of 59080 LinkedIn

Omgevingswet: Chapeau!

Flip ten Cate 2 reacties

De Tweede Kamer ging op 1 juli met een overweldigende meerderheid akkoord met de Omgevingswet. De gevolgen van deze grootste wetgevingsoperatie sinds de Grondwet van 1848 kunnen enorm zijn.
Kúnnen. Want de Omgevingswet propageert een radicaal nieuwe manier van werken, maar schrijft hem niet voor: je kan de nieuwe wijn ook in oude zakken gieten.

De wet maakt de omslag van toelatingsplanologie (projecten zijn slechts mogelijk als ze expliciet zijn toegestaan) naar uitnodigingsplanologie (alle projecten die bijdragen aan de omgevingskwaliteit zijn welkom, tenzij ze expliciet verboden zijn). Het keurslijf aan normen en regels, dat momenteel de ruimte voor democratische besluitvorming ernstig belemmert, wordt versoepeld. Ambtenaren en adviseurs gaan niet meer toetsen of een plan in strijd is met de regels, maar meedenken met de initiatiefnemer, opdat zijn plan een bijdrage levert aan de maatschappelijke doelen van de gemeente.

Het is een paradigmashift. De klassieke planologie projecteert de gewenste toekomst op een kaart: iedere plek in principe één bestemming - want alleen op die manier kan je complexe ontwikkelingen naar je hand zetten.


Maar voorspellen bleek moeilijker dan gedacht en iedere plek heeft juist veel functies, zo bleek, en toen bovendien de rol van de overheid veranderde van regelneef, via facilitator naar co-creator, zijn er tal van hulpconstructies verzonnen om de gesimplificeerde regelgeving in overeenstemming te brengen met de complexe werkelijkheid.

De Omgevingswet maakt daar een einde aan: iedere locatie kent voortaan tal van functies, je kan niet alles voorspellen, initiatiefnemers moeten de ruimte krijgen, het gezond verstand zegeviert boven de strakke normen en regels.


Het moet gezegd: de Omgevingswet is weinig minder dan een revolutie. Maar wat vooral zo razend knap is aan deze wetgevingsoperatie, is dat de uitnodigingsplanologie weliswaar alle ruimte krijgt, maar dat de oude toelatingsplanologie niet wordt verboden. Het nieuwe Omgevingsplan kan een inspirerend kwaliteitsdocument worden, maar het kan evenzogoed een dor juridisch bestemmingsplan blijven waarin tot in de meest bizarre details geregeld wordt wat ergens is toegestaan (voorbeeld: kleur en materiaal van de vloerbedekking in een waardevol pand kan voortaan in zo’n Omgevingsplan worden voorgeschreven).

Wie moe is van het voortdurend veranderen, wordt met deze wet op zijn wenken bediend. Er hoeft niet veel te veranderen ten opzichte van het bekende. Maar wie snakt naar vernieuwing en ruimte zoekt voor ontwikkeling met kwaliteit komt minstens zo goed aan zijn trekken. Bijna alles kan anders dan we gewend waren, maar bijna alles mag ook hetzelfde blijven.

Chapeau! Zelden zijn in een revolutie zoveel kolen en geiten gespaard. En dat bedoel ik als een compliment, want de scherpe klippen van verzet zijn zo omzeild.

 

Nu deze mijlpaal is behaald, moeten we met moed en dapperheid de geboden kansen grijpen. Kansen die te maken hebben met een nieuwe mindset, met een cultuurverandering onder bestuurders, ambtenaren, adviseurs en initiatiefnemers. Moed om te vertrouwen in de lokale democratie, in het gezonde verstand van initiatiefnemers, ambtenaren, verantwoordelijke bestuurders en hun democratisch gelegitimeerde controleurs. Dapperheid om te werken aan beleid en werkwijzen die niet bij voorbaat Raad van State-proof zijn, maar die een gezonde, veilige leefomgeving met een goede omgevingskwaliteit garanderen.

 

Flip ten Cate is directeur van de Federatie Ruimtelijke Kwaliteit

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door de Goot op
Directeur ten Cate en planoloog Manders worden nu al wild van de Omgevingswet. De kans dat de regering hier de zoveelste canard gaat presenteren, is echter levensgroot.
Door Henri Manders (Planoloog) op
Meer nog dan een juridische revolutie binnen het werkveld Omgeving zal het aankomen op een revolutie binnen de ambtelijke en bestuurlijke cultuur. Decennia van plannen simpelweg toetsen aan het bestemmingsplan zal plaats moeten maken voor het durven en willen benutten van de geboden vrijheid. En, hoe geef je vorm aan de objectivering van het begrip ' omgevingskwaliteit'? Veel vragen en valkuilen nog rond de nieuwe Omgevingswet, maar hopelijk kan de vrijheid die geboden wordt ook werkelijk benut worden.