De belangenvereniging van budgethouders, Per Saldo, maakt zich ernstige zorgen over de bezuiniging. ‘Óf de tarieven gaan omlaag en mensen krijgen minder geld om zorg in te kopen, óf gemeenten moeten de toegang tot de zorg beperken. Er is geen andere mogelijkheid’, waarschuwt Per Saldo.

In juni maakte het kabinet bekend 200 miljoen euro te willen bezuinigen op de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Het leeuwendeel van dat bedrag, 150 miljoen euro, wil het kabinet halen bij de persoonsgebonden budgetten: geld dat gemeenten aan zorgbehoevenden geven waarmee die dan zelf zorg kunnen inkopen.

Als het doorgaat, is het een gigantische bezuiniging: vorig jaar gaven gemeenten 251 miljoen euro uit aan pgb’s. Gaat daar 150 miljoen vanaf, dan daalt het budget ruim onder het niveau uit van 5 jaar geleden. ‘Dat is niet uit te leggen’, zegt Stans Damen, woordvoerder van Per Saldo.

‘De afgelopen jaren is de vraag naar pgb’s alleen maar toegenomen. Voor de Awbz is er een wachtlijst voor pgb’s, omdat de vraag zo hard stijgt en het geld voor dit jaar al snel weer op was. Mensen worden mondiger en willen zelf hun hulp regelen. Dat is voor de thuiszorg niet anders.’

Uit cijfers van het Centraal Planbureau (CPB) blijkt dat de vraag naar de persoonlijke budgetten in de Wmo in 5 jaar is verdubbeld, terwijl was gerekend op een groei van 22 procent.

Niet openbaar

Wachtlijsten zullen er in de Wmo niet ontstaan. Anders dan in de Awbz, zijn gemeenten verplicht iemand een persoonsbudget te verstrekken als hij of zij recht heeft op hulp volgens de regels van die gemeente.

Damen: ‘En dat moet van de rechter ook van een vergelijkbaar niveau zijn als zorg in natura. Ofwel: van het geld van een pgb moet iemand dezelfde soort zorg kunnen kopen van het niveau dat door een instelling zou worden geleverd. Gemeenten kunnen mensen dus geen pgb weigeren én het tarief kan eigenlijk niet lager dan het nu vaak al is. De enige andere mogelijkheid die gemeenten dan hebben om met minder budget rond te komen, is om de toegang tot de zorg en dus ook de pgb’s moeilijker te maken.’

Onduidelijk is wat precies de gedachtegang van het kabinet achter de bezuiniging is. In de bekendmaking wordt verwezen naar een onderzoek van bureau Cebeon waaruit zou blijken dat een dergelijke bezuiniging mogelijk is. Maar dat onderzoek wil het ministerie van Binnenlandse Zaken, dat de bezuiniging in de junicirculaire aankondigde, echter niet openbaar maken. Ook Cebeon zelf wil niet zeggen waaruit die bezuiniging dan zou moeten bestaan.

Geven gemeenten te veel pgb’s uit? Houden ze nu geld over? Kunnen de tarieven voor pgb’s omlaag? In september onderhandelt het kabinet met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten over de bezuiniging. Om die onderhandelingen niet te beïnvloeden wordt geen nadere toelichting gegeven, zegt een woordvoerder van Binnenlandse Zaken.

Hij wijst er alleen op dat het Centraal Planbureau al jaren aangeeft dat het uitgavenbedrag voor pgb’s ‘betrekkelijk onzeker’ is en dat onduidelijk is welke zorg voor dat bedrag precies wordt aangekocht. Cebeon zou in het niet-openbare onderzoek met een andere berekening zijn gekomen.