of 59045 LinkedIn

Jeugdzorg deels weg bij gemeenten

Op 16 juni jl. publiceerde de Volkskrant een beschouwing over de bureaucratische ‘overhead’ in de gedecentraliseerde Jeugdzorg. Ongeveer 18 miljoen euro zijn de instellingen kwijt aan bureaucratische voorzieningen.

Bij mega-operaties in het openbaar bestuur komt het wel vaker voor dat er onvoorziene meerkosten zijn. Deze 18 miljoen extra was echter voorzien, want er is van alle kanten voor gewaarschuwd en de eendimensionale oorzaak is de enorme haast waarmee deze overheveling van taken in werking is gezet. Tijd voor uniformering was er niet en ook is volstrekt onvoldoende nagedacht over de institutionele inbedding van deze decentralisatie.

En nu zijn er de gebakken peren. Bestuurders van zorginstellingen melden dat kinderen die dringend hulp nodig hebben zomaar op een wachtlijst terecht kunnen komen, terwijl kinderen uit andere gemeenten meteen hulp krijgen. De volstrekt onnodige bureaucratiekosten van 18 miljoen gaan regelrecht ten koste van hulpvragende jeugdigen en hun ouders, nog los van de enorme bezuiniging die sowieso moest worden gerealiseerd.

Staatssecretaris Van Rijn meldt in een reactie dat de gemeenten snel moeten stroomlijnen en als dat te lang duurt overweegt hij in te grijpen. ‘Niemand wordt er vrolijk van als er meer geld gaat naar de bureaucratie.’ De staatssecretaris vergeet daarbij te vermelden dat alle zwarigheden in dit dossier de rechtstreekse, voorzienbare en sterk bekritiseerde gevolgen zijn van zijn eigen beleid. Opnieuw zijn het dus krokodillentranen. Het basale uitgangspunt om de jeugdzorg te integreren met andere zorgactiviteiten van de gemeenten staat niet ter discussie, hoewel ook daar sterk uiteenlopende ervaringen en effecten zijn en bijstellingen wellicht nodig zijn. De echte oorzaak van de bureaucratiekosten ligt in de gedachte dat – ondanks allerlei vormen van samenwerking – de gemeenten ook heer en meester moeten zijn over inkoop van gespecialiseerde jeugdzorg en de administratieve afwikkeling. En zo is de situatie ontstaan dat grote jeugdinstellingen te maken hebben met tientallen gemeenten die allerlei uiteenlopende formats gebruiken voor inkoop, verwerking, betaling, controle etc.

Zou er vanuit het openbaar bestuur (Binnenlandse Zaken) goed zijn nagedacht over de zorgdecentralisatie, dan zou bij de organisatie van specialistische jeugdzorg de provincie in beeld zijn gebleven in de sfeer van inkoop, wachtlijsten en uniformering van de afdoening, of zouden functionele zorgregio’s zijn gevormd. Nu is er een chaotisch palet, waarbij soms door gemeenten heel goed wordt samengewerkt op regionaal niveau en er bereidheid is om elkaars tekorten op te vangen, maar er zijn ook allerlei delen van het land waarbij de gemeenten veel naar zich toe trekken en het beeld van differentiatie steeds sterker wordt.

Voor de gespecialiseerde jeugdzorginstellingen is dit een rampscenario dat niet zomaar kan worden gecorrigeerd. Zachte heelmeesters maken stinkende wonden. En pappen en nathouden helpt niet. En dat is wat er gaat gebeuren, ondanks de stoere taal van de staatssecretaris. Een stevige institutionele ingreep is nodig om het beeld te laten kantelen. En dan ligt de vorming van functionele zorgregio’s of een rol van de provincie het meest voor de hand. Een mooi punt voor de nieuwe verkiezingsprogramma’s. Er is alle aanleiding om een deel van de jeugdzorg weer bij de gemeenten weg te halen.

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Adri van Montfoort (directeur adviesbureau voor jeugdzorg en jeugdbeleid) op

In BB13 schrijft Douwe Jan Elzinga over de bureaucratie die instellingen ervaren sinds de gemeenten jeugdzorg zijn gaan inkopen. Volgens Elzinga moet de inkoop van de gespecialiseerde jeugdzorg terug naar de provincie.

De oplossing die Elzinga voorstelt, komt hopelijk niet verder dan een column. Ten eerste is het onverstandig om reeds anderhalf jaar na de grote stelselwijziging weer een volgende operatie in te zetten. Het voortdurend veranderen van het stelsel is geen onderdeel van de oplossing, maar is onderdeel van de problemen in het sociaal domein. Ten tweede is het probleem niet zozeer, dat er verschillen zijn tussen gemeenten en regio’s. Sommige gemeenten selecteren met de inkoopprocedure niet aanbieders die het best jeugdigen en ouders kunnen helpen, maar aanbieders die het meest lijken op een gemeente.

Dat is niet alleen een probleem voor grote instellingen. Voor kleine instellingen en vrij gevestigde beroepsbeoefenaren is het nog veel erger. Een vrij gevestigde pedagoog of psycholoog kan zich geen acht boekhouders permitteren. Voor hen is het systeem zo draconisch, dat velen zich aansluiten bij een serviceorganisatie, of besluiten te stoppen.

De oplossing van Elzinga geeft een voordeel aan de grote gevestigde instellingen ten koste van de kleine instellingen, vrij gevestigden en nieuwe toetreders, zonder daarvoor ook maar een enkel argument te noemen. Ten derde kan een centraal geleid systeem even bureaucratisch en dysfunctioneel zijn als een decentraal systeem. Als het al lukt om een centraal systeem te implementeren. De ervaringen met centrale systemen van gegevensverzameling en -verwerking door de overheid pleiten sterk tegen deze oplossing. De oplossing moet daarom in een andere richting gezocht worden. Er zijn voorbeelden nodig van een niet-bureaucratische wijze van inkopen.

De meeste mensen in de gemeenten zoeken net als de aanbieders naar een alternatief voor het gestolde wantrouwen. En voor gemeenten die doorgaan met het verspillen van geld aan procedures waarmee de beste zorgverleners worden weggejaagd, zijn creatieve acties nodig. Onlangs hoorde ik hoe hulpverleners erin geslaagd waren de website van een bureaucratisch orgaan plat te leggen door allen gelijktijdig de vereiste formulieren te gaan uploaden. Gemeenteraden kunnen inzicht vragen in de kosten van het inkoopbureau.

De media kunnen een undercover actie uitvoeren om de kijker te laten ervaren hoe erg het is. Cliënten kunnen via een PGB toegang vragen tot de uitgetreden aanbieders. Cliëntenorganisaties kunnen eisen, dat het geld niet aan ambtelijke procedures wordt besteed, maar aan zorg. De lokale democratie is niet altijd overzichtelijk, maar er zijn betere strategieën dan Elzinga voorstelt.

Door Janicos (onderzoeker) op
Dank voor de informatie Niels.Ik reageer niet als onderzoeker. maar als veronruste werknemer die de puinhopen van vier jaar nieuw paars mag aanschouwen. Het is schokkend dat de PVDA op geen enkele wijze verantwoordelijkheid neemt voor haar beleid en bv de transitie. Ik zie Samson en Spekman denken: "er zijn bijna verkiezingen, dan mag het volgende kabinet de schade opruimen". Als de partijleider van deze infame club pluchezitters op een BBQ zingt: "het is allemaal de schuld van Diederik". Dan klopt dat en hij lijkt nog altijd te denken dat zijn beleid het belang van de meeste Nederlanders behartigt. Geen spoor van verantwoordelijkheid of een splinter van een beginnend bewustzijn dat er grote fouten zijn gemaakt. Who cares, over een half jaar vertrekt Deze volkszanger toch naar brussel of stort hij zich op een dozijn dikbetaalde commissariaten. Net als Balkendende. "verdient" 10.000 euro voor een borrelpraatje op het Ermasmus uni in Rotterdam. Het was beschamend en hij leest netjes alles voor. Nederlanders zijn schattig met hun eeuwig geheven vingertjes en hun eeuwige "voor de buhne" optreden. Zelfs als het tegendeel is bewezen en het kalf verdronken, blijven Nederlanders aan een zinloze en zielloze transitie vasthouden. Ik ben geen Nederlander gelukkig, ik zou vlekken in mijn nek krijgen van schaamte. Oooooh wat errug. Niels.....leef je uit.
Door Keijzer (hulpverlener) op
@Frits. De decentralisering had ook nooit zo moeten worden georganiseerd. Er komen in enkele jaren daar ook veel te veel mensen de privacy van de burgers onder ogen. Voorheen was dat nog een CIZ. Nu zijn het ambtenaren in je eigen woonplaats! Het kunnen je buren zijn!

Het is niet alleen bij jeugdzorg beroerd. Men zou willekeurig een aantal cliënten uit andere doelgroepen moeten bevragen, hun mantelzorg, voor zover aanwezig, en de veldwerkers bij al die zorgaanbieders. Hoofdaannemers, onderaannemers. Die mensen moeten dan anoniem kunnen blijven. Dat durft men echt niet aan.

Zoiets moet altijd vanuit een onafhankelijke partij komen. Een onderzoekjournalist, of een onafhankelijk instituut die het gehele rapport, ongewijzigd door opdrachtgever, mag openbaar maken. Durft men echt niet aan.

Het wachten is, net als bij Jeugdzorg, of de verpleeghuizen, op een dergelijke onafhankelijk onderzoek bij de Gemeenten, die dan openbaar gemaakt wordt. Men houdt tot die tijd intern overal de schone schijn op en naar buiten toe.

Een moedige ambtenaar krijgt natuurlijk ook geen steun van collega's en dan ziet die het te pessimistisch en is hij of zij de interne sfeerbederver. Een moedige hulpverlener krijgt ook geen steun van collega's, laat staan van top van diens organisatie.

De cliënten hebben behoefte aan een onafhankelijke beoordelaar en dat liefst in de wijk. Laagdrempelig en in samenwerking met huisarts. Die ook wat geboden wordt aan zorg volgt en kijkt naar kwaliteit en resultaat.
Met al die verschillende partijen en veranderingen van baan is er nu van privacy geen sprake meer. Dat is beter geborgen bij een beoordelaar in samenwerking met huisarts. Die beoordelaar geeft opdracht aan marktpartijen wat er van hen verwacht wordt en dan houden die eindeloze praatbarakken eens op en de kapitaalverspilling m.b.t. enorme bureaucratie!

Fortuyn hekelde de aanbod gerichte zorg. 17 jaar terug al op t.v. en sprak toen al over vraaggerichte zorg. Men predikt als overheid de maatgerichte zorg, maar in feite is die onder de maat. Slechter als voorheen. Een marktpartij moet ook weer uitkomen en dan is er A sprake van beperkt tijd en B sprake van vaste tijden en totaal niet flexibel. Als de overheid niet beter betaalt dan moet je niet verwachten dat Zorg vanuit de markt het ijzer met handen kan breken.

De overheid wil mensen zo lang mogelijk thuis laten wonen maar zoals zo vaak heeft men verzuimd te anticiperen dat je dan ook flexibele Zorg moet hebben.
Calamiteiten gebeuren nou eenmaal niet net op het vaste moment dat men even binnen is. Het is niet te bevatten hoe verantwoordelijken dit zo kunnen organiseren.
Door Pieter (gegevensbeheerder) op
Die 18 miljoen gingen alleen maar over de ggz. In de Jeugd- en Opvoedhulp gaat het om minstens nog eens zo'n bedrag. De praktijk zoals geschetst in het artikel is 100% juist. Iedereen die denkt dat het wel meevalt zou zich eens moeten verdiepen in het "Woonplaatsbeginsel", op basis waarvan de zorginstellingen hun declaraties bij gemeenten in moeten dienen.
Door Niels op
Onzin? Nee, dat schreef ik toch echt niet....en sorry.....geen VVD achtergrond! U trekt snel conclusies voor een onderzoeker.
Door Janicos (Onderzoeker) op
Ik begrijp dat Niels het artikel maar stemmingmakerij vindt. Het getuigt van een gebrek aan kennis en inzicht in het hele proces als je dit artikel wegzet als onzin. Een bedrag van 18 miljoen bagetalliseren op de totale kosten van de jeugdzorg verraad mijns inziens een VVD achtergrond. Liberalen bezuinigen het liefst op "linkse" thema's en het frappante is dat de PVDA daar in mee gaat. Er is bij mij geen sprake van boosheid, eerder verbazing. Verbazing over het feit dat Liberaal Nederland zo'n schrijnend gebrek aan inzicht heeft, dat het dit niet heeft zien aankomen. Dat zegt mi veel over de uiterst geringe kwaliteit van het liberaal bestuur, dat gericht is op eigen belang en gewin. De PVDA is ondergeschikt in dit proces.
Door Alfred op
Totaal eens met Niels. BB plaatst niet in perspectief. En graaft niet verder. En zou anders een continue lobby van de jeugdzorgsector voor "meer geld" vinden. Op incidenten, niet op structurele trends. Verpakt als "meer zorg" of wat bij politici altijd goed werkt, "er zijn wachtlijsten". Sorry voor het cynisme.
Door Frits op
Jeugdzorg had nooit naar de gemeenten moeten gaan zeker i.v.m. de privacy die zwaar geschonden is en de jongeren extra geraakt heeft ze hadden het al moeilijk genoeg.
Door Niels op
Laat u niet verleiden tot boosheid. Plaats deze 18 miljoen eerst eens even in het juiste perspectief; de totale kosten die omgaan in de Jeugzorg. Jammer dat BB het op deze manier presenteert. Stemmingmakerij!
Door Bert de Rooij (adviseur Integrale Veiligheid ) op
Het is de zoveelste blunder van dit kabinet en dito staatssecretaris ! Dit kon je op je vingers natellen, visie gaat toch beleid vooraf ? Neen, eerst doen en dan gaan "ze" pas nadenken: Rijnexit......?