatie WBO de kar, in samenwerking met MEE en enkele welzijnsorganisaties. In Woerden heeft de plaatselijke Rotary het projectleiderschap van de geluksroute op zich genomen. De trajecten worden daar bekostigd vanuit lokale fondsen en de gemeente speelt slechts een faciliterende rol.

Geloof in geluk, het loont!

Marlou Sommer

Adviseur/onderzoek bij Arcon (advies- en onderzoeksbureau voor het sociale domein)