of 59045 LinkedIn

Warmtevisie Kamp, verschillende kampen?

Pas geleden presenteerde minister Kamp zijn warmtevisie, waarin het kabinet aangeeft zo snel mogelijk van gas af te willen. Waarom, en vooral hoe moet dat gebeuren?

“We willen zo snel mogelijk van gas af”. Een klein zinnetje, met een wereld vol achtergronden en implicaties. Sinds de ontdekking van onze grote gasvelden bij Slochteren in de jaren zestig heeft Nederland één van de meest geavanceerde gasnetwerken in de wereld gebouwd. 98% van de Nederlandse huishoudens heeft al een gasaansluiting en ieder nieuw gebouw kan in een handomdraai aangesloten worden. In grote delen van de wereld is zo’n gasaansluiting echter pure luxe. Gas is goedkoop, relatief schoon en we hebben het in Nederland in grote mate voorradig. Waarom moeten we er dan vanaf?

 

Aardgas is niet CO2 neutraal

Allereerst zijn onze gasvoorraden eindig. Hoewel we veel gas in onze bodem hebben en het zelfs exporteren, kunnen we uitrekenen dat we bij het huidige gasverbruik nog maar enkele decennia (de schatting lopen nogal uiteen) voorruit kunnen. Nederland importeert nu al hoogcalorisch gas uit Rusland en Noorwegen met name voor industriële toepassingen. Als onze aardgasvoorraden verder afnemen moeten we gas gaan importeren uit landen, waar we politiek liever niet afhankelijk van zijn.

Aardgas is niet CO2 neutraal. Veel overheden hebben als doelstelling om binnen nu en enkele tientallen jaren CO2 neutraal te zijn. Deze doelstellingen impliceren dat er dan geen aardgas meer gebruikt mag worden voor verwarming van gebouwen. Ook brengt de verbranding van gas fijnstof met zich mee, één van de belangrijkste doodsoorzaken in de wereld.

 

En tot slot leidt de winning van aardgas tot milieu- en omgevingsschade, zoals de aanhoudende berichten uit Groningen steeds pijnlijker duidelijk maken.

 

Kampen

We meterteller-op-nulmoeten om moverende redenen dus van onze aardgasverslaving af. Maar hoe gaan we dat dan doen? Het antwoord daarop is niet eenduidig. Er zijn twee kampen te onderscheiden, die elk pleiten voor hun eigen oplossing. Aan de ene kant is er een kamp dat pleit voor “nul op de meter” woningen, die zo goed geïsoleerd zijn dat ze in hun eigen (elektrische) verwarming kunnen voorzien middels bijvoorbeeld zonnepanelen. Het ander kamp pleit voor grootschalige collectieve warmtenetten, gevoed met duurzame warmte.

 

Het denken in kampen is echter onzin. Het antwoord op het verduurzamingsvraagstuk is namelijk altijd een mix van oplossingen, afhankelijk van de karakteristieken van de stad.  Met deze karakteristieken, bepaald op basis van open data, kunnen we voor iedere stad en/of regio bepalen welke oplossingen we waar moeten gebruiken. In ieder geval is duidelijk dat beide oplossingen nodig zijn om van het gas af te komen.

 

Veel (industriële) gebouwen en complexen hebben aardgas nodig, omdat zonder gas de hoge temperaturen die deze gebouwen vereisen nauwelijks bereikt kunnen worden. Het gas dat we blijven gebruiken zouden we dan ook met name moeten reserveren voor dit soort toepassingen. De restwarmte die deze processen produceren, kunnen we wel weer gebruiken voor de verwarming van huizen of kantoren.

 

Voor andere gebouwen moeten we kijken welke verwarmings- of koeling technieken de meest passende zijn. Dit is altijd maatwerk. Sommige gebouwen hebben een wat hogere temperatuur nodig, omdat je ze niet goed kan isoleren. Denk bijvoorbeeld aan monumenten of oudere woningen. Die gebouwen kan je verwarmen met hoge temperatuur geothermie, diep uit de aarde. Of  met groengas dat uit biomassa wordt gewonnen. Veelal vereisen deze oplossingen warmtenetten om de warmte van één of enkele centrale plekken over de rest van de stad te transporteren.

 

Gebouwen die goed te isoleren zijn kan je het beste verwarmen op een wat lagere temperatuur. Dit vraagt namelijk veel minder energie.  Elektrische verwarming middels warmtepompen (met lucht of (ondergronds) water als medium) of aansluiten op de retourleiding van een hogere temperatuur warmtenet zijn dan voor de hand liggende opties.

 

Het is nu zaak om ons als één kamp achter Kamp te scharen om te bezien hoe we onze verwarming en koeling kunnen verduurzamen. De opgave is zo immens groot dat we alle beschikbare oplossingen en menskracht nodig hebben. Met elkaar zijn we binnen enkele decennia minder afhankelijk van buitenlands gas, hebben we een schonere lucht en kunnen de bewoners van Groningen een schokvrij leven leiden.

 

Meer weten over warmte? Over Morgen organiseert een klantcafé waarin een palet aan oplossingen worden geschetst. Stuur een mail naar info@overmorgen.nl voor meer informatie.

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Tine van Langelaar op
Merkwaardig dat de aanval vol wordt ingezet tegen aardgas, waarvan het verbruik reeds jaren dalende is. De auteur had er beter aan gedaan zich tegen steenkool en bruinkool te verzetten aangezien deze stoffen voor veel meer milieuschade zorgen dan het relatief schone gas. Immers, steenkool produceert 2x meer CO2 dan gas. De productie van steenkool is fors stijgende in Nederland. Een ongewenste ontwikkeling. De stelling die ik hier wil innemen, is dat we vooral van onze ongezonde kolenverslaving moeten zien af te komen. Het gas komt daarna wel.

Dan de discussie over "de twee kampen". Deze heerst inderdaad volop maar wordt gekenmerkt door twee verschillende visies, waar de auteur met geen woord over rept. De ene visie (populair bij burgers vanwege een lagere energierekening) gaat uit van energiebesparing door middel van het isoleren van gebouwen waardoor simpelweg minder energie geproduceerd hoeft te worden in de toekomst. De andere visie (enkel populair bij participerende overheden en commerciële organisaties) gaat uit van een stijgende of consistent aanhoudende warmtevraag omdat er, zoals bij stadsverwarming het geval is, niet geïsoleerd wordt en gebruikers van deze panden (helaas vaak burgers) voor de rest van hun leven met hoge warmtekosten opgezadeld zullen blijven.
Daar stadsverwarming momenteel een politiek instabiel systeem is (Kamp weigert de falende Warmtewet te herzien en neemt rustig de tijd om een nieuwe in elkaar te zetten - in de tussentijd gebeurt er niets met de veel te hoge warmtetarieven) en het systeem niet te socialiseren valt (de kosten zijn immers niet te dragen voor alle Nederlanders maar enkel door de gebruikers) mogen er veel meer kritische vraagtekens achter dit tweede systeem gezet worden.
Stadsverwarming hoort niet thuis in een circulaire economie, omdat noch de zogenaamde restwarmte noch de aanvullende grondstoffen (kolen, gas, AVI’s, geïmporteerde biomassa uit Canada, afvalimport uit het buitenland, etc.) duurzaam zijn. Echter, zonder deze hulpstoffen is de temperatuur onvoldoende hoog om de meeste gebouwen te verwarmen. Een fossiel functionerend systeem dus. Waarom het ene fossiele systeem inruilen voor een ander, veel duurder, fossiel systeem?

Voorts stelt de auteur dat de restwarmte, geproduceerd door de industrie, gebruikt moet worden voor het verwarmen van woningen en kantoren. Hiervoor wil men in Zuid-Holland een warmterotonde aanleggen die maar liefst 521 miljoen euro moet gaan kosten als we CE Delft mogen geloven. Een bedrag dat door belasting betalend Nederland opgehoest mag worden en waar je als gebruiker enkel een hoge energierekening voor terugkrijgt. Is dit een gewenst toekomstscenario? Voor een paar eurootjes meer kunnen we -landelijk!- voor 13 miljard euro zo’n 80% van de Nederlandse woningvoorraad energieneutraal maken, waar iedere burger financieel van profiteert en wat wel goed is voor het milieu (minder energie nodig). Dan is de aanleg van een peperduur windmolenpark in de Noordzee à 18 miljard euro ook niet meer nodig.

De auteur gaat erg gemakkelijk voorbij aan het feit dat financieel veel rendabeler is om de geproduceerde restwarmte weer door de industrie zelf te laten hergebruiken. Dat kan op locatie met nieuwe technologieën. Klinkt dat tevens niet stukken duurzamer en wenselijker?

Twee artikelen waarin u kunt lezen waarom we vooral geen nieuwe warmtenetten moeten aanleggen:
1) http://www.cobouw.nl/nieuws/duurzaamheid/2015/04 …
2) http://www.ispt.eu/media/Industrie-kan-nog-veel- …

De auteur stelt voorts gemakzuchtig dat “gebouwen en oudere woningen slecht te isoleren zijn en (…) op een warmtenet moeten worden aangesloten”. Mag ik vragen waarom we dit probleem niet bij de bouwers neerleggen en zorgen dat er geïnnoveerd gaat worden om aan deze marktvraag te voldoen? Waarom zeggen dat iets niet kan, terwijl dit duidelijk met technische oplossingen natuurlijk wel te realiseren valt? Zo las ik laatst een artikel dat een monumentaal pand uit 1847 in Schiedam geen gas meer gebruikt maar volledig draait op een warmtepomp, die een lagere energierekening voor de gepensioneerde bewoners genereert. Prima toch?

Bron: http://www.popuptv.nl/pop-up-tube/eerste-schieda …

Ik geef de auteur gelijk dat we in een complexe internationale energietransitie zitten, waarvan het einde niet in zicht is en waar de ideale antwoorden nog niet zijn uitgekristalliseerd. Voorlopig zijn we inderdaad gebonden aan het gebruiken van een energiemix voor het voldoen aan de vraag. Daarentegen ben ik van mening dat het decentraal opwekken van schone energie de toekomst gaat zijn. Derhalve moeten we fossiele regimes niet langer in stand houden door ze grootschalig te financieren aangezien ze een duurzame toekomst (“Nederland energieneutraal in 2050”) fors in de weg staan. Gelukkig noemt de auteur voldoende technische mogelijkheden om decentraal aan de slag te gaan. Laten we ons daarop focussen, de handen ineen slaan en hier de investeringen maken! Daar profiteren in ieder geval de burgers van. En is dat niet de maatschappelijke taak van de Rijksoverheid, provincies en gemeenten?

Contactgegevens

AfbeeldingOver Morgen

Argonstraat 28

6718 WT Ede

+31 (0) 318 624299

overmorgen.nl

Meer nieuws

Wilt u eens in gesprek met Over Morgen?
Neemt u gerust contact met ons op.

Whitepapers

Bloggers