Erken de waarde van natuur in de streek
We staan op een omslagpunt in het natuurbeleid: van rijksbeleid voor het landelijke gebied, naar regionaal beleid en betrekken van burgers en bedrijven. Veel is mogelijk, zolang je rekening houdt met de eigenheid van de natuur, vindt Staatsbosbeheer.
Het Planbureau voor de Leefomgeving presenteerde op 24 september de Balans van de Leefomgeving. Daarin wordt de vraag gesteld hoe we kunnen vasthouden wat er bereikt is en hoe we de vaart er in houden bij het verbeteren van de kwaliteit van het landelijk gebied en natuur. Het PBL roept op tot samenwerking tussen overheden, beheerders en burgers. Volgens het PBL is een heldere visie en kaderstelling van het rijk daarbij een belangrijke voorwaarde. Het rijk moet zich boven de partijen stellen, zorgen voor samenhang in beleid en ook aan de lange termijn denken. Alleen dan kan aan een tweede voorwaarde worden voldaan, het stimuleren van samenwerken tussen provincies, gemeenten, waterschappen, beheerders, bedrijven en burgers.
We moeten de problemen niet vooruit schuiven. De achteruitgang van natuur is nog niet gestopt, de afbraak van het landschap gaat door. Thema’s die dringend aangepakt moeten worden zijn waterkwaliteit, verdroging, waterveiligheid en de kwaliteit van het landschap. De rijksoverheid moet volgens het PBL een duidelijke keuze maken waar landbouw, waterveiligheid of natuur voorrang krijgt, en niet alles stapelen in één gebied. Het PBL pleit voor een overkoepelende en samenhangende aanpak en onderscheidt daarbij zes thema’ s om de kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren: klimaat en energie; duurzame voedselvoorziening; landelijk gebied en natuur; waterveiligheid en waterbeheer; bereikbaarheid en als laatste stedelijke gebiedsontwikkeling. De toekomst van Nederland ligt in vergroening, aldus het PBL, en dat zou nadrukkelijk in de kabinetsformatie moeten worden meegenomen. Vergroening maakt meer kans met een slimme ruimtelijke inrichting van Nederland. Een dergelijke aanpak maakt Nederland bovendien zeer aantrekkelijk als vestigingsplaats.
Staatsbosbeheer is blij met de erkenning dat het gaat om lastige problemen die niet vanzelf verdwijnen door ze te ontkennen, maar juist om aandacht vragen. Een aanpak om niet te dicteren, maar te regisseren en de burgers een stem te geven spreekt ons aan. Om tot een samenhangende visie op natuur en water te komen is de rol van het rijk belangrijk en een actieve rol van de provincies onmisbaar. Maak daarbij gebruik van de inzichten en ervaring van maatschappelijke partijen. Combinaties van verschillende thema’s zijn mogelijk; waterveiligheid en natuur; duurzame landbouw en landschapskwaliteit; toerisme en natuur; er kan veel als er maar rekening gehouden worden met de eigenaardigheden van de natuur.
Volgens Staatsbosbeheer gaat het om respect voor en werken met de natuur. Maak daarom gebruik van natuurlijke processen zoals het zandtransport door wind en water langs de kust. Waar mogelijk werkt Staatbosbeheer al mee aan het oplossen van bestaande problemen. Het vasthouden van water in de bossen op de zandgronden is daarvan een voorbeeld. De bossen worden rijker en gevarieerder, er valt meer te beleven en het water stroomt niet direct naar lager gelegen gebieden waar het soms voor overlast zorgt. Ruimte voor veehouderij én Natura 2000-gebieden kan door een goede uitvoering van de Programmatische Aanpak Stikstof zodat de stikstofbelasting van natuurgebieden per saldo daalt.
Erkenning van de waarde van natuur in de streek begint bij een positieve houding van overheden en open benadering van gebiedsprocessen. Toon vervolgens slagkracht door natuurgebieden voortvarend af te ronden en in te richten. Er zijn veel natuurgebieden te vinden waar investeringen direct bijdragen aan vitaliteit van de streek, denk bijvoorbeeld aan de Wieden en Weerribben waar recreatie een belangrijke bron van inkomsten is.
Piet Schipper – ecoloog bij Staatsbosbeheer
