of 59080 LinkedIn

MKBA is meer dan een subsidie-instrument

Barry Ubbels 1 reactie

Het is jammer dat in Nederland de MKBA soms alleen als subsidie-instrument wordt beschouwd. De MKBA kan juist informatie aanleveren die helpt bij het vinden van nieuwe vormen van financiering en bekostiging. Toepassing vroeg in het proces levert waardevolle informatie voor projectverbetering tijdens de rit.

Maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) kwantificeert alle voor- en nadelen van beleidsopties voor de maatschappij en drukt deze zoveel mogelijk uit in monetaire termen. De toepassing kent in Nederland inmiddels een redelijke historie voor transport-infrastructurele projecten, maar breidt zich ook uit naar andere sectoren, zoals integrale gebiedsverkenningen, arbeidsmarkt en zorg. Een MKBA wordt regelmatig laat in het proces uitgevoerd om subsidie bij andere partijen op te halen. De nadruk komt dan op een positieve uitkomst te liggen om zodoende een project te rechtvaardigen. Dit is niet de juiste motivatie is om een MKBA uit te voeren.


Met de informatie uit een MKBA kan echter veel meer gedaan worden, juist ook in beginfase van projecten wanneer de financiering en de bekostiging mogelijk nog onzeker zijn. Een MKBA geeft niet alleen inzichten in mogelijke baten, maar in mogelijkheden voor private betrokkenheid en (eventuele) financiering. In Madrid zijn (verbeterde) OV-knooppunten aanbesteed waarbij overheidssubsidies niet nodig waren, terwijl wel een positieve MKBA resulteerde die aantoonde welke baten en kosten waar en bij wie te verwachten waren. Een consortium van vervoerders, projectontwikkelaars en banken financiert het project en behaalt opbrengsten uit een toename in passagiers, minder vervoerskosten (kortere afstanden op knooppunt) en inkomsten vanuit de winkels. 

 

Discussie makkelijker

Een positieve MKBA waarmee subsidie opgehaald gaat worden moet geen doel op zich worden. Bij het project Amstelstation in Amsterdam diende er bijvoorbeeld een goede onderbouwing te komen van de subsidieaanvraag van de gemeente Amsterdam aan de Stadsregio. Die onderbouwing bestond uit een quick scan MKBA waarin de baten hoger waren dan de kosten. Zo’n MKBA uitkomst zal de discussie voor de initiatiefnemer makkelijker maken. Toch hoeven de baten niet neer te slaan bij partijen waarvan een bijdrage wordt gevraagd. In dat geval zal er discussie ontstaan over de vormgeving van het project en kunnen er aanvullende eisen op tafel worden gelegd die het proces vertragen en het project duurder maken. Het ligt dan voor de hand om informatie uit de MKBA zodanig te gebruiken dat niet alleen naar gemeentelijke belangen worden gekeken, maar naar de voor- en nadelen voor alle partijen in de samenleving analoog aan de situatie in Madrid.


Dit geldt ook voor bijvoorbeeld de Noord-Zuidlijn. Op het moment dat de gemeente Amsterdam tot aanleg besloot, gebeurde dit niet op basis van feiten over nut en noodzaak. Een negatieve MKBA had de gemeente echter wel informatie gegeven over waar mogelijke verbeteringen in het plan konden worden gerealiseerd, en op basis daarvan ook de discussie kunnen voeren met het Rijk. Met kennis van bijvoorbeeld het realiseren van een nieuw knooppunten in Amsterdam Noord, was ook inzicht verkregen in stationsontwikkelingen en dus mogelijkheden voor aanvullende financiering.

 

Het verdient aanbeveling om zo vroeg mogelijk in het besluitvormingsproces een MKBA (of quick scan MKBA) uit te laten voeren. Geforceerd rekenen om maar een positieve MKBA te realiseren is ongewenst. Ga op basis van de MKBA informatie de discussie aan met stakeholders. Op die manier wordt een MKBA niet ingezet als scherprechter aan het eind van een proces, maar als instrument voor projectaanpassing en projectfinanciering tijdens de rit. Dat leidt tot betere projecten die minder subsidie vergen.

 

Barry Ubbels is onderzoeker bij SEO Economisch Onderzoek Amsterdam

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Menko Busch (Consultant) op
Ik denk ook dat de MKBA meer in zijn mars heeft, maar dan moet het instrument wel met zijn tijd meegaan. Ik heb de afgelopen weken mijn gedachten op een rijtje gezet over de ontwikkelingen waar MKBA’s mee om moeten gaan om relevant te blijven. Het resultaat is een kort artikel dat ik graag met jullie deel.

Hoe ziet een moderne MKBA eruit in een wereld waarin de overheid decentraliseert, informatie is gedigitaliseerd en de samenleving participeert? Welke rol spelen politici, burgers en adviseurs hierin? Ik kijk uit naar jullie mening!

http://blog.sinzer.org/de-moderne-mkba-decentraa …