De eerste stap is al gezet met het convenant ‘Ruimte voor geven’. Het kabinet en de filantropische sector hebben daarin afgesproken dat er in 2012 over diverse beleidsterreinen afspraken per departement worden gemaakt. Dat is goed, maar juist op het gemeentelijke niveau liggen de grootste kansen!

We kennen in Nederland fondswervende instellingen en vermogensfondsen. De fondswervende instellingen zijn opgericht door personen voor het goede doel geld inzamelen. Veel minder bekend zijn de ruim 2.500 vermogensfondsen. Meestal opgericht door vermogende mensen, die tijdens of na hun leven met hun geld iets willen doen voor het algemeen belang.

Gemeenten krijgen de komende jaren voor grote delen van de verzorgingsstaat een directe verantwoordelijkheid. Zij kunnen meer maatwerk realiseren in welzijn en zorg. De gemeenten kunnen daarbij profiteren van de resultaten van investeringen in innovaties. Maar voor investeringen is geld nodig. Fondsen zijn dan een interessante potentiële financier.

Veel fondsen geven echter te kennen dat ze niet de gaten willen dichten die ontstaan door het wegvallen van subsidies. Fondsen beoordelen aanvragen daarom steeds kritischer, terwijl door overheidsbezuinigingen het aantal aanvragen juist toeneemt.

Het is zo bezien niet vreemd dat fondsen en gemeenten elkaar wantrouwen. Tegelijk hebben ze elkaar nodig. Fondsen zijn autonoom in hun keuzes, maar het is wel belangrijk dat een door fondsen gesteund initiatief uiteindelijk op eigen benen komt te staan. De door fondsen ondersteunde innovatieve projecten passen vaak goed bij de (nieuwe) verantwoordelijkheid van een gemeente. De gemeente is in dat geval de logische partner voor continuïteit van deze projecten.

We moeten fondsen vooral zien als investeerders in maatschappelijk rendement. Dat was onze conclusie na gesprekken over de continuïteit van het project House of Hope in Rotterdam-Zuid. Dit project wordt gefinancierd met subsidie en bijdragen van woningcorporaties en fondsen.

Zij zetten durfkapitaal in om nieuwe initiatieven een kans te geven. Gemeenten op hun beurt moeten innoveren vanwege de nieuwe bevoegdheden. In het geval van House of Hope, waarin sprake is van maatschappelijke innovatie, hebben wij elkaar gevonden en dat kunnen andere gemeenten en fondsen ook.

Dat vraagt wel een goede relatie tussen fondsen en gemeenten. Die relatie kan er heel eenvoudig uitzien. Past het project bij zowel de doelstellingen van het fonds als die van de gemeente, dan zijn harde afspraken tussen fonds en gemeente mogelijk. Een gezamenlijk doel zou kunnen zijn de transitie van de jeugdzorg. Zo zou kunnen worden afgesproken dat een fonds zich verantwoordelijk stelt voor investeren in innovatieve projecten op dit terrein.  Blijkt die (risicovolle) investering een duurzaam succes, dan neemt de gemeente de financiering van deze projecten over.

Gemeenten hebben er belang bij die afspraak na te komen, omdat de maatschappelijke innovatie een oplossing biedt voor een hardnekkig (lees: duur) probleem. Daar verandert zelfs een collegewisseling niets aan. Beide partijen blijven hun eigen verantwoordelijkheid behouden en als de doelen van fondsen en gemeenten uiteenlopen, gaat ieder zijns weegs.

Bij een onlangs gehouden bijeenkomst van vermogensfondsen met veelal een levensbeschouwelijke identiteit werd zeer positief gereageerd op dit idee en wil men de handschoen oppakken. Nu de gemeenten nog…

Bram van Hemmen

Portefeuillehouder Welzijn, Ouderen, Werk, Jeugd en Onderwijs in de deelgemeente IJsselmonde

Bestuurslid van Stichting Hulp in Praktijk

Ambassadeur voor het Wmo-project de Kanteling van de VNG

Ronald Zoutendijk

Consultant strategische filantropie

Lid Begeleidingscommissie Landelijke Pilot Gemeenschapsfondsen

Vicevoorzitter CDA Wassenaar