Volgens wethouder Peter Drenth van Doetinchem (ruimtelijke ordening, CDA) ontkomen de zeven gemeenten in de Achterhoek er niet aan om hun woningbouwplannen drastisch bij te stellen. ‘De kop in het zand steken, is geen oplossing. Dan krijgen we over tien, vijftien jaar problemen, maar dan vermenigvuldigd met een factor 10.’

De zeven Achterhoekse gemeenten - behalve Doetinchem gaat het om Bronckhorst, Berkelland, Oost- Gelre, Oude IJsselstreek, Aalten en Winterswijk - hebben de nieuwe koers bepaald in overleg met de provincie Gelderland en de in de regio actieve corporaties. De beslissing kost de afzonderlijke gemeenten miljoenen euro’s.

Volgens Drenth gaat het bij de geschrapte woningen om zogeheten ‘harde’ plannen, waarvoor al bestemmingsplannen zijn gemaakt en grondaankopen zijn gedaan. In enkele gevallen zijn gronden verworven via onteigeningsprocedures. In één gemeente is na een jarenlange, onlangs voltooide juridische strijd een ondernemer per 1 januari 2011 onteigend, terwijl inmiddels is komen vast te staan dat de betrokken locatie zeker de eerstkomende jaren niet zal worden bebouwd.

‘Kijkend naar Doetinchem’, zegt Drenth, ‘gaat onder meer het terrein van de oude schouwburg voorlopig in bevroren toestand de boeken in. Deze grond vertegenwoordigt een boekwaarde van 1 miljoen euro, maar we gaan er nu groen in planten. Dat doet zeer. Nu blijft Doetinchem tot 2030 licht groeien, dus in ons geval gaat het in dit stadium vooral om temporiseren en faseren. Andere gemeenten weten nu al dat ze mogelijk nooit meer toekomen aan uitbreiding van de woningvoorraad. Dat is nog veel pijnlijker.’

Geen stilstand

Drenth ontkent dat de nu noodzakelijk geworden operatie het gevolg is van veel te ambitieuze gemeentebesturen, en van een gebrek aan regionale afstemming in het verleden: ‘Je moet het wel in de tijd zien. Tot twee, drie jaar geleden was vrijwel niemand zich bewust van bevolkingskrimp. Iedereen werd gepusht om extra te bouwen. Het was een combinatie van de markt, gemeenteraden, de provincie, maar vlak ook het ministerie van Vrom niet uit.’

Het schrappen in de woningbouwplannen wil volgens Drenth niet zeggen dat de Achterhoek tot stilstand komt. Integendeel. ‘Met de corporaties is afgesproken dat ook fors zal worden geïnvesteerd in de bestaande woningvoorraad. En soms is vervangende nieuwbouw daarbij misschien verstandiger dan renovatie.’

Alle betrokken partijen zullen volgens Drenth financieel moeten bijdragen, ook provincie en Rijk. Gemeenten moeten volgens de wethouder daarnaast de mogelijkheid krijgen om compensatieorders te verstrekken aan bijvoorbeeld ontwikkelaars die schadeloos moeten worden gesteld.

Drenth beaamt dat dergelijke oplossingen al snel op gespannen voet staan met het Europees aanbestedingsrecht. ‘Daarom willen we na de kabinetsformatie ook snel om tafel met de nieuwe minister van Vrom.’