Politie misbruikt verordening

Volgens Louis Sévèke van de Werkgroep Klachten Politieoptreden (WKP) grijpt de politie in Nijmegen onaanvaardbaar vaak terug op de Algemene Plaatselijke Verordening, waarin het opleggen van de gebiedsverboden is geregeld. Sévèke: 'Een qua omvang vergelijkbare gemeente als Groningen heeft in 2002 zeventig waarschuwingen voor een verblijfsontzegging uitgereikt en er twintig daadwerkelijk opgelegd. In Nijmegen wordt helemaal niet gewaarschuwd. Daar krijgen personen die in de ogen van de politie een bedreiging vormen van de openbare orde meteen een gebiedsverbod. In 2003 waren dat er maar liefst vijfhonderd. Dat zijn er ook beduidend meer dan bijvoorbeeld Amsterdam.' 

Het beleid van de gemeente Nijmegen kwam in de laatste weken van het afgelopen jaar volop in de belangstelling te staan. Aanleiding was een actie van elf Nijmegenaren in het kader van de elfde Internationale Niet-Winkeldag op 29 november. De actievoerders wilden met een ludieke actie protesteren tegen bovenmatig consumptiegedrag door allerlei artikelen gratis weg te geven vanuit een leegstaand winkelpand. 

Om binnen te komen forceerden ze de deur. Meteen daarna lichtten ze de politie in, met de mededeling dat ze aan het einde van de dag vrijwillig zouden vertrekken. De politie wachtte dit niet af, maar rekende de actievoerders meteen in wegens openlijke geweldpleging. Negen van hen werden meer dan drie dagen vastgehouden. Ze zullen zich nog voor de rechter moeten verantwoorden en kregen bovendien een verblijfsontzegging in het centrum van Nijmegen voor twaalf weken opgelegd.

Machtsvertoon

Een van de verdachten stapte naar de rechter om via een voorlopige voorziening het gebiedsverbod op te schorten. Hij wilde op 18 december meelopen in een demonstratie tegen het beleid van het kabinet Balkenende. De rechter stelde hem volledig in het gelijk. Volgens hem kan een verblijfsontzegging alleen worden opgelegd als het aannemelijk is dat de persoon in kwestie ook in de toekomst de openbare orde zal verstoren. 

Daarvan is in dit geval volgens de rechter geen sprake, te meer daar de verdachte nooit eerder is aangehouden of veroordeeld voor een strafbaar feit en hij bovendien nooit een waarschuwing heeft gehad. De rechter vraagt zich ook af of de termijn van twaalf weken wel in overeenstemming is met het in internationale verdragen gewaarborgde recht van bewegingsvrijheid. Het antwoord op die vraag zal in de bodemprocedure moeten worden gegeven. 

De uitspraak van het kort geding volgde vlak voor de demonstratie tegen het kabinetsbeleid. Voor de gemeente Nijmegen was dit geen aanleiding om de winkelkrakers collectief ontheffing te verlenen van het opgelegde gebiedsverbod. Wel werden individuele verzoeken om aan de demonstratie mee te mogen doen gehonoreerd. Twee winkelkrakers weigerden de ontheffing aan te vragen maar liepen toch in de demonstratieve optocht mee. Voor de politie reden hen met veel machtsvertoon waarbij gebruik werd gemaakt van knuppels en paarden - uit de ongeveer honderdvijftig demonstranten te plukken. 

De actie leidde tot veel paniek onder de demonstranten, die even daarvoor nog glühwein hadden gedronken en kerstliedjes zongen. In dat tumult voegde een dertienjarige jongen een agent een scheldwoord toe. Hij werd in de boeien geslagen, uren vastgehouden en mag zich zes weken niet meer in hartje Nijmegen vertonen. De fracties van GroenLinks en SP hebben inmiddels schriftelijke vragen gesteld aan burgemeester Guusje ter Horst van Nijmegen.

Randgevallen

Tegenover Binnenlands Bestuur verklaart korpsbeheerder Ter Horst pal achter het gebiedsontzeggingsbeleid te staan. 'Ik begrijp al die ophef ook niet zo, we doen het hier al tien jaar zo. Al vind ook ik dat de politie er bij die demonstratie wellicht wat beter aan had gedaan zich wat rekkelijker op te stellen zodat de optocht ongestoord had kunnen verlopen.' Volgens haar is het verblijfsverbod een adequaat instrument voor de politie, dat vooral wordt toegepast bij gewelds- en drugsdelicten. 'Maar de belediging van een agent valt er ook onder.' 

De politie hanteert een lange lijst met vergrijpen waar de duur van verblijfsverboden aan gekoppeld zijn. Op basis daarvan heeft de dertienjarige jongen een centrumverbod van zes weken gekregen. Ter Horst: 'Randgevallen hou je altijd, maar het punt is dat de mandaatregeling op basis waarvan de politie werkt geen vrijheid biedt om individuele beslissingen te nemen die van de lijst afwijken. Als iemand het niet eens is met een verblijfsverbod, moet hij dat bij de burgemeester aanvechten. Die beoordeelt of de beslissing terecht is.' Ter Horst zegt dat de huidige mandaatregeling binnenkort met de gemeenteraad zal worden geëvalueerd.