De regionale samenwerking staat al onder druk doordat minister Donner van Binnenlandse Zaken, CDA) per 1 januari 2013 de Wgr+ (de wettelijke basis onder de acht stadsregio’s) wil afschaffen. Deze voorgenomen opheffing van de Wgr+ betekent onder meer dat de verplichte regionale afstemming op het gebied van wonen wegvalt. De nieuwe Huisvestingswet vangt dit niet op. De bevoegdheid tot het opstellen van een huisvestingsverordening komt zo sec bij de individuele gemeenten te liggen.

Dat is dom. De woningmarkt houdt niet op bij de grenzen van een gemeente. Woningzoekenden zoeken doorgaans niet in één gemeente maar in een groter gebied. Ook corporaties bewegen zich ver over gemeentegrenzen heen. Niemand staat te juichen als er straks in de regio sprake is van niet één maar van vijftien lokale, niet op elkaar afgestemde Huisvestingsverordeningen.

Regionale afstemming van woonruimteverdeling is bovendien onmisbaar bij het verwezenlijken van ambities zoals die in het nationaal programma Kwaliteitssprong Rotterdam-Zuid. Huurders die hun woning uit moeten vanwege herstructureringsprojecten, hebben op dit moment ook voorrang op woningen in omliggende gemeenten. Zonder regionale samenwerking wordt de ambitie om oplossingen met omliggende gemeenten tot stand te brengen - zeker voor sociaaleconomische problemen - vertraagd en bemoeilijkt en is het ‘ieder voor zich’.

Ander punt van zorg in de nieuwe Huisvestingswet is dat de minister het percentage ‘lokaal maatwerk’ wil verhogen naar 50 procent. Dit betekent dat gemeenten de helft van de schaarse woningtypes mogen toewijzen aan woningzoekenden die een band met de gemeente hebben doordat ze er bijvoorbeeld werken of al lange tijd wonen. Donner draait hiermee de regionale woningmarkt op slot. Natuurlijk moet er ruimte zijn voor gemeentelijk beleid, maar 50 procent is te gortig.

We missen in de Huisvestingswet een instrument om kwetsbare straten en complexen een duwtje in de goede richting te geven en de leefbaarheid te verbeteren. Bijvoorbeeld door woningzoekenden die er met hun leefstijl goed passen, voorrang te verlenen. Minister Donner denkt echter dat corporaties buiten de Huisvestingswet al genoeg andere mogelijkheden hebben om de leefbaarheid te bevorderen. Maar wij voorzien dat corporaties straks alleen nog achteraf kunnen ingrijpen als de situatie echt uit de hand loopt, door huisuitzettingen.

De vijftienjarige samenwerking tussen vijftien gemeenten binnen de stadsregio Rotterdam heeft geleid tot een goed werkend regionaal woonruimteverdeelsysteem waarbij gemeenten elkaar helpen en elkaars bewoners opvangen als dat nodig is. Met succes is getracht de sociale woningvoorraad beter over de regio te spreiden en meer mensen met een hoog inkomen aan de stad te binden. Voor zo’n opgave is samenwerking nodig, net als een regionale visie.

Met de nieuwe Huisvestingswet en het afschaffen van de Wgr+, vervalt de verplichting tot regionale samenwerking. Lokale belangen zullen prevaleren, met alle gevolgen van dien. Wij vragen de Tweede Kamer met klem om in de Huisvestingwet alsnog een instrument op te nemen dat gemeenten verplicht tot regionale afstemming, in ieder geval in gebieden waar sprake is van disbalans en grootstedelijke problematiek.

Koos Karssen, portefeuillehouder Wonen bij de stadsregio Rotterdam en burgemeester van Maassluis (hij schrijft dit stuk op persoonlijke titel) en Leo Bartelse, directeur van de Maaskoepel, samenwerkingsverband van woningcorporaties in de stadsregio Rotterdam.