Gemeenten, politie, brandweer en ambulancezorg verzetten zich tegen de bureaucratische en gedetailleerde Haagse regelgeving voor de te vormen veiligheidsregio’s en de prestatie-eisen die aan de regio’s worden gesteld.

Kernpunt van kritiek op de Haagse regelgeving van minister van Binnenlandse Zaken Ter Horst - het zogeheten Besluit Veiligheidsregio’s - is het gebrek aan ruimte voor regionaal en lokaal maatwerk. ‘Het is een erg centralistisch besluit omdat de minister tot in detail voorschriften opstelt voor opschaling, alarmering, informatiemanagement en op het gebied van de organisatie van de veiligheidsregio’, zegt Thom de Graaf, voorzitter van het Veiligheidsberaad, waarin alle 25 regio’s zijn vertegenwoordigd. In zijn Nijmeegse burgemeesterskamer legt hij uit wat dat betekent voor het functioneren van bestuurders, politie en hulpdiensten. ‘Er wordt geen flexibiliteit geboden. Er is geen ruimte voor een regionale invulling van hulp bij een ramp of crisis.’

Compensatie

Vooral het ‘absoluut gemotiveerde’ voorschrift van de minister dat de brandweer na de brandmelding altijd en overal binnen acht minuten bij de brand moet zijn, is volgens De Graaf een groot probleem. ‘Als de minister vasthoudt aan de uitruktijdennorm van acht minuten, doet ze twee dingen fout. Ze scheert alles en iedereen over één kam. En ze zadelt gemeenten en regio’s met enorme kosten op. Dit voorschrift betekent namelijk dat er in dunbevolkte buitengebieden brandweerkazernes gebouwd moeten worden. Laat ons per regio en gemeente bekijken wat - gelet op het risicoprofiel - nodig is, en of er andere manieren zijn om levens te redden.’

Als Ter Horst hiertoe niet bereid is, verlangen gemeenten, politie en veiligheidsregio’s financiële compensatie van het rijk voor alle extra kosten zoals de bouw van brandweerkazernes, de opleiding van extra personeel en de aanschaf van extra brandweermateriaal. ‘Voor ons is de compensatie van kosten een cruciaal punt’, zegt De Graaf.

De gemeenten, politie, brandweer en ambulancezorg (GHOR) hebben kritiek op Ter Horst omdat ze zich vooral concentreert op rampenbestrijding en de rol van de brandweer, en geen stimulansen geeft voor preventie en crisisbeheersing. Zij vinden dat de minister met een apart voorstel moet komen waarin de kwaliteitseisen voor brandweerlieden en ambulance- en geneeskundig personeel zijn opgenomen.

‘Marxistisch njet van Ter Horst’

De Tweede Kamer is ontevreden over de behandeling van het wetsvoorstel veiligheidsregio’s door minister Ter Horst. De wettelijke basis voor de vorming van de veiligheidsregio per 1 januari 2010 zit er nog altijd in, maar de Kamerbehandeling van het wetsvoorstel verloopt traag. De Tweede Kamer heeft een extra schriftelijke ronde ingelast. Daardoor vindt het Kamerdebat op zijn vroegst in het najaar plaats. Reden van de vertraging: ongenoegen bij over de antwoorden van Ter Horst in de eerste schriftelijke ronde.

Regeringspartijen CDA en ChristenUnie hebben zorgen over de positie van de brandweer en de democratische legitimatie in de nieuwe wet. En speelt bij een regionale crisis de commissaris van de koningin of de burgemeester van de grootste gemeente de eerste viool?

CDA-Kamerlid Bas van Bochove: ‘De minister is op geen enkel punt bereid mee te denken met de Tweede Kamer. Je merkt niet dat ze goed geluisterd heeft naar wat de Kamer wil en vraagt. De minister wil links om en dan moet het ook linksom. Het is een marxistisch njet wat je krijgt. Mevrouw de minister probeer in dialoog te komen met de Kamer.’

CDA en ChristenUnie vinden dat Ter Horst niet moet proberen regio’s door middel van subsidies de gewenste regionalisering van brandweer en rampenbestrijding af te dwingen. ‘Die subsidies zijn een vreemd middel’, aldus CU-Kamerlid Ed Anker. Van Bochove: ‘Veel gemeenten hebben meer tijd nodig.’ Gelderland-Zuid sloot onlangs als zesde regio een convenant voor de verdere versterking van de veiligheidsregio. Deze regio krijgt daarvoor van Ter Horst 1,5 miljoen euro subsidie. Vijf (Beuningen, Lingewaal, Maasdriel, Neerijnen en West Maas en Waal) van de achttien gemeenten in Gelderland-Zuid stemden niet in met het sluiten van het convenant. PvdA-Kamerlid Attje Kuiken: ‘De samenwerking kan niet worden stopgezet door een of twee kleinere gemeenten die wat langzamer zijn in zo’n proces.’

Minister Ter Horst verwacht nog een tiental convenanten af te sluiten. De door haar gestelde deadline van 1 juli wordt soepel toegepast. ‘Als regio’s zeggen: we willen wel, maar we hebben meer tijd nodig, dan doen we daar niet moeilijk over’, aldus een woordvoerder.