Een loffelijk streven, maar het is de vraag of het ook realistisch is, want rond de vorming van de 25 veiligheidsregio's hangt nog veel nevel. De meeste regio's zijn nog niet operationeel en sommige wachten bewust het oordeel van de Tweede Kamer af over de Wet op de veiligheidsregio's alvorens die stap te zetten. Eind vorig jaar kwam uit de interne inventarisatie van het programmabureau Veiligheidsregio's naar voren dat de organisatie van de veiligheid in veel van de 25 regio's bestuurlijk, organisatorisch en functioneel nog een lappendeken is van losse samenwerkingsverbanden van politie, brandweer, bestuur, ambulance- en geneeskundige hulp.

Een heet hangijzer bij de vorming van de veiligheidsregio's is de regionalisering van de brandweer. Formeel kan de brandweer volgens het regeerakkoord daarbuiten blijven, maar dan moeten de gemeentelijke korpsen in 2010 wel hebben voldaan aan de nieuwe kwaliteitseisen die voor de veiligheidsregio's zullen gelden. Zo niet, dan zal de minister alsnog regionalisering opleggen. Overigens is nu nog niet bekend wat die nieuwe kwaliteitseisen inhouden. De minister is ervan overtuigd dat regionalisering een voorwaarde is om tot een kwalitatief goede brandweerzorg en rampenbestrijding te komen. Om dat doel dichterbij te brengen biedt zij de regio's intussen convenanten aan waarin zij extra gelden toezegt.

De meeste weerstand tegen de vorming van een regionale brandweer komt van de vrijwillige brandweer, ruim tachtig procent van het brandweerpersoneel in Nederland. In die kringen heerst de vrees dat veel vrijwilligers uiteindelijk zullen afhaken als gevolg van de toenemende bureaucratisering waardoor de belangen van de vrijwilligers op het tweede plan zouden komen. Daarnaast heerst wrevel over de steeds hogere kwaliteitseisen. Dat deze laatste klacht in wezen losstaat van regiovorming, doet niets af aan de teruglopende animo. Die valt niet alleen bij de vrijwilligers te bespeuren, maar ook bij hun werkgevers. Uit een recente enquête onder meer dan de helft van de brandweercommandanten bleek dat twee van de drie moeite hebben met het vinden van vrijwilligers. Als belangrijke oorzaak wezen zij op de geringere bereidheid van werkgevers personeel af te staan.

Dat de veiligheidsregio's schaalvoordelen bieden als het gaat om opleiden, oefenen en inkoop - en dat ook de brandweer daarvan kan profiteren - valt moeilijk te ontkennen. Maar om een dergelijke grootschalige operatie tot een succes te maken moeten de bezwaren tegen regiovorming - met name die van de vrijwillige brandweer en de waarschuwing voor meer bureaucratie - serieus worden genomen.