of 59236 LinkedIn

Burgers redden ‘onvriendelijk dorp’

Het ingrijpend gerenoveerde winkelcentrum van Nijverdal trok te weinig klanten en liep leeg. Het vertrouwen van de ondernemers in het lokaal bestuur zakte tot op het nulpunt. Totdat de ondernemers en bewoners van college en raad carte blanche kregen om hun eigen masterplan te maken.

Het ingrijpend gerenoveerde winkelcentrum van Nijverdal trok te weinig klanten en liep leeg. Het vertrouwen van de ondernemers in het lokaal bestuur zakte tot op het nulpunt. Totdat de ondernemers en bewoners van college en raad carte blanche kregen om hun eigen masterplan te maken. 

Bescheiden rol

De revitalisering van Nijverdals nieuwe centrum werd vanaf 2015 maandenlang een uitsluitende zaak van winkeliers, bewoners en pandeigenaren. Zo’n driehonderd deden er volgens wethouder Thomas Walder mee. ‘Als gemeente wilden we een bescheiden rol innemen. Ik heb ambtenaren moeten tegenhouden om naar die bijeenkomsten te gaan. Raadsleden idem. Onder het motto: laat het ze zelf doen. We hebben wel twee externe procesbegeleiders ingehuurd en ter beschikking gesteld.’

Grootste risico
Wat voor kader gaf Walder de ondernemers en bewoners mee? ‘Geen’, zegt hij. ‘We hebben zelfs niet gezegd wat een masterplan precies is. Bewust niet gehamerd op financiële randvoorwaarden, op het coalitieakkoord, op wet- en regelgeving en bestemmingsplannen. Alleen gevraagd: “Geven jullie aan wat er nodig is. En betrek daar iedereen bij.” Het grootste risico bij dit soort projecten is dat het platform te smal is en in strijd met belangen van anderen. En dat vervolgens de gemeenteraad alle belangen wil afwegen en er dus nieuwe bijhaalt om vervolgens het plan af te schieten.’

Contact over voortgang
Walder hield als enige contact met de ondernemers over de voortgang. ‘Het was voor mij een ingewikkelde rol’, blikt hij terug. ‘Ik geloof absoluut dat de samenleving dit soort dingen zelf kan. Maar ik heb ook twee groepen die mij verantwoordelijk houden voor het resultaat: de gemeenteraad en de ambtenaren. Vooral die laatsten kwamen regelmatig naar mij toe: “Thomas, hoe staat het ervoor? Wanneer is het masterplan nou klaar?”


Opzouten
Walder: ‘Ik kreeg ambtenaren hier aan tafel die zeiden: “Het gaat niet goed. Er worden allerlei zaken bekokstoofd die ons als gemeente raken, zonder dat wij daarbij betrokken zijn.” Antwoordde ik: “Dat is leuk, dan weet je ook eens hoe dat voelt. Het is zelfs voorgekomen dat een gemeenteambtenaar uit een bijeenkomst van pandeigenaren werd gegooid. “Ben je van de gemeente? Opzouten!” Dat voelde natuurlijk heel vervelend. Maar ik vind het ook belangrijk dat men vrijuit kan praten zonder dat wij in de zaal zitten te corrigeren.’

 

Risico’s
Pas achteraf realiseerde Walder zich de risico’s. ‘Als ik van tevoren had geweten wat er allemaal mis kon gaan, was ik er misschien nooit aan begonnen. Stel dat het uiteindelijk ingediende masterplan niet had kunnen rekenen op politiek draagvlak, als de raad toch had vastgehouden aan het coalitieakkoord van betaald parkeren. Terwijl ik tegenover de samenleving steeds had uitgestraald: als jullie het anders willen, gaan we dat regelen… Dan was ik mijn baan kwijt.’

Dekking
Zoals te verwachten viel werd een van de hoofpijndossiers, betaald parkeren, in het masterplan afgeschaft. Maar zo makkelijk kwamen de driehonderd Nijverdallers daar niet mee weg. Walder: ‘Als je een plan indient, moet je ook dekking hebben. Zij gaven aan: wij willen de helft betalen, mits de gemeente de andere helft betaalt. Ze hebben zelf een forse structurele belastingverhoging voor de ondernemers in het centrum voorgesteld. Er waren er zat die daar geen zin in hadden, maar ze gingen toch akkoord.’

 

Twee soorten
Hoe heeft Walder zijn ambtenaren de tussenliggende tijd opgevangen? ‘Sommigen niet’, zegt hij. ‘We hebben hier twee soorten. De jonge garde die begrijpt wat een samenleving wel en niet kan. En de ouderwetse categorie die een project als dit gewoon niet trekt. En die heeft er zwaar onder geleden. Zij zien dat leken plannen lopen te maken aangaande verkeerskunde, bezoekersstromen, parkeersystemen – het vak waar zij specialist in zijn. Alsof je de bondscoach van het Nederlands elftal vervangt door een groepje mensen dat toevallig langs komt fietsen. Een aantal ambtenaren werd daar echt heel ongemakkelijk van. Ik heb er niks aan kunnen doen om dat gevoel weg te nemen. Zo werkt het nu eenmaal.’

Right to challenge
Bij een aantal ambtenaren ziet hij de neiging het ingediende masterplan nu alsnog te willen terugpakken. ‘Ze willen een bestek schrijven, een aannemer selecteren en vastleggen wat voor tegels we er als gemeente in willen. Maar ik probeer ervoor te zorgen dat we tot aan de oplevering dat gevoel van co-creatie erin houden. Winkeliers en bewoners doen mee in het beoordelen van de offertes van de aannemers. Bij burgerparticipatie zit nog iets van: zij mogen meedoen met ons. Terwijl: er was hier helemaal geen ‘ons’ meer, alleen een ‘zij’. Het is achteraf een soort right to challenge geweest voor een planvormingsproject.’

 

Lees het hele artikel deze week in BB16 (inlog)

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Steven op
Het vervolg: Nijverdalse ambtenaren zijn in tranen naar de krant gelopen. "Die h*fter van een wethouder heeft in Binnenlands Bestuur kritiek geuit op ons". En zoals te verwachten viel, de burgemeester neemt het voor ze op. "Na zijn vakantie zal ik een hartig woordje spreken met wethouder Walder".
Door Toine Goossens (Toezichthouder gedrag en moraal) op
Voor deze sociale innovatie is veel moed nodig. Hulde voor de wethouder.

Ik ben erg benieuwd hoe nu het inspraakproces gaat lopen. Er ligt nu namelijk een visie van burgers aan het bestuursbesluit ten grondslag.
Stel dat er bezwaar tot aan de Raad van State komt, wat is dan het gewicht van deze breed door de gemeenschap gedragen visie t.o.v. partijen die de kluit willen belazeren door niet aan het proces voor visieontwikkeling mee te doen en dan achteraf hun eigen bubbel gerealiseerd willen zien?

Het lijkt mij een belangrijke ontwikkeling om tot snellere besluitvorming in het omgevingsdomein te komen. Het wordt voor de RvS een afweging van het ene burgerbelang tegen het andere. Het besluit van het bestuursorgaan is namelijk slechts het formaliseren van een dominante visie.
Door Ton (Senior beleidsadviseur ruimtelijke ontwikkeling) op
Heel toevallig was ik een aantal maanden geleden een week te gast op een heel mooi vakantiepark in de directe omgeving van Nijverdal. Ik moet zeggen dat ik de goede bedoelingen wel kon bespeuren, maar dat het dorp gered was gaat me wel ver. Een aantal fysieke zaken zien er redelijk uit, maar toch blijft het een wat verlaten, doods dorp. Veel leegstand ook.
In het artikel mis ik ook wat nu het grote succes is.
Ik zie eigenlijk alleen dat er andere actoren aan de slag zijn geweest en dat het parkeren gratis is geworden, maar of daardoor het dorp is gered??
Door Mary van Boxtel (inwoner en transitiecoach) op
Wat ongelooflijk moedig om zelfs de kaders los te laten! Reken maar dat de ondernemers en inwoners ook heel veel verschillende belangen en verschillen moeten overbruggen, dat is geen sinecure. Een externe procesbegeleider is daarom een belangrijke succesfactor heeft onderzoek al uitgewezen. Voor ambtenaren en bestuur betekent dit ook veel; een andere rol, hoe ziet die er precies uit en wat moet je dan doen (en leren?). Alleen door met alle partijen te besluiten het experiment aan te gaan, en je eigen aannames en gedrag regelmatig onder de loep te nemen en ter discussie te durven stellen, bouwen we good practices. Dus, anonieme beleidsadviseur, moeten we het ongemak uithouden dat het (succesvolle) einde nog even op zich laat wachten. Maar dat het beter wordt dan het was, daarvan ben ik overtuigd.
Door anoniem (Beleidsadviseur) op
Het wordt aangezet als een succesverhaal.
Ik mis alleen het succesvolle einde....

Is het centrum omgevormd zoals de ondernemers willen?
Is het kostendekkend?
Is het centrum weer levendig zodat er afdoende geld kan worden verdiend?
Door Criticus op
"Als je een plan indient, moet je ook dekking hebben. Zij gaven aan: wij willen de helft betalen, mits de gemeente de andere helft betaalt."

Zo zou ik ook graag al mijn plannen financieel 'dekken'.
Door Maurice (inwoner) op
Dat heet in mijn gemeente Peel en Maas zelfsturing. Dat gebeurt hier al zeker meer dan 10 jaar met geweldige resultaten. In mijn dorp Kessel bijvoorbeeld heeft het dorp een kasteel gerenoveerd. Dorpen maken hun eigen toekomstplannen. Evt. deskundigheid vanuit gemeentehuis wordt ingevlogen. Maar het plan is van het dorp. Vertrouwen over en weer is groot.