Je stapt niet zomaar in de nieuwe Topklasse, daar moet je wel wat voor doen. Voorzitter Pieter Spinder van de Friese Harkemase Boys weet er alles van. Vrijwilligers hebben de kantine op Sportpark De Bosk verbouwd, op het hoofdveld ligt hopelijk net voor de eerste competitiewedstrijd een nieuwe grasmat, er prijkt een nieuwe staantribune en de Boys hebben dan ook een nieuwe beregeningsinstallatie. Kunstgras wil Spinder niet, want waar blijft anders de romantiek?

De vuurdoop voor de mat is op 21 augustus, als de grote IJsselmeervogels op de eerste competitiedag van de Topklasse naar Friesland afreizen. Voorzitter Spinder: ‘We moesten het veld wel aanpakken en de nieuwe tribune bouwen. Een club als FC Groningen wilde hier al geen oefenwedstrijden meer spelen vanwege het slechte veld. Daarmee konden we de Topklasse niet in.’

Volle bak

De Harkemase Boys werden het afgelopen seizoen tweede in de Hoofdklasse C en verdienden daarmee een plek in de nieuwe Topklasse-divisie van de KNVB (zie kader). De enige voetbalclub in het noorden. Tot genoegen van de burgemeester. ‘We zijn blij met de club. Weinig mensen kennen de gemeente Achtkarspelen, maar iedereen kent de Harkemase Boys. Ze hebben een positieve uitstraling,’ aldus burgemeester Tjeerd van der Zwan (PvdA).

Het nieuwe voetbalstadion biedt straks onderdak aan 7.500 toeschouwers (‘Meer dan we in het dorp Harkema hebben’). Die capaciteit zou weleens nodig kunnen zijn, want de media-aandacht voor de landelijke Topklasse en de aantrekkelijke wedstrijden zullen extra volk trekken. Tegen IJsselmeervogels is het volle bak. Na de wedstrijd kunnen de oefenmeesters heel professioneel een persconferentie voor RTL7 geven. De camera-installatie is al geïnstalleerd. Voorzitter Spinder trekt trots een wit scherm naar beneden met daarop de logo’s van alle sponsors van zijn club.

Harkemase Boys en de gemeente Achtkarspelen hebben het geluk dat Feyenoord vorig seizoen op bezoek kwam in Noordoost Friesland voor de KNVB-beker (uitslag: 0-5). De wedstrijd was te zien op Eredivisie Live en het stadion zat vol met een paar duizend Feyenoord-supporters. Alles was uit de kast gehaald om de wedstrijd op Sportpark De Bosk in goede banen te leiden.

Burgemeester Tjeerd van der Zwan: ‘We hadden een draaiboek gemaakt voor het sportpark en daarbuiten. Er was ook een behoorlijke politieinzet. Normaliter is dat niet nodig en kan de club het af met de gecertificeerde stewards. Aan alles was gedacht, behalve aan de fietsenrekken. Maar goed, als dat het grootste probleem was, mogen we niet mopperen.

'De Feyenoord-supporters vonden het geweldig in Harkema. Alsof ze in het buitenland waren. Maar dat waren echte supporters. Er hadden ook hooligans kunnen meekomen. Van de voorbereiding op de wedstrijd tegen Feyenoord plukken we nu de vruchten. De club bouwt extra ingangen bij het hoofdveld, ambtenaren en clubleden weten elkaar te vinden en een alcoholverbod blijkt te werken.’

Commercie

De Topklasse zal volgens de KNVB en de gemeenten meer bezoekers trekken. De Topklasse-clubs zijn vooral kien op de extra media-aandacht. RTL7 zal iedere zaterdag en zondag gemiddeld 6 minuten aandacht aan een wedstrijd schenken. De extra reclame-inkomsten die daaruit voortvloeien zijn goed voor investeringen in hun voetballers, waarmee ze de spelen in de Eerste divisie dichterbij kunnen brengen.

Maar die media-aandacht heeft volgens burgemeester Van der Zwan ook een keerzijde. De burgemeester van Achtkarspelen: ‘Wat gaan de relschoppers doen die bij Cambuur of Heerenveen een stadionverbod hebben gekregen en weten dat ze straks bij Harkemase Boys voor de televisiecamera’s weer voor ellende kunnen zorgen? Je komt door de televisie in beeld bij toeschouwers die je hier liever niet hebt. Er komen ook meer risicowedstrijden in de Topklasse.

'We buigen ons dus over de vraag hoe we de orde en de veiligheid kunnen handhaven en de uitwisseling van informatie kunnen verbeteren. Máár, we willen van Sportpark De Bosk geen gevangenis maken. Het amateurvoetbal is aantrekkelijk omdat je er nog met je kinderen naartoe kunt. Dat moet zo blijven. Als dat niet meer kan door de commercie en de grote opzet van de Topklasse, dan moet je ermee stoppen.’

Politie

De clubs en de KNVB denken dat de Topklasse niet veel zal verschillen van de huidige Hoofdklassen bij de amateurs. Zij vinden de aandacht voor de veiligheid en de orde dan ook overdreven. Voorzitter Spinder van Harkemase Boys: ‘Iedere maandag nemen we contact op met de tegenpartij om te informeren hoeveel supporters ze meenemen, waarna we overleggen met de gemeente. Ik heb het 06-nummer van de burgemeester, de burgemeester heeft mijn 06-nummer. Met dat bijltje hakken we al tijden.’

Maar de burgemeesters en de politie zien wel degelijk verschillen met de Hoofdklassen. Burgemeester Van der Zwan: ‘Zeker nu de politie, gedwongen door bezuinigingen, prioriteiten moet stellen en het toezicht bij evenemententen een discussiepunt is geworden. Waar leg je de prioriteiten? De politie-inzet staat zwaar onder druk in Friesland, maar toch hebben we aangegeven dat we op sommige speeldagen wél extra politiesteun nodig hebben. Waar komt die inzet vandaan?

'Het Openbaar Ministerie wil hierover met ons in discussie, maar dan zullen we ook moeten praten over politietoezicht bij andere grote evenementen in Friesland. Je kunt niet alles. We moesten de wedstrijd tegen Feyenoord verplaatsen omdat FC Twente op dezelfde dag in Joure zou spelen. Het risico dat twee vijandige supportersgroepen elkaar in Friesland zouden treffen, was te groot.’

Stewards

Om de organisatie van de Topklasse in goede banen te leiden en om contacten te leggen tussen gemeenten die voorheen geen voetbalzaken met elkaar deden, organiseerde burgemeester Melis van de Groep (ChristenUnie) van het Utrechtse Bunschoten in juni een ontmoeting tussen burgemeesters van clubs in de zaterdagdivisie van de Topklasse en de politie.

Melis van de Groep: ‘Zoveel zorgen hoeven we ons niet te maken, maar er moet wel wat gebeuren. De voetbalclubs moeten meer aan veiligheid doen, zoals het inzetten van gecertifi - ceerde stewards in plaats van ordehandhavers. De burgemeesters zouden erop moeten toezien dat clubs op die stewards kunnen terugvallen. Meer grote wedstrijden trekken meer publiek, ook publiek dat je liever niet ziet. Bereid je dus voor op de komst van vandalen.

'Gemeenten en politie moeten alert zijn en de beschikbare informatie uitwisselen. De voetbalclubs moeten dat doen van de KNVB. De supporters van betaald voetbalclubs worden door de inlichtingendiensten van de politie goed in de gaten gehouden en dat zal met de nieuwe voetbalwet alleen meer toenemen, maar wij mogen in de Topklasse niet het afvoerputje van de voetbalhooligans worden.’

Vandalen

Net als zijn collega in het Friese Achtkarspelen, vindt de burgemeester van Bunschoten dat de organisatie van Topklasse-duels geen militaire operatie mag worden. Alles met mate. ‘Maar sluit nooit uit dat het mis kan gaan’.

Burgemeester Melis van de Groep: ‘Ik heb het speelschema van de Topklasse gezien en daar zitten enkele wedstrijden met verhoogd risico bij. Daarover neem ik contact op met mijn collega-burgemeesters. We hebben hier ervaring met voetbalhooligans die van oudsher proberen de derby tussen Spakenburg en IJsselmeervogels te versjteren.

'Voordat ik een drankverbod in het centrum van Spakenburg en op en rond het voetbalveld instelde, kwamen vijftien tot twintig “wilde” bussen op de derby af. Vol met vandalen. Nu worden de bussen gecontroleerd en als het slecht volk is, gaan ze terug. Misschien dat we dit in de Topklasse ook gaan beleven, maar ik verwacht toch dat het gros van de wedstrijden vredig zal verlopen. De clubs hebben hun eigen stewards. Op de meeste zaterdagen zijn we met een paar agenten klaar.’

Dubbele pet

Uiteindelijk gaat de korpsbeheerder over de inzet van politie bij een wedstrijd van de Harkemase Boys of Spakenburg. De burgemeester van Leeuwarden of Utrecht dus, niet die van Achtkarspelen of Bunschoten.

Omdat competitiewedstrijden in de Topklasse vaak het karakter van een kampioenswedstrijd in de Hoofdklasse zullen hebben, is het onvermijdelijk dat voetbalwedstrijden wellicht met elkaar maar in ieder geval met andere evenementen moeten wedijveren om politie-inzet. En dan zou er weleens een Topklasse-wedstrijd verboden kunnen worden, denkt burgemeester Gerd Prick (PvdA) van de Gelderse gemeente Groesbeek. Groesbeek zit met De Treffers en Achilles ’29 in de zondagcompetitie van de nieuwe Topklasse.

Prick: ‘Wij hebben iedere week een thuiswedstrijd in Groesbeek. Als NEC op zondag ook thuis in Nijmegen speelt, heb je een potentieel probleem. Misschien zijn er dan wel twee risicowedstrijden. Extra politie-inzet in Groesbeek gaat ten koste van extra inzet in Nijmegen. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat het er weleens om zou kunnen spannen. Ook in onze regio krimpt de politie. Als ik vind dat er meer politie-inzet nodig is, dan kan ik daarover niet zelfstandig beslissen. Ik kan alleen een wedstrijd verbieden.

'De beslissing om meer politie in te zetten, moet genomen worden in het regionaal college en met de korpsbeheerder. De korpsbeheerder zit met een dubbele pet in het regionaal college, maar van volwassen bestuurders mag je verwachten dat ze een zorgvuldige afweging maken. Ik ken burgemeester De Graaf van Nijmegen goed genoeg om te weten dat dit ook zal gebeuren en dat een wedstrijd in Groesbeek het niet zal afleggen tegen een wedstrijd in Nijmegen.’

Maar net als zijn collega’s in Achtkarspelen en Bunschoten verwacht de Groesbeekse burgemeester niet dat de nieuwe Topklasse meteen geplaagd wordt door supportersgeweld. De burgemeester van Groesbeek: ‘Het probleem zijn niet de wedstrijden tussen de amateurs. Als we in het verleden extra maatregelen moesten nemen en de politie-inzet vergrootten, dan was dat altijd bij bekerwedstrijden tegen de profclubs. Als je dat weet, moet je niet overreageren op de veranderingen en de mogelijke risico’s van de Topklasse.

'We letten er zorgvuldig op dat we niet te veel agenten inzetten en geen militaristische onderneming van een voetbalwedstrijd maken. Het gezellige familiekarakter van het amateurvoetbal mag niet verloren gaan.’

Vers Bloed

Vanaf 21 augustus start de landelijke Topklasse-divisie van de KNVB. Er zijn twee afdelingen: één voor de zaterdagamateurs en één voor de zondagamateurs. Beide afdelingen hebben 16 deelnemers. De A, B en C-Hoofdklassen bij de amateurs, waar de deelnemers uit voortkomen, blijven bestaan. De Topklasse wordt door de KNVB beschouwd als een brug tussen het betaald voetbal en de hoogste amateurklassen.

Door de landelijke media-aandacht krijgen de amateurclubs meer reclameinkomsten en kunnen ze de aansluiting maken met de profklassen. Door de oprichting van de Topklasse komt er ook vers bloed in de Eerste divisie. Degradatie uit de Eerste divisie was sinds 1970/1971 niet mogelijk en promotie naar de Eerste divisie vanuit de hoogste klassen van de amateurs ook niet. De kampioenen van de zaterdag- en zondagcompetitie spelen volgend jaar om het Topklasse-kampioenschap.

Kampioenschap geeft recht op promotie naar de Eerste divisie van het betaald voetbal. Als dat gebeurt, degradeert de hekkensluiter van de Eerste divisie naar de Topklasse. De nummers 14, 15 en 16 in beide competities van de Topklasse degraderen naar de Hoofdklasse.