Volgens Ermers dreigt het ‘relatief lage aantal’ van bijna duizend bijstandsgerechtigden in de Noord- Brabantse gemeente te verdubbelen. De directie van het voormalige Organon kondigde eerder deze maand aan dat 2.175 van de 4.500 banen uit Oss verdwijnen. De gemeente is beducht dat mogelijk even groot aantal banen verloren gaat bij toeleveringsbedrijven van MSD en de detailhandel in de regio.

Het ‘doemscenario’ van ruim 4.000 werklozen kan Oss niet alleen aan, zegt Ermers. ‘Er dreigen lasten bij te komen die niet zijn te dragen voor de gemeentelijke begroting. Dit werkt niet alleen ontwrichtend voor de samenleving, maar ook voor de gemeentelijke organisatie.’ De wethouder rekent op steun van de provincie, het Rijk en de Europese Unie.

Zo wil Oss aanspraak maken op gelden uit het Europees Globaliserinsgfonds, bedoeld voor werknemers van bedrijven die lijden onder de gevolgen van globalisering. Of andere overheden Oss financieel te hulp schieten is op dit moment nog niet duidelijk. Wel zijn al twee ‘taskforces’ in het leven geroepen.

De werkgroepen bestaan naast de gemeente en provincie Noord-Brabant uit het ministerie van Economische Zaken, de Brabantse Ontwikkelingsmaatschappij, de Brabant-Zeeuwse Werkgeversvereniging en MSD. Zij buigen zich over de vraag hoe kennis en werkgelegenheid voor de regio kunnen worden behouden.

Campus

Eén van de werkgroepen zal onderzoeken of in Oss een life science campus voor innovatieve ondernemingen kan worden ingericht, naar voorbeeld van de high tech campus in Eindhoven. De mogelijke komst van zo’n campus moet bijdragen aan het behoud van ‘hoogwaardige kennis’ voor de regio.

Toch beseft wethouder Ermers dat een deel van het personeel van de afdeling onderzoek en ontwikkeling (R&D), waar zo’n 1100 werknemers worden ontslagen, zal vertrekken uit Oss. ‘Naar deze categorie mensen is ook vraag van elders’, zegt de wethouder.

Ook Harrie Verbon, hoogleraar openbare financiën aan de Universiteit van Tilburg, denkt dat de meeste hooggeschoolde werknemers wel ergens anders terecht kunnen. Dat geldt waarschijnlijk in mindere mate voor werknemers op de productieafdeling. Daar worden zo’n 800 banen gesaneerd. Wethouder Ermers maakt zich ook grote zorgen over de gevolgen voor toeleveringsbedrijven van MSD en de detailhandel in de regio. Die maken geen aanspraak op het sociale plan van het farmaciebedrijf. Over een mogelijke verdubbeling van het aantal bijstandsgerechtigden: ‘We moeten daar met de landelijke overheid over praten om dat op te vangen.’

Ernst

Het zal nog tot komend voorjaar duren voordat de werkgroepen met uitgewerkte voorstellen komen, zegt de Noord-Brabantse gedeputeerde Lily Jacobs (PvdA). Op korte termijn slaan de verschillende werkpleinen in de regio de handen ineen en biedt het mobiliteitscentrum in Den Bosch steun. De provincie heeft volgens Jacobs een ‘coördinerende en stimulerende rol’ bij het bedenken van maatregelen op het gebied van arbeidsbemiddeling, omscholing, ontslagbegeleiding en mobiliteitscentra.

Noord-Brabant heeft geen noodfonds voor gemeenten die worden getroffen door massaontslagen. De provincie is volgens Jacobs afhankelijk van de financiële steun van andere overheden. Het provinciebestuur wil dan ook de ‘ernst van de situatie’ onder de aandacht brengen van het ministerie van Economische Zaken, de Tweede Kamer, de Europese Commissie en het Europees Parlement.

Lokale overheden kunnen eigenlijk niet zoveel uitrichten, zegt hoogleraar Verbon. ‘Het is een beetje triest, maar provincie en gemeente hebben een te beperkt budget om iets te doen. Deze problematiek ontstijgt het lokale niveau.’

Burgemeester Herman Klitsie laat in een persverklaring op de website van Oss weten dat de gemeente slechts kan proberen mensen aan een nieuwe baan te helpen.‘Al valt dat in deze tijd en zeker voor specialistische beroepen niet mee.’ De burgemeester waarschuwt dat de gezamenlijke inspanningen niet betekenen ‘dat we banenverlies kunnen voorkomen. De klap komt hoe dan ook hard aan’.

SP Oss

De grootste partij in de Osse gemeenteraad SP (11 zetels) wil zich nog niet neerleggen bij het massaontslag bij MSD. ‘We moeten proberen te zorgen dat het besluit wordt teruggedraaid, laten horen dat we dit niet pikken’, zegt fractievoorzitter Paul Peters. ‘Balkenende moet donderdag in het vliegtuig naar Amerika stappen. Onder druk wordt alles vloeibaar.’

Wethouder Chris Ermers (ook SP) acht het niet waarschijnlijk dat het besluit wordt teruggedraaid. Harrie Verbon, hoogleraar openbare fi nanciën aan de Universiteit van Tilburg, vindt het ‘zonde’ dat deze kennis uit Nederland verdwijnt. Volgens hem had de Nederlandse overheid assertiever moeten zijn, bijvoorbeeld door MSD te nationaliseren. Een voorstel dat Peters met enthousiasme omarmt.

Ondertussen gaat de Osse SP door met acties, zoals de organisatie van een grote manifestatie afgelopen zaterdag in het centrum van Oss. Ook verspreidt de partij kranten in de stad met het laatste nieuws over het voorgenomen massaontslag. Peters: ‘We willen laten zien dat we er zijn voor de mensen die worden ontslagen of de komende jaren in onzekerheid zitten.’