WMO zorgt niet voor betere lokale ondersteuning
Als decentralisatieproject is de WMO geslaagd. Maar drie jaar na de introductie heeft de WMO nog niet geleid tot een ‘daadwerkelijk beter functionerend systeem van ondersteuning op lokaal niveau’. Veel gemeenten zijn vooral een WMO-uitvoeringsloket van het Rijk. Dat blijkt uit onderzoek van het Instituut Beleid en Management Gezondheidszorg van de Erasmus Universiteit Rotterdam.
Boekhouders
Van het achterliggende doel van de WMO is nog weinig terecht gekomen, zegt hoogleraar Kim Putters van de Erasmus Universiteit in een toelichting op het binnenkort te verschijnen rapport Governance of local care service. ‘Een grote groep gemeenten hebben de WMO-taken weliswaar overgenomen, maar op een weinig vernieuwende manier. Je ziet het aan wie de aanbestedingen voor de WMO in elkaar zetten. Dat zijn toch weer de boekhouders en juristen, niet de mensen met inhoudelijke kennis.’
Recentralisatie
Volgens Putters, die als Eerste Kamerlid -voor de PvdA- ook de wetgeving van de WMO heeft meegemaakt, gaat die uitvoerdersmentaliteit in tegen de kern van de WMO is dat je als gemeente anders gaat denken. ‘Kijk als gemeente niet simpelweg naar waar de burger recht op heeft, maar kijk of je kunt zorgen dat burgers zelf moeite doen om hun beperkingen te kunnen compenseren, welke hulp ze elders krijgen en welke steun de overheid nog kan geven.’
Afwachtend
Putters en zijn Rotterdamse collega wetenschappers constateren dat van die andere manier van werken en denken, die zij paradigmawisseling noemen, nog weinig terechtkomt. Er zijn enerzijds ‘minder actieve gemeenten’ met een afwachtende houding en een roep om meer eenduidige aansturing door VWS of vanuit de VNG. Wat volgens de onderzoekers leidt tot ‘recentralisatie en uniformiteit in plaats van de beoogde variëteit en maatwerk’.
Vernieuwing loopt spaak
Anderzijds zijn er ook ‘veel’ gemeenten die de nieuwe beleidsvrijheid omarmen en op zoek gaan naar vernieuwing. Maar ook bij die gemeenten loopt de vernieuwing spaak. ‘Er is voldoende lokale creativiteit en organiserend vermogen’, volgens de onderzoekers. Maar het knelpunt ligt bij het structureel inbedden van de geleerde lessen, nadat pilots en experimenten aflopen. ‘Vaak vervalt men dan weer in oude werkwijzen.’
Bevlogen wethouders
Putters ziet wel enkele lokale lichtpuntjes. ‘Als je hele bevlogen wethouders hebt, met visie, dan zorgen zij voor meer ruimte om te experimenteren. En ik denk dat je sterke wethouders nodig hebt om de kokers van ambtelijk apparaat te overbruggen. Maar het kán. Dat zie je bijvoorbeeld in Rotterdam. Daar zorgen “mobiliteitspouls” voor activering van mensen die dat nodig hebben, maar dat werkt ook door in mantelzorg.’
Van het achterliggende doel van de WMO is nog weinig terecht gekomen, zegt hoogleraar Kim Putters van de Erasmus Universiteit in een toelichting op het binnenkort te verschijnen rapport Governance of local care service. ‘Een grote groep gemeenten hebben de WMO-taken weliswaar overgenomen, maar op een weinig vernieuwende manier. Je ziet het aan wie de aanbestedingen voor de WMO in elkaar zetten. Dat zijn toch weer de boekhouders en juristen, niet de mensen met inhoudelijke kennis.’
Recentralisatie
Volgens Putters, die als Eerste Kamerlid -voor de PvdA- ook de wetgeving van de WMO heeft meegemaakt, gaat die uitvoerdersmentaliteit in tegen de kern van de WMO is dat je als gemeente anders gaat denken. ‘Kijk als gemeente niet simpelweg naar waar de burger recht op heeft, maar kijk of je kunt zorgen dat burgers zelf moeite doen om hun beperkingen te kunnen compenseren, welke hulp ze elders krijgen en welke steun de overheid nog kan geven.’
Afwachtend
Putters en zijn Rotterdamse collega wetenschappers constateren dat van die andere manier van werken en denken, die zij paradigmawisseling noemen, nog weinig terechtkomt. Er zijn enerzijds ‘minder actieve gemeenten’ met een afwachtende houding en een roep om meer eenduidige aansturing door VWS of vanuit de VNG. Wat volgens de onderzoekers leidt tot ‘recentralisatie en uniformiteit in plaats van de beoogde variëteit en maatwerk’.
Vernieuwing loopt spaak
Anderzijds zijn er ook ‘veel’ gemeenten die de nieuwe beleidsvrijheid omarmen en op zoek gaan naar vernieuwing. Maar ook bij die gemeenten loopt de vernieuwing spaak. ‘Er is voldoende lokale creativiteit en organiserend vermogen’, volgens de onderzoekers. Maar het knelpunt ligt bij het structureel inbedden van de geleerde lessen, nadat pilots en experimenten aflopen. ‘Vaak vervalt men dan weer in oude werkwijzen.’
Bevlogen wethouders
Putters ziet wel enkele lokale lichtpuntjes. ‘Als je hele bevlogen wethouders hebt, met visie, dan zorgen zij voor meer ruimte om te experimenteren. En ik denk dat je sterke wethouders nodig hebt om de kokers van ambtelijk apparaat te overbruggen. Maar het kán. Dat zie je bijvoorbeeld in Rotterdam. Daar zorgen “mobiliteitspouls” voor activering van mensen die dat nodig hebben, maar dat werkt ook door in mantelzorg.’
Reactie op dit bericht