Komst van een nationale politie staat op losse schroeven
Minister van Binnenlandse Zaken Guusje ter Horst, de Amsterdamse burgemeester Job Cohen in zijn rol als voorzitter van het Korpsbeheerdersberaad (KBB) en de Nijmeegse burgemeester Thom de Graaf als voorzitter van het Veiligheidsberaad (VB) hebben op 14 mei met elkaar gesproken over de inrichting en organisatie van de Nederlandse politie. Binnenlands Bestuur beschikt over de notulen van die bijeenkomst. Daaruit blijkt dat Cohen en De Graaf Ter Horst hebben gewaarschuwd dat zij nu niet moet beginnen met een reorganisatie van de politie: ‘Cohen en De Graaf geven aan dat het dodelijk [cursivering red.] is voor de vorming van de veiligheidsregio’s als er nu een grote structuurdiscussie gaat starten.
Volgens het gespreksverslag heeft de minister daarop Cohen en De Graaf gevraagd hoe het verder moet als er geen nationale politie komt. Cohen en De Graaf hebben in reactie daarop aangegeven dat de bovenregionale samenwerking versterkt moet worden en dat een opheffing van kleinere politieregio’s in de omgeving van het korps van Cohen, AmsterdamAmstelland, mogelijk is. ‘Beide heren zijn voor (...) eventuele fusies van de kleinere regio’s ZaanstreekWaterland en Gooi en Vechtstreek met elkaar of met naburige regio’s.’ Ter Horst heeft ter bevestiging verklaard dat samenwerking niet altijd in de vorm van fusies hoeft. Ook formuleerde ze als randvoorwaarde dat ‘de grenzen van de politieregio’s en de veiligheidsregio’s congruent moeten zijn en blijven.’
Volgens de afspraak in het regeerakkoord moet het kabinet komend najaar besluiten of er alsnog gekozen wordt voor de invoering van een nationale politie. Een voorstel van die strekking van het oude kabinet is geparkeerd tijdens de kabinetsformatie, vooral omdat de PvdA niets voelt voor nationalisering van de politie. De afspraak is toen gemaakt dat nationale politie aan de orde komt als de politiekorpsen onvoldoende samen blijken te werken.
Goed ingevoerde politiebronnen verklaren desgevraagd dat van die samenwerking niet veel terechtkomt. Amsterdam bijvoorbeeld werft nog altijd op eigen houtje personeel. Een afspraak over de basisvoorziening handhaving is door slechts drie van de 25 korpsen ondertekend. In opdracht van Ter Horst onderzoekt de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid dit najaar hoe effectief de politiesamenwerking is.
Niet wachten
Intussen wil Ter Horst niet wachten of de politie wel of niet wordt genationaliseerd. Zij wil, zo blijkt uit het verslag van het gesprek met Cohen en De Graaf, een aantal taken voor politie en veiligheid kwijt, die nu nog op het ministerie zijn ondergebracht. De reden: Ter Horst moet in het kader van de afslankingsoperatie en reorganisatie van de Rijksoverheid (planBekker) het aantal ambtenaren en diensten op haar departement omlaag brengen. Cohen en De Graaf hebben dat verzoek voor kennisgeving aangenomen.
De Amsterdamse burgemeester gooide echter onmiddellijk een balletje op om de kroonbenoeming van korpschefs van het ministerie te decentraliseren naar de regio. Kennelijk met succes: ‘De minister trekt hierbij een parallel met de benoemingsprocedure voor de burgemeester en meent dat het proces voorafgaande aan de benoeming niet [cursivering red.] vanuit het departement hoeft te geschieden’, aldus het gespreksverslag.
De overdracht van taken is echter wel geconditioneerd en hangt af van de mogelijke invoering van een nationale politie. ‘De minister geeft aan (...) dat geen onomkeerbare besluiten zullen vallen voordat de uitkomst op het politiebestel helder is.’ Ter Horst toont zich welwillend tegenover het vergroten van de rol van het Veiligheidsberaad, het gezamenlijke bestuurlijke overleg van de door haar gewenste veiligheidsregio’s. De Graaf bepleit met succes adviesaanvragen uitsluitend via het bestuur van het Veiligheidsberaad te laten lopen. Het bureau van het Veiligheidsberaad wordt geïntegreerd met de bureaus van de brandweer, NVBR en de geneeskundige hulpverlening, GHOR.
Volgens De Graaf is er weliswaar sprake van tijdelijke samenwerking voor vier tot vijf jaar, maar daarna staat integratie op de rol met het secretariaat van het korpsbeheerdersberaad (KBB) en de Raad voor Hoofdcommissarissen (RHC). ‘De minister sluit zich van harte aan bij dit voorstel, mede gezien haar eigen ervaring bij het advies van de RHC over vuurwerkaansteektijden, en zal adviesaanvragen voortaan aan het bestuur richten en niet meer aan de brancheorganisaties’, meldt het gespreksverslag.
25 politiekorpsen
Tot 1993 hebben alle plaatsen met meer dan 25.000 inwoners een eigen gemeentepolitie; de rest van het land valt onder het korps rijkspolitie. Bij de reorganisatie van 1993 verdwijnen rijks- en gemeentepolitie. Nederland wordt ingedeeld in 25 regio’s, elk met een eigen korps. Naast de 25 regiokorpsen is er nog een 26e korps: het Korps landelijke politiediensten (KLPD). In totaal werken er 50.000 mensen bij deze 26 korpsen.
Reactie op dit bericht
Ik las in Binnenlands Bestuur met enige verbazing terug wat dit voorjaar in besloten kring door mij en Thom de Graaf als voorzitter van het Veiligheidsberaad zou zijn besproken met de minister van Binnenlandse Zaken. Onder de titel 'Komst van een nationale politie staat op losse schroeven' worden fragmenten uit deze bespreking gelardeerd met meningen uit 'goed ingevoerde politiebronnen'. Het lezen van deze uiteenzetting prikkelt mijn nieuwsgierigheid, temeer daar ik nooit een verslag van deze informele gedachtewisseling heb gezien en er uitspraken aan mij worden toegeschreven die ik niet heb gedaan.
Ik wil graag reageren op een paar onjuistheden in het artikel. Goed ingevoerde politiebronnen suggereren dat van de samenwerking tussen de politiekorpsen niet veel terechtkomt. Dit beeld herken ik totaal niet. Medio 2007 hebben de korpsbeheerders met de ministers afspraken gemaakt over de resultaten die eind 2008 bereikt moeten worden op het gebied van de samenwerking. Het ziet er naar uit dat de meeste van deze afspraken gerealiseerd worden. Medio november zullen we de minister van BZK hierover rapporteren.
In opdracht van het korpsbeheerdersberaad is daarnaast een onderzoek uitgevoerd naar de bovenregionale samenwerking bij de politie waaruit juist blijkt dat de politie de laatste jaren steeds meer op landelijk niveau is gaan samenwerken. Dit gebeurt zowel op operationeel gebied, als op gebied van de bedrijfsvoering. Deze toegenomen samenwerking juichen wij als korpsbeheerders toe omdat hierdoor de kwaliteit en de effectiviteit van het politiewerk steeds verder verbetert.
In het stuk wordt verder gesuggereerd dat ik van mening zou zijn dat een opheffing van kleinere politieregio's in de omgeving van Amsterdam-Amstelland mogelijk is. Genoemd worden de regio's Gooi- en Vechtstreek en Zaanstreek-Waterland. In het betreffende gesprek heb ik gezegd dat het op termijn goed is te kijken naar de schaalgrootte waarop je bepaalde taken uitvoert en naar mogelijke samenwerkingsverbanden tussen korpsen.
Op de langere termijn kan schaalvergroting een optie zijn. Dit moet echter zoveel mogelijk van onderop groeien en in lijn met de vorming van veiligheidsregio's plaatsvinden. De Graaf en ik hebben de minister gezegd dat het op dit moment niet verstandig zou zijn om over te gaan tot grote structuurveranderingen bij de politie dan wel om de schaal van de regio's te vergroten. Dit zal de van onderop ontstane vormen van samenwerking bij de politie en de vorming van de veiligheidsregio's niet ten goede komen.
De korpsbeheerders zijn geen voorstander van de invoering van nationale politie. Wij zien het alternatief in het voortzetten en verstevigen van de bovenregionale en landelijke samenwerking tussen de politiekorpsen, zoals die in de afgelopen periode al grondig is ingezet. Er zijn maar een paar structuuraanpassingen nodig; dat voorkomt bovendien de onrust die komt kijken bij grote reorganisaties. De korpsbeheerders zullen begin november met een voorstel komen. De korpsen tonen dus de ambitie om de samenwerking verder te verbeteren. De veiligheid in Nederland is gediend bij een politie die dicht op de lokale situatie haar werk kan doen, in de wetenschap dat het concern er is om dit werk waar mogelijk te steunen.