of 59221 LinkedIn

Energietransitie kan landschap verrijken

De energietransitie zal het Nederlandse landschap de komende twintig jaar misschien wel ingrijpender dan ooit veranderen. In de ‘position paper’ De energietransitie: een nieuwe dimensie in ons landschap verkennen Wageningen University Research (WUR) en het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) de gevolgen. ‘Laat de techniek niet leidend, maar dienstbaar zijn’, zegt Wagenings hoogleraar landschapsarchitectuur Adri van den Brink.

De energietransitie zal het Nederlandse landschap de komende twintig jaar misschien wel ingrijpender dan ooit veranderen. In het ‘position paper’ De energietransitie: een nieuwe dimensie in ons landschap verkennen Wageningen University Research (WUR) en het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN) de gevolgen. ‘Laat de techniek niet leidend, maar dienstbaar zijn’, zegt Wagenings hoogleraar landschapsarchitectuur Adri van den Brink.

Gescheiden werelden

De aanleiding van het rapport noemt hij ‘vrij prozaïsch’. Bij het ECN weten ze al jaren alles over energietechniek, maar blijft de kennis van landschappelijke ontwikkelingen achter, vertelt Van den Brink. Dat laatste is nou net iets waar ze bij zijn Departement Omgevingswetenschappen van de WUR weer veel van weten. Zo kwamen die twee doorgaans gescheiden werelden (‘elk met een eigen jargon’) voor dit project samen.  

 

Goede voorbeelden

En dat is hard nodig want het vertrouwde Nederlandse landschap staat op het spel, wil er straks in 2040 worden voldaan aan het Klimaatakkoord van Parijs.  ‘De datum klinkt nog heel ver weg, maar het is al over twintig jaar.’ Van den Brink ziet goede voorbeelden, zoals de rij windmolens die in Zuidelijk Flevoland juist voorbij de Ketelbrug een prachtige eenheid vormt met de A6 en de IJsselmeerdijk. ‘Maar rij je een paar kilometer verder, waar de energievoorziening dominant aanwezig is, dan ontbreekt ineens elke samenhang en is er nauwelijks nog sprake van landschappelijke kwaliteit.'   

 

Extra kwaliteitslaag 

Hoe kunnen de noodzakelijke energietransitie en de landschappelijke kwaliteit elkaar versterken? Voor Van den Brink moeten nieuwe energievormen een ‘extra kwaliteitslaag’ in het landschap gaan vormen. Voorbeelden die in het rapport worden aangehaald zijn kunstmatige eilanden met zonnepanelen of de zonnebomen: landart-achtige kunstwerken die energie opwekken. Dat mag zo zijn. Maar hoe ga je te werk bij een, vanuit landschappelijk oogpunt, veel meer omstreden energiebron als een windmolen?   

 

Niet opgedrongen

Voor Van den Brink staat centraal dat windmolenparken lokale gemeenschappen niet langer van bovenaf worden opgedrongen. ‘In de discussies gaat het nu vooral over de toegepaste techniek en aantallen megawatt. Maar techniek moet niet leidend maar dienstbaar zijn. Kies een benadering van onderop, met veel aandacht voor de sociaal-culturele kant. Betrek burgers en lokale bedrijven erbij. Co-creatie is een kernwoord in onze paper.’

 

Wereldcultuurerfgoed

Veel eerdere projecten van energiewinning zijn nog in het Nederlandse landschap terug te zien: de laagveenplassen in Midden-Nederland, de bergen mijnafval in Limburg, de gaswinningsstations in het noorden van ons land. Sommige van die historische energielandschappen worden tegenwoordig zelfs beschouwd als wereldcultuurerfgoed. Hoe zal in 2040 naar ons nieuwe landschap worden gekeken? ‘Daar waag ik me niet aan’, zegt Van den Brink lachend. ‘Het gaat om de weg die we met elkaar afleggen om daar te komen. Bovendien, smaken veranderen: wat we nu mooi vinden, kan straks minder aantrekkelijk gevonden worden, en omgekeerd.’  

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Piet Ziel (stedenbouwkundige/landschapsarchitect) op
Alles kan. Maar niet overal. Het gaat om maat, schaal en verhoudingen.
Ik ben het eens met Adri van den Brink.
Door Anke van Houten (Adviseur waterbeleid) op
De urgentie van het energievraagstuk zou toch echt moeten prevaleren boven de landschappelijke discussie. Het duurt op deze manier al veel en veel te lang. We zitten in een klimaatcrisis van ongekende omvang. Techniek en KWH zijn juist wel van belang. En snel een beetje. En zoals terecht opgemerkt: kolencentrales, raffinaderijen, enz zijn ook niet om aan te zien. Net zo min als nieuwbouwflats en bedrijventerreinen. Zijn er ook allemaal gekomen.
Door Frank Foole (Architect) op
In de 18e eeuw werd in Frankrijk geklaagd over de visuele vervuiling van de Loire door al die zeilboten. Inmiddels verlangen we daar naar terug. Hetzelfde geldt voor de honderden traditionele windmolens in de Zaanstreek. Ik verwacht niet dat moderne windmolens toeristische trekpleisters gaan worden, en soms zijn ze wel heel,ongelukkig geplaatst maar die rij molens in zuidelijk Flevoland zou ik zeker missen mocht die verdwijnen.
'Ons' Energielandschap is nu te vinden rond de Perzische golf, in Pennsylvania, Pernis, etc; dat is ook allemaal niet zo fraai.
Door Peter op
@Jan
Er wordt veel subsidie verstrekt op:
- grote windmolens,
- kleine windmolens
- vervanging van windmolens
Er worden zelfs molens van 4 jaar oud afgebroken (de subsidie is binnengehaald) om er weer hogere molens met nieuwe subsidie neer te zetten. Daarnaast gaan er miljarden naar toe via investeringsaftrek.

En voor wat betreft je idee over toeristische trekpleister:
droom lekker verder..........
Door R. van der Wal op
Maatschappelijke en landschappelijke inpassing van duurzaamheidsontwikkeling is van groot belang. In de recente bijlage bij Binnenlands Bestuur over de energietransitie ontbrak het thema helaas. Een gemiste kans.
Door Jan op
@Peter. Je loopt achter. Windmolens hebben al lang geen subsidie meer nodig. Het zou wel een idee zijn om eens mooiere molens te ontwerpen. Ik kan me niet voorstellen dat het nu ooit toeristische trekpleisters worden zoals de traditionele molens van Kinderdijk.
Door Peter op
Stop vernieling van ons landschap. Stop de subsidiemolens.
Door Fris op
Meerjarenplanning is geduldig en de bevolking blijft groeien, als de doelstelling niet wordt gehaald kunnen we gewoon Trump de schuld geven..

Afbeelding