Ongemakkelijke waarheid jeugdzorg onder ogen zien, 3: verslaafde ouders
Het staat wetenschappelijk buiten kijf dat kinderen van verslaafde ouders ernstig in hun veilige ontwikkeling worden bedreigd. Als de kinderen verslaafd geboren worden is er een zeer aanzienlijke kans op blijvende schade in de hersenen die later tot allerlei gedragsstoornissen kan leiden.
Verslaving van ouders is een chronische ziekte, waarvan het heel moeilijk definitief afkicken is. Om veilig op te groeien hebben kinderen kort gezegd liefde en structuur nodig. Sommige verslaafde ouders zijn niet in staat tot het geven van voldoende liefde, maar er zijn ook verslaafde ouders die daartoe nog wel in staat zijn. Maar vrijwel geen enkele verslaafde ouder is in staat om een kind voldoende structuur te bieden, hoe veel ze ook van hun kind houden. Daarvoor is de verslaving een te dominante factor in een dus per definitie disfunctioneel gezinssysteem.
Ik ken talrijke voorbeelden van wat het doet met kinderen van verslaafde ouders, wanneer die toch in eerste instantie de kans krijgen om het kind zelf op te voeden. Dat gaat bijna altijd en dan ook meteen zeer schrijnend fout. De eerste jonge jaren opgroeien in een gezin met verslaafde ouders leidt tot veel schade voor het kind die, na de veelal onvermijdelijke ondertoezichtstelling en uithuisplaatsing, op wat latere leeftijd bijna altijd leidt tot een lange pijnlijke mars door het jeugdzorgsysteem.
Van crisisopvang via psychiatrische behandelplek en gesloten jeugdzorg naar een jeugdgevangenis en vice versa. Ondanks de grote inspanningen van alle betrokken jeugdzorg en justitiële instellingen wordt het in de jonge jaren al zwaar belaste kind daar over het algemeen niet beter van, ook al is het alternatief van terugplaatsing naar de verslaafde ouders nog slechter. Op zijn/haar 18de is het resultaat van dit alles een definitief beschadigd kind dat verder aan zijn/haar lot wordt overgelaten, tenzij het als volwassene vrijwillig bereid is om verdere hulp te accepteren. Dat is vaak niet het geval, omdat men ook alle vertrouwen in de zorg is verloren. Dan is het meestal een kwestie van wachten totdat er een ernstige crisis volgt waarbij er sprake is van gevaar voor zichzelf of zijn/haar omgeving (alleen dan is gedwongen opname en behandeling mogelijk) of totdat er een strafbaar feit wordt gepleegd (opsluiting) en dit patroon kan zich lang blijven herhalen. Door in het begin niet zwaar in te grijpen wordt het onschuldige kind op jonge leeftijd in een negatieve zichzelf versterkende spiraal gebracht die vrijwel onmogelijk te stoppen is.
Zo moet jeugdbescherming in Nederland mijns inziens niet werken. Excellente jeugdbescherming betekent mijns inziens dat kinderen van verslaafde ouders altijd bij de geboorte uit huis worden geplaatst in een pleeggezin, ook als één van de ouders niet verslaafd is. Er moet een onderscheid worden gemaakt tussen ouder en opvoeder. Het pleeggezin wordt de opvoeder bij voorkeur voor de hele periode van 18 jaar. Voorzover verslaafde ouders daartoe bereid en in staat zijn, kunnen ze via een omgangsregeling hun rol als (biologische) ouder blijven vervullen. Het enige alternatief dat ik kan bedenken is een samenwerking tussen verslavingszorg en jeugdzorg waarbij in een combinatie van gezinshuizen met “aanleunwoningen” voor verslaafde ouders intensiever contact tussen kind en ouders mogelijk wordt gemaakt.
Lastiger wordt het wanneer verslaafde ouders vlak voor of tijdens de zwangerschap afkicken, vooral omdat het vrij moeilijk is om te controleren of dit daadwerkelijk het geval is. “Verslavingsvrije urine” is bijvoorbeeld makkelijk op de kop te tikken. Maar stel dat we dat door zeer strenge en intensieve controles voor elkaar zouden kunnen krijgen, hoe positief moeten we zijn over de verwachtingen van de opvoedkwaliteiten van ouders die vlak voor of tijdens het krijgen van een kind pas afkicken? Hoe groot is de kans dat het hebben van een kind tot zoveel zelfdiscipline leidt dat men afgekickt blijft? Neem daarbij het gegeven dat ex-verslaafde ouders over het algemeen niet de meest stabiele persoonlijkheden zijn en mijn conclusie is dat ook dan beter tot plaatsing in een pleeggezin kan worden besloten. De veiligheidsrisico’s voor het kind in kwestie zijn simpelweg te groot.
Nog lastiger wordt het wanneer ouders na de uithuisplaatsing van hun kind daadwerkelijk bewijzen langere tijd clean te blijven. Want na bijvoorbeeld een jaar zijn de kinderen net veilig gehecht aan hun pleegouders en dan is terugplaatsing naar de biologische ouders ook een vorm van kindermishandeling. En de kans op terugval van de ouders met opnieuw een uithuisplaatsing blijft zeer reëel. Toch ben ik geneigd om in dit geval vooralsnog (we moeten ervaring op doen of dit werkt) te kiezen voor terugplaatsen van de kinderen bij de biologische ouders in combinatie met intensieve begeleiding en voortgaande controle op terugvalgedrag. Na één keer terugval moet dan vervolgens wel besloten worden tot definitieve plaatsing in – bij voorkeur het zelfde – pleeggezin.
In zeer extreme gevallen waarin drie dubbel en dwars duidelijk is dat verslaafde ouders niet voor hun baby kunnen zorgen (moeders die niet willen afkicken en roepen dat ze net zo lang zwanger blijven worden totdat de overheid stopt met weghalen van haar kinderen, situaties waarin ook anderszins sprake is van onveiligheid zoals geen vaste verblijfplaats en inkomen, situaties waarin sprake is van een negatieve “track record” omdat eerdere kinderen al uithuis zijn geplaatst) worden kinderen van verslaafde ouders direct na de geboorte uit huis geplaatst. Maar dat we in Nederland nog ver van de door mij bepleitte aanpak verwijderd zijn blijkt uit vele zaken waarin ook kinderrechters niet bereid zijn om tot directe uithuisplaatsing over te gaan. Ik ken zelfs een recente zaak waarin meerdere oudere kinderen van verslaafde ouders definitief uit huis zijn geplaatst en de ouders toch bij de volgende baby nog weer een kans kregen van de kinderrechter in het vrijwillige kader. De op zich terechte standaardbenadering dat ouders eerst moeten hebben bewezen niet zelf voor hun kinderen te zorgen wordt in het geval van verslaafde ouders mijns inziens te rigide toegepast.
Volgens mij is het strijdig met de rechten van het kind om verslaafde ouders een kans te geven om hun kinderen zelf op te voeden. De kans dat het mis gaat is simpelweg te groot met alle levenslange zeer schadelijke gevolgen voor kind en maatschappij van dien.
Één groot dilemma doemt nog wel op. Kiezen we voor deze nieuwe aanpak alleen voor het relatief beperkte aantal drugsverslaafde ouders, ook passen we de aanpak ook toe op de veel grotere aantallen alcohol en nicotine verslaafde ouders? Het feit wil namelijk dat de fysiologische en contextuele effecten van alcohol- en nicotinegebruik vaak nog ernstiger zijn voor kinderen dan de effecten van drugsgebruik. Kiezen we voor een praktische lijn of voor een consistente lijn?
Ik kijk uit naar uw reacties.
Reactie op dit bericht
Dat is allemaal bekend bij Gerritsen. Al ruim een jaar lang gaan bijna alle reacties op zijn columns hierover want Gerritsen is de baas van Bureau Jeugdzorg Amsterdam, en daar schijnt het helemaal vreselijk te zijn. Er melden zich ook vaak mensen met klachten over BJAA van Gerristen. Maar het is de opzet van deze columnist om dat allemaal te negeren en mooi weer te spelen. Het kan hem niet schelen dat hij ervaringsdeskundigen wier leven kapot is gemaakt door organisaties als de zijne, daarmee kwetst. Ook gewone deskundigen, jz-medewerkers of beleidsdeskundigen negeert hij. Gerritsen gaat alleen maar voor zichzelf, het plaatje van de succesvolle bestuurder waarbij jeugdzorg zo goed functioneert. 'De slimme overheid' zo noemt hij zijn eigen stategieën zelfs, hij is ook onder de baas zijn tijd (een topsalaris als jeugdzorgbestuurder) gepromoveerd op zijn eigen carriere. Doet niets anders dan netwerken en social media daarvoor inzetten. Gerritsen wil minister worden en wie hem daarbij voor de voeten loopt negeert hij en vertrapt hij. In Gerritsens wereld is een OTS een 'cadeautje van de overheid' en zijn de piepjonge grietjes waar u het over heeft, de gezinsvoogden, topprofessionals. Ook pleit hij keer op keer voor nog meer macht voor jeugdzorg tegenover ouders. Daar hebben we mee te maken, welkom op de andere planeet van Gerritsen.
Het wachten is op klokkenluiders uit zijn organisatie zelf, op ketenpartners die zijn gedrag niet meer pikken, op andere JZ-bestuurders met het hart wél op de goede plek die Gerritsen terecht wijzen of politici die dat doen.
Ook is het de vraag waarom Binnenlands Bestuur dit pikt van een columnist.
Gaat u er vooral niet van uit dat die hulpverlening die zichzelf jeugdzorg noemt zulk fantastisch werk levert en zich houdt aan de wetgeving en die niet schroomt de rechter voor te liegen. De rechter die er nog steeds niet van doordrongen is, dat die piepjonge grietjes, die net van school komen en gezinsvoogd worden genoemd, niet alle wijsheid in pacht hebben waar het gaat om het verlenen van de juiste hulp. Als ze al op het idee komen dat er hulp verleend moet worden. Lees voor de grap eens wat plannen van aanpak van opeenvolgende jaren over hetzelfde kind en ook u zult werkelijk niet meer weten waar het over gaat! Laat staan dat de rechter het nog weet. Dus vertrouwt deze blindelings op de gezinsvoogd, die in de rechtbank niet eens onder ede staat.
Als ouder ben je in de jeugdzorg altijd schuldig. Als de gezinsvoogd zegt, dat je drugsverslaafd bent, dan is dat zo. Maakt niet uit welke testen worden gedaan (is trouwens een flauwe opmerking hoor over die urine test, je kunt namelijk ook testen afnemen waarvan zeker is dat er niet mee geknoeid is, bovendien kun je dan in de urine zijn of er langdurig is gebruikt en niet alleen op de dag zelf).
Als je dan eenmaal schuldig bent bevonden krijg je levenslang, want van het stempel "ouder van uhp kind" kom je nooit meer af. EVenals het kind nooit meer het stempel kwijtraakt dat het een pleegkind is.
We hebben vanavond op tv gezien wat het oplevert om een klacht in te dienen bij de inspectie gezondheidszorg. Het dient geen enkel doel. Dit geldt ook voor de inspectie jeugdzorg, dien je een klacht in dan krijg je te horen dat ze niet op individuele gevallen kunnen ingaan. En daarmee is de kous af.
Jeugdzorg maakt meer kapot dan je lief is net als de alcohol en drugs!.
2. U promoot kinderhandel en destructief gezinsbeleid. Juist in het belang van kinderen is het hebben van een goede relatie met hun complete familie, dus ook opa's en oma's ooms en tantes, neven en nichten.. en natuurlijk ouders. Ze geven met zijn allen goede en ook slechte voorbeelden aan hun kinderen. Juist daar leren kinderen van!
3. U gaat geheel voorbij aan de verschrikkelijke slechte cijfers van de Jeugdzorg en jeugdhulpverlening. Vaak lijkt het meer een "opleidingscentrum" voor drugs en alcohol gebruik en buitensporig sexueel gedrag en heel vaak ook problematische criminaliteit. Het stoppen school en/of groot verval in onderwijs. Onderwijs wordt al snel uitbesteed aan "de dagbesteding" als waardeloos alternatief..
4. U heeft totaal geen oog voor de schade die ouders ondervinden door de 'roof' van hun kinderen. Totaal gezichtsverlies en de gigantische trauma's die sterk en voortdurend vergroot worden door het uit het beeld houden van de ouder. Het voortdurende gevecht dat ouders automatisch gaan leveren tegen de jeugdzorg en voor hun kinderen. Gevolg kinderen worden op geheime plekken ondergebracht en afgesloten van communicatie met hun ouder(s) en niet te vergeten hun COMPLETE familie!
Juist hulp binnen het gezin zou u centraal moeten stellen in het JZ beleid... en door de rest van de familie hierbij te betrekken ontstaat er een grotere sociale controle binnen de eigen familie structuur..
Isolatie van kinderen is VEEL grotere problemen creëren... en grote groepen mensen keren zich hier door tegen het systeem! #UHP is slechts zeer zelden en correcte oplossing... Als je het echt op de lange termijn gaat bekijken en alle kosten en factoren eerlijk meerekend.
Ook zou Jeugdzorg een correct oog moeten ontwikkelen voor rechtsbedeling naar samenleving en kind, want hier schort het aan... Nu is JZ geïnfecteerd met eenzijdige feministische en bijna fasistische denkbeelden en idealen... En dat heeft niets te maken met de natuurlijke warmte van het gezinsleven en familie.
Er is zoveel schadelijk voor kinderen, wilt u die dan allemaal uit huis halen? Dat is het basisargument van de reacties steeds – ook die van vorige week waar je niet op reageert – datje dat recht niet hebt. En dat je niet eens weet of het helpt. En daar ga je niet op in, ook niet als die van andere ervaringsdeskundigen, jeugdzorgbeleidsmedewerkers en deskundigen zijn.
En wéér laat je je onkunde zien. Alsof de uitdrukking dat kinderen veel veerkracht hebben jouw stelling is. Waarom doe je niet eerst onderzoek voordat je zo’n column schrijft? Die stelling klopt helemaal niet, kinderen zijn veel gevoeliger voor trauma’s dan volwassenen. Daar heeft Bruce Perry meerdere boeken over geschreven, maar kennelijk ken je zelfs die wereldberoemde kinderpsychiater niet eens. Dat betekent natuurlijk niet zomaar dat je dan ze uit huis moet halen, dat bezorg je nog een extra trauma.
Al met al geef je telkens weer blijk van dat je totaal niet weet waar je over praat, met je prietpraat over structuur en nu komt daar dan ook liefde bij. Alsof de praktijken van jouw organisatie met structuur of liefde te maken hebben in plaats van totale chaos en ontwrichting. En dat is nu precies zo storend aan jouw columns, je weet niets van de praktijk van uit huis geplaatste kinderen, je weet niets van verslavingen, je weet niets van ontwikkelingspsychologie.
Maar wel dit soort columns schrijven. Mensen kwetsen, provoceren. Vooral al die mensen die met jou in de praktijk te maken hebben gehad en weten dat je liegt. En waarom? Om nog meer geld te verdienen? Zou je niet eerst het klachtenprobleem eens aanpakken en een fors aantal toontjes lager zingen in het publieke debat? En lees eens boeken, praat met hoogleraren, verdiep je in vredesnaam voordat je weer totale onzin schrijft.
Ter voorkoming van misverstanden, ik pleit niet voor uithuisplaatsen van kinderen van alcoholistische en nicotineverslaafde ouders, wel ten aanzien van kinderen van drugsverslaafde ouders. Aan het einde van de column wijs ik er in vragende zin wel op dat volgens experts de schadelijke effecten van overmatig alcohol en nicotinegebruik net zo schadelijk is voor het ongeboren kind als drugsgebruik. Dat geeft te denken toch?
Voor een veilige ontwikkeling van het kind is liefde alleen niet voldoende. Het gaat om liefde en structuur. Gebrek aan structuur is ook zeer schadelijk, en verslaafde ouders kunnen juist dat vaak niet bieden.
Indrukwekkend hoe je beschrijft hoe jij je persoonlijk hebt ontwikkeld in moeilijke omstandigheden. Dat bewijst mijn stelling dat kinderen over veel veerkracht beschikken.
Aanwezigheid van 1 ouder in het gezin die wel tot beide in staat is betekent dat er naast de grote risico's van de verslaafde ouder ook een forse beschermende factor in het gezin aanwezig is. Dan is vergaand ingrijpen niet zo snel aan de orde.
Maar het ergste is dat hij - zoals Janicos ook opmerkt - aan de grondrechten van mensen komt zonder maar met zijn ogen te knippen. De arrogantie, onwetenheid, immoraliteit van Gerritsen is stuitende.
Tel daar nog bij op dat Gerritsen de wachtlijsten voor OTS-ers bij het minste of geringste laat oplopen, een enorm functionerings- en klachtenprobleem heeft bij BJAA en ondertussen zelf een topsalaris verdient en het beeld is compleet.
Gerritsen dropt maar wat in zijn columns in de hoop dat iemand het leest. Hij heeft zoveel macht dat hij er nog wel complimentjes van ja-knikkers voor zal krijgen ook. Gerritsen ontpopt zich vooral als een bestuurder die totaal aan het ontsporen is
Ondanks mijn 'kansloze' bestaan, heb ik al mijn studies (2xmbo, hbo, uni master) allen, versneld, afgerond. Vind ik wel knap voor een kansloos persoon.
Veel belangrijker dan het kijken naar wat voor problemen ouders hebben, is het om te kijken naar de behoeftes van kinderen, en de liefde die kinderen van hun ouders krijgen (los van een verslaving).
Om dit bericht niet exceptioneel lang te maken, rond ik deze nu maar (bijina) af, maar niet voordat ik nog wat stellingen uit:
- Ik kan me bijna niet voorstellen de de heer Gerritsen dit meent, en niet enkel heeft geschreven om mensen op de kast te jagen.
- Als je toch ouders hun kinderen wilt ontzeggen, doe dat dan op basis van het gebrek aan liefde dat ouders de kinderen geven.
- Ik hoop dat de mensen op hoge functies, eindelijk, wat minder zelfingenomen gedrag laten tonen en geen beslissingen maken waar ze, schijnbaar, geen begrip over hebben.
- Mensen die NIET door 1, of meerdere, verslaafde ouders zijn opgevoed, hebben niet de kennis om hier uitspraken over te doen. Als deze dan toch gedaan moeten worden, vraag dan om raad bij meerdere mensen die deze ervaring wel hebben!