of 59232 LinkedIn

Hoe genezen we Nederland van SEGV-virus?

Mensen met een lagere sociaal economische status (werk/opleiding) gaan zes tot zeven jaar eerder dood. En ze leven niet alleen zes tot zeven jaar korter, maar ook nog veel langer ongezond (laag opgeleiden kennen maar liefst 15 jaar eerder gezondheidsproblemen dan hoog opgeleiden). En dan is er ook nog een verschil tussen mannen en vrouwen: mannen overlijden eerder dan vrouwen. 

Dus mannen met een lage opleiding hebben de slechtste levensverwachting. Al bijna 50 jaar weten we dat Nederland, zoals vele landen, lijdt aan SEGV, sociaal economische gezondheidsverschillen. We weten dat alleen voorlichting, gezondheidsbevordering onvoldoende is. We moeten ook aan andere knoppen draaien, zoals inkomen, inrichting van de ruimtelijke omgeving, arbeidsomstandigheden.


In dit kader viel me het volgende artikel in de krant op. “Mensen zijn niet in staat om langer door te werken na hun 65e, terwijl de overheid dat wel van ze vraagt. Vooral voor laagopgeleiden is dat fysiek te zwaar, stelt de Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB), de organisatie van bedrijfsartsen. Aldus AD van 3 januari jl.


Volgens de NVAB is er te weinig aandacht voor de consequenties van de fysieke en geestelijke gesteldheid van werknemers. “We zijn er niet klaar voor. Laagopgeleiden worden gedurende hun loopbaan zo zwaar belast dat het een keer ophoudt”, stelt Ernst Jurgens, bedrijfsarts en NVAB-bestuurder. “Kraakbeen bijvoorbeeld is op een gegeven moment gewoon versleten. Daarnaast houden veel werknemers er een levensstijl op na die niet bevorderlijk is voor hun inzetbaarheid. Ze hangen ‘s avonds voor de tv, eten niet gezond en gaan niet naar de sportschool.”


Jurgens zegt ook: “Maatregelen om mensen voor te bereiden op langer doorwerken, zijn vooral gericht op hoger opgeleiden. Die worden getraind om hun brein rust te gunnen en naar hun lichaam te luisteren. Bij mensen met een lagere opleiding slaan dat soort trainingen minder aan. Ook doen werkgevers veel te weinig om personeel te ontzien. Eigen verantwoordelijkheid is mooi, maar het gaat om werkbelasting. Oudere mensen kunnen minder hebben. Steeds meer bedrijven werken in ploegendiensten. De vraag is of iedereen dat aankan.”


Kortom: ook de arbo artsen zien de verschillen tussen de laag en hoog opgeleiden. Terwijl de pensioengerechtigde leeftijd juist door de hoogopgeleiden met de rekensommen verhoogd is. Daar heeft een lager opgeleide natuurlijk niets aan, want die rekensommen zijn voor hen veel minder van toepassing. Weet u nog? Zwaarder fysiek werk en lagere levensverwachting. Geen wonder dat je daar boos van wordt. Hier snap ik de boze laagopgeleide man wel. Op het punt van de sociaal economische gezondheidsverschillen is de onderbuik van de boze man blijkbaar een betrouwbaar kompas: hij gaat gemiddeld zeven jaar eerder dood. Wordt hij boos van. Er zijn twee antwoorden mogelijk: we zeggen dat het zijn eigen schuld is. Had hij maar geen zware fysieke arbeid moeten kiezen, zijn opleiding moeten afmaken, geen ploegendienst moeten doen, zijn leefstijl verbeteren et cetera. Of we gaan serieus werk maken van het wegwerken van de sociaal economische gezondheidsverschillen. De WHO heeft gesteld dat die verschillen in 2020 met 25 procent moet zijn afgenomen. Dus geen zeven jaar maar vijf jaar.


Mijn puzzel blijft: wat doen we hier nou aan? Stel er was een virus dat het vooral had gemunt op mensen met lage opleiding en inkomen, en zorgde dat ze 7 jaar eerder zouden overlijden, dan zouden we toch heel snel op zoek gaan naar een geneesmiddel? Maar nu zie ik niemand gerichte acties uitvoeren om dit aan te pakken. Wat denkt u er van?


En belangrijker: hoe denken de politieke partijen hier eigenlijk over? In het belang van de maatschappij (er moet langer worden doorgewerkt), zullen ze de laagopgeleiden genezing van het SEGV-virus bieden, anders worden ze misschien wel boos.  Zijn we verder van huis.

Paul van der Velpen
Meer columns van Paul van der Velpen vindt u hier.

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Paul van der Velpen op
Beste reageerders,
Dank voor je reactie. Ik wil graag een voorzet geven voor een oplossingsrichting.
Bij campagnes niet meer kijken naar HET GEMIDDELDE, maar specifiek aandacht geven aan mensen met lage opleiding en hun kinderen. Binnen het programma Amsterdamse Aanpak Gezond Gewicht besteden we extra aandacht aan bepaalde wijken. Resultaat is dat ook bij kinderen uit gezinnen met laag inkomen het overgewicht aan het dalen is. Als je dat niet doet zullen voorlichtingscampagnes, zal gezondheidsbevordering de gezondheidsverschillen eerder vergroten dan verkleinen. Naast gezondheidsbevordering, moeten we meer gaan inzetten op gezondheidsbescherming. Dat werkt in het voordeel van mensen met lage opleiding. Beginnen met roken. Mensen met een lage opleiding/inkomen roken meer dan mensen met een hoge opleiding. Van de 7 jaar dat de eerste groep eerder dood gaat kunnen we 1 tot 2 jaar afhalen door het gebruik van tabak drastisch te verminderen.
Oftewel: de tarieven dramatisch omhoog en de verkooppunten flink verminderen. Het is niet zozeer gericht op de huidige rokers, maar om de drempel te verhogen voor jongeren om te voorkomen dat ze gaan roken. Maar ook de belasting op frisdrank verhogen. Het beste drinkwater van de wereld komt in Nederland uit de kraan. En ook strengere wetgeving t.a.v. zout, suiker en vet in producten, en portiegrootte.
In Nederland is de preventie enorm versplinterd. Veel partijen houden zich er mee bezig. Niet alleen gemeenten, zoals Petra aangeeft. Maar ook VWS, ministerie van sociale zaken, bedrijven, scholen, zorgverzekeraars zouden meer aan preventie moeten doen. EN meer in samenhang.

Door Daphne Ketelaars (programmaleider Gezond in...) op
Beste Paul,
Goed dat je aandacht vraagt voor dit onderwerp, daar moet inderdaad veel op gebeuren. Gelukkig zijn er 164 gemeenten, waaronder Amsterdam, actief bezig met het versterken van de brede aanpak van gezondheidsachterstanden met behulp van het GIDS en Gezond in... programma. Hierbij wordt naast een gezonde leefstijl ook aandacht besteed aan de dieperliggende oorzaken van SEGV zoals een lage opleiding, laaggeletterdheid, eenzaamheid, onvoldoende actieve participatie/werk of stress door oplopende schulden. Essentieel is daarbij dat inwoners zelf een actieve rol vervullen. Je hebt gelijk dat er nog veel werk te verzetten is, maar binnen gemeenten worden al wel degelijk gerichte acties uitgevoerd om SEGV terug te dringen.

Door p op
Uit het artikel zou je ook kunnen concluderen dat hoog opgeleide vrouwen te weinig werken. Is ook een knop om op te drukken. Dat is een manier om die twaalf miljard binnen te halen om de AOW weer op 65 te zetten.
Door Broadcaster (gemeenteambtenaar) op
Dit lijkt me een moeilijk door de politiek op te lossen probleem. Je kunt mensen niet dwingen hun levensstijl aan te passen en het lijkt me ook moeilijk om de grenzen te bepalen voor wie er wel en wie er niet eerder met pensioen mag. Fysiek werk is niet per definitie slechter voor je gezondheid dan de hele dag achter een bureau zitten. Je loopt de achterstand in de statistieken bovendien niet in als er steeds weer nieuwe kansarmen bijkomen. Maar misschien kan, zoals Petra Janssen aangeeft, Paul van Velpen in een volgende column zelf de oplossing aandragen?
Door petra janssen (adviseur sociaal domein) op
Beste Paul,
Je analyse is uitstekend en je stelt de goede vragen. De politiek zou sturing en visie moeten hebben om dit tij te keren. Juist in deze rijke steeds ingewikkelder samenleving is de kloof steeds groter en schier onoverbrugbaar. Terwijl er wel degelijk mogelijkheden zijn om die kloof te dichten.
Toch ligt de bal niet alleen bij de politiek. Juist zo´n organisatie waar jij al jaren voorman van bent, zou die politici moeten voeden met oplossingsmogelijkheden om het SEGV-virus aan te pakken.
Waar is de visie van de GGD of zelfs van de landelijke koepelorganisatie GGDGHOR? Welke oplossingen zijn er volgens jou en jouw collega-directeuren? Hoe voeden jullie de gemeenten die jullie bedienen? De sleutel ligt nu toch in handen van de gemeente: zij hebben de opdracht om voor hun jeugd te zorgen, om voor de kwetsbare mensen te zorgen en zelfs vanuit de Wet publieke gezondheid heeft de gemeente de opdracht om zoveel mogelijk te voorkómen dat mensen afglijden naar een status van hulpbehoevende ongezonde mensen.
In je volgende column lees ik graag het voorstel hoe de GGD kan bijdragen aan de genezing van het SEGV-virus.
Door Ellen op
Overigens wordt er zowel in de VS als in GB en Nederland voor gepleit om de mijnen en staalfabrieken weer te openen, vanwege de werkgelegenheid. Door diezelfde mensen waarvan de ouders, en soms zijzelf ook, diverse gezondheidsklachten hebben gekregen juist door dat zware en ongezonde werk. Hoe ga je daar dan mee om?
Door Ellen op
Een basisinkomen voor iedereen zou voor minder stress kunnen zorgen, maar dan zijn er toch altijd nog mensen die door pech of onhandigheid alsnog in de problemen komen en stress is nou eenmaal niet erg gunstig voor een goede gezondheid en verstandige levensstijl. Maar daarnaast kun je mensen moeilijk als dierentuindieren ophokken en zo verzorgen dat ze gegarandeerd lang en gezond leven - we hebben daarvoor de kennis en de middelen wel, maar we vinden dat ethisch niet juist. Nog afgezien van de vraag of het opsluiten niet weer tot stress leidt.
Zolang het mensen vrij staat om keuzes te maken die hun eigen belangen schaden, zolang zullen er altijd mensen zijn die het minder goed doen. En sowieso krijg je nooit iedereen precies op het gemiddelde, dan zou je ook uitschieters naar boven moeten aanpakken (mensen verplichten om te roken?).
Misschien is het wel een idee om de verschillende groepen toch maar verschillend te behandelen (eerder met AOW) en ook te kijken of de onderste groep het toch beter doet dan hun grootouders, want dan is er wel vooruitgang bereikt.
Door Mark op
De wijkteams zorgen voor een nog kortere levensduur.
Door hoekstra (ambtenaar) op
Het feit dat de kans op een goede gezondheid samenhangt met de sociaal-ecomomische positie (opleiding, dus inkomen e.d.) is niet van vandaag. Het is ook geen individueel probleem dat met een cursusje hier en daar in een buurthuis opgelost kan worden. Het is heel simpel: ons maatschappelijk bestel 'drijft' op ongelijkheid. Een oplossing te zoeken door dat te gaan 'individualiseren' is een doekje voor het bloeden want het ontneemt het zicht op de onderliggende oorzaak: ongelijkheid als voorwaarde voor functioneren van onze samenleving.
Door Agnes Wolbert (Kamerlid) op
Dag Paul,
Ik ben ontzettend blij dat je dit onderwerp, dat soms een veelkoppig monster lijkt, stevig aan de orde stelt. Alle aandacht welkom. De publieke gezondheidszorg kan een belangrijke rol spelen in de aanpak, benut die kans zou ik zeggen en kijk naar de verkiezingsprogramma's van nu: er is inmiddels meer energie en daadkracht om het nu eens echt aan te pakken dan je denkt.....