of 58959 LinkedIn

Doe meer met archeologie: Omgevingswet biedt kansen

Eva Kars en Geertje Korf Reageer

De ruimtelijke wet- en regelgeving staat aan de vooravond van een grote kanteling. Gaan de Omgevingswet en het daaraan gekoppelde 'nieuwe denken' zorgen voor grote veranderingen? Zeker is dat de veranderingen zich niet beperken tot het ruimtelijke domein. Dat is dan ook de bedoeling: meer integrale planontwikkeling, waarbij het doel centraal staat in plaats van afvinklijstjes. Onder de vele disciplines die door de nieuwe regelgeving worden beïnvloed bevindt zich ook de archeologie.

Archeologisch onderzoek is inmiddels volkomen ingeburgerd als afwegingsaspect bij ruimtelijke procedures. Zelden wordt echter de mogelijke meerwaarde van archeologie benut. In het gunstigste geval komt er een publieksboek of een tentoonstelling van vondsten, maar vaak blijft het bij een rapport dat in een la, en vondsten die in depots verdwijnen .

 

Zweden verweeft archeologie met ruimtelijke ontwikkeling 

Hier kan het nieuwe 'omgevingsdenken' grote kansen bieden. De resultaten van archeologisch onderzoek kunnen op veel meer terreinen ingezet worden. In Zweden bijvoorbeeld zijn archeologie en ruimtelijke ontwikkeling al veel langer en hechter met elkaar verweven. Daardoor is er een praktijk gegroeid waarin archeologie onderdeel is van de integrale benadering van het ‘omgevingsdomein’.

 

Een voorbeeld is het project Hjulsta. In de gemeente Hjulsta werd archeologisch onderzoek uitgevoerd voorafgaand aan de ontwikkeling van een verkeersknooppunt. Er werd voor gekozen de archeologische resten van voor het jaar 1500 te laten onderzoeken door een archeologisch bedrijf. De sporen van na 1500 (tot ca. 1950) werden onderzocht door scholieren van een middelbare school. Een doel was de scholieren (veelal van allochtone afkomst) meer verbinding te laten krijgen met hun woonomgeving.

 

De scholieren verzorgden het volledige traject: de voorbereiding, archiefstudies, het opgraven, het uitwerken van de resultaten en het presenteren van de resultaten op een tentoonstelling. Dit bleek niet alleen leerzaam te zijn op het gebied van kennis en vaardigheden (projectmanagement, samenwerking, schrijven van teksten). Na afloop van het project spraken de leerlingen, met hun uiteenlopende achtergronden en identiteiten enthousiast over ‘onze voorouders’, waarvan ze de fysieke sporen hadden onderzocht.

 

Rol in het sociale domein

Fysiek contact met het verleden kan dus leiden tot verbinding. Daarmee overschrijdt het onderwerp archeologie de grenzen van het ruimtelijke domein, en kan het een rol gaan spelen in het sociale domein. Ook andere thema’s kunnen een raakvlak met archeologie hebben. Denk aan adaptatie aan zeespiegelstijging, inrichting van het landelijk gebied en mogelijk zelfs terreinen als mantelzorg of jeugdzorg. Het vele gemeenschapsgeld dat jaarlijks aan archeologisch onderzoek wordt besteed, kan op die manier mede ten goede komen aan andere zaken.

 

Er is een integrale denkwijze nodig om op het oog zo ver uit elkaar liggende onderwerpen als archeologie en etnische spanningen met elkaar te kunnen verbinden. Het gaat erom niet te werken met één doelstelling met een beperkte keuzevrijheid (‘Er is een verkeersprobleem’) maar te inventariseren welke verschillende zaken er allemaal spelen in een regio (‘Er is een

verkeersprobleem, een waardevol archeologisch bodemarchief, scholen presteren onder het landelijk gemiddelde en leerlingen hebben geen binding met hun omgeving’). Het ‘omgevingsdenken’ biedt kansen om deze op creatieve wijze te verbinden en zo te komen tot oplossingen die meer bieden dan de som der vinkjes.

 

Eva Kars is directeur van EARTH Integrated Archaeology, Geertje Korf is zelfstandig adviseur op het gebied van milieu, erfgoed en ruimte.

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.