of 59054 LinkedIn

Waarom pakken gemeenten duurzaamheid niet breed op?

Frans Beuvens en Miriam Scha 2 reacties

Bijzonder om te constateren, in het recente nummer van Binnenlands Bestuur over duurzaamheid, dat gemeenten menen dat duurzaamheid op de agenda staat. Voor wat betreft energieverbruik, afvalscheiding en recycling, klopt dat. Maar duurzaamheid in zijn volle breedte en in de mate waarin dat zou moeten voor de leefbaarheid van toekomstige generaties, daarvan is geen sprake.

In de praktijk blijkt dat er met name ambities zijn op voornoemde deelgebieden. Zo initieerden burgers in Dordrecht bijvoorbeeld stadsmoestuinen; stadsbestuurders faciliteerden dat. Van de in veel gemeenten gestimuleerde burgerinitiatieven is het de vraag of ze bijdragen aan toekomstbestendigheid. Het faciliteren van toevallige initiatieven en daarmee het laten bloeien van duizend bloemen oogt vrolijk, maar zegt weinig over de kwaliteit van toekomstig leven. Sterker nog, als er niet spoedig resultaten geboekt gaan worden op alle aspecten van duurzaamheid, dan heeft ons nageslacht een onomkeerbaar probleem.

 

Hoe is het mogelijk dat stadsbestuurders zich beperkt profileren op zo’n existentieel thema als duurzaamheid? Of zoals de directeur van MVO Nederland het zegt: “Gemeenten vertellen geen mooie verhalen, ze hebben helemaal geen verhaal.” Al in 1972 voorspelde de Club van Rome uitputting van hulpbronnen, overpopulatie, verslechtering van economische en sociale verhoudingen, vervuiling, ontregeling van de natuur door opwarming van de aarde en afname van biodiversiteit. We blijken goed op koers te liggen! Hooguit door krachtdadig beleid valt het tij nog enigszins te keren.

 

Visie voor vier jaar 

Waarom leeft duurzaamheid in de zin van leefbaarheid voor de toekomst onvoldoende bij gemeenten? Wij zien daarvoor vier oorzaken. Ten eerste is er sprake van een paradoxale situatie tussen langetermijnvisie en politieke agenda, die vooral gericht is op de termijn van vier jaar. Terwijl de vierjarige burger meer gebaat zou zijn bij een visie gericht op veertig jaar... Op de tweede plaats hebben stadsbestuurders vaak een gedeeltelijke verantwoordelijkheid. Portefeuilleverdeling staat een holistische visie op duurzaamheid in de weg.


Vervolgens speelt de complexiteit van duurzaamheid (economie, ecologie, techniek, gezondheid, arbeidsmarkt, veiligheid) een rol. Door de genoemde verkokering wordt het moeilijk voor bestuurders om verantwoordelijkheid voor het geheel te nemen. En tot slot: gemeenten worden genoodzaakt –mede vanwege decentralisatie en bezuinigingen- zich bezig te houden met actuele vraagstukken. De sense of urgency met betrekking tot toekomstbestendigheid wordt hierdoor overschaduwd. Gekozen wordt voor een overzichtelijke, electoraal veilige duurzaamheidsagenda.

 

Blijft overeind dat het moeilijk wordt om straks aan onze (klein)kinderen uit te leggen waarom we (rijk, gemeenten, burgers) nu onze verantwoordelijkheid voor de toekomst niet genomen hebben. Alleen krachtig, allesomvattend duurzaamheidsbeleid op landelijk, provinciaal en gemeentelijk niveau zet zoden aan de dijk. Ondanks prachtige initiatieven als de uitvoeringsagenda van het ministerie van Economische Zaken en het Interprovinciaal Overleg “Natuur voor de toekomst”, blijft de aanpak vrijblijvend en van toevalligheden aan elkaar hangen.

 

Wat dan wel? Niets doen is immers geen optie. Dit is ons wensbeeld: Enkele innovatieve voorbeeldgemeenten slaan de handen ineen en ontwikkelen holistische en toekomstgerichte initatieven. Zij leveren binnen dit kalenderjaar (de tijd dringt!) een visie op de diverse duurzaamheidsthema's, die voor gemeentes handvatten bieden om forse stappen te zetten op de duurzaamheidsagenda. Gezien de betrokkenheid in stad en regio zou Dordrecht hierin een rol kunnen vervullen.


Frans Beuvens, bioloog, bestuurder

Miriam Scha, bestuurder, HR-professional

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Manon Entius (Beleidsadviseur duurzaamheid) op
Het artikel is alweer bijna een half jaar oud. Toch ben ik benieuwd of iemand voorbeelden kent van gemeenten die duurzaamheid wel breed durven op te pakken. Wij spelen met dit idee, maar hoop wat van andere gemeenten te kunnen leren die hier al ervaring mee hebben. Met name: hoe bepaal je de inhoud van je programma? Hoe ga je om met interne vs. externe doelstellingen?
Door Lex Stax (Redacteur en publicist) op
Beste Frans en Miriam,
Mee eens dat duurzaamheid vaak fragmentarisch en niet vanuit een lange termijn visie wordt opgepakt. In mijn stuk 'Lijstjes frustreren duurzaamheid' heb ik daar een alternatief voor gegeven. Dan wordt inzet voor duurzaamheid beloond én is er een lange termijn doel. Benieuwd wat jullie daar van vinden.

Zie hier: http://www.binnenlandsbestuur.nl/ruimte-en-milie …