Na de gemiste kans van het internetstemmen en met verwarrende formulieren en enveloppen stemde een kleine 25 procent van de kiesgerechtigden.

Zijn waterschapsbesturen onvoldoende gelegitimeerd door de kiezer? En Europa dan, dat zijn gigantische macht zonder echte keuzes van de Nederlandse burger verkreeg? En de provincies dan, wier verkiezingen zelden beheerst worden door uitgesproken regionale thema’s? En wat te denken van de lokale verkiezingen, waarover men zich lokaal voortdurend beklaagt dat lokale items worden overspoeld door landelijke thema’s en kopstukken? Of de landelijke verkiezingen, die worden beslist door 1,5 miljoen kiezers die op de laatste dag nog niet weten op wie ze willen stemmen en waarom. Democratie blijft ploeteren, maar een beter systeem is er niet, om met Heinrich Böhl te spreken.

Het is de wil om de burger zo veel mogelijk zeggenschap te geven over de beslissingen die hem aangaan, in meerderheid tot stand gekomen, met respect voor de minderheid. Werken aan betrokkenheid op de schrale bodem van de wij-zij-cultuur. Transparant moet het zijn. Bieden indirecte verkiezingen daarvoor soelaas? Begin jaren ’90 is juist van de indirecte verkiezingen afgestapt om uit de sfeer van het gesloten bolwerk, de cultuur van coöptatie te geraken.

Weg de transparantie, verdwenen de rechtstreekse invloed, weg met belangenlijsten als Water Natuurlijk, Werk aan Water, de Algemene Waterschapspartij en Water, Wonen en Natuur, die met elkaar de helft van alle stemmen verzamelden. Is dat wat we wensen?

Gaat het er eigenlijk niet om dat er meer moet worden samengewerkt met gemeenten in de waterketen en dat het toezicht wordt geconcentreerd? Kortom, verbeteringen worden aangebracht, met behoud van het goede. Want kom daar maar eens om in het buitenland: zelfstandig, democratisch georganiseerd waterbeheer met een eigen belastingsysteem, vrij van algemeen politieke afwegingen.

Vorm volgt in waterschapsland inhoud om met de woorden van de voorzitter van de Raad voor het Openbaar Bestuur, Jacques Wallage te spreken. Het zijn ook niet de waterschappen die ter discussie staan; ze hebben door de eeuwen heen hun bestaansrecht meer dan bewezen. Het is de zoektocht naar doelmatigheid, naar transparantie en vooral ook naar geld. Intensieve samenwerking in de waterketen met gemeenten en concentratie van toezicht zijn dan de sleutelwoorden. Directe verkiezingen inruilen voor indirecte verkiezingen bieden daarvoor geen soelaas!

Nog geen twee jaar geleden werd door het kabinet het rapport van de Deltacommissie onder leiding van Cees Veerman omarmd, waarmee het grote belang van de waterveiligheid werd onderstreept en aansluitend de noodzaak voor het hoogwaterbeschermingsplan grote sommen geld van de algemeen politieke afweging te separeren breed werd ondersteund. De eerste lakmoesproef nadert met de zware bezuinigingsoperatie voor de deur. Het wordt moeilijk.

Om met minister Jan Kees de Jager over de Europese financiële crisis te spreken: “Het grappige is dat politici altijd hele stevige regels durven te maken, als er nog geen feitencomplex is. Maar als de casus vervolgens komt, wijken politici voor de beslissing door te pakken”.

Laten we het veilig houden. Met directe verkiezingen die een daadwerkelijke maatschappelijke verankering bieden aan de ingezetenen en de huiseigenaren die het leeuwendeel van de belastinggelden opbrengen. En combineer de waterschapsverkiezingen met de gemeenteraadsverkiezingen op de dag van de lokale democratie.

Cees Okkerse

Fractievoorzitter Water, Wonen en Natuur

Waterschap Zuiderzeeland