of 59250 LinkedIn

Hoe moet in het omgevingsrecht worden omgegaan met het risico van endotoxinen?

Endotoxinen zijn celwandresten van bacteriën. Inademing van endotoxinen kan leiden tot ontstekingen van de luchtwegen. Vanwege het ontbreken van algemeen aanvaarde wetenschappelijke inzichten ten aanzien van endotoxinen, is er in de jurisprudentie nog maar weinig invulling gegeven aan de vraag hoe met dit risico moet worden omgegaan in het omgevingsrecht. Met de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 13 december 2017 (ECLI:NL:RVS:2017:3435) is een eerste stap gezet.

Achtergronden

In het advies ‘Gezondheidsrisico’s rond veehouderijen’ van 30 november 2012 heeft de Gezondheidsraad een gezondheidskundige advieswaarde van 30 EU/m3 geïntroduceerd. Deze is afgeleid van de gezondheidskundige advieswaarde voor werknemers (90 EU/m3). De Gezondheidsraad heeft hierbij opgemerkt dat nader onderzoek naar het effect van blootstelling aan endotoxinen bij de algemene bevolking en mogelijke risicogroepen daarbinnen tot een beter onderbouwde advieswaarde zou kunnen leiden. De Gezondheidsraad stelde onder andere het volgende:

“Vergelijking met de schaarse, in hoofdstuk 2 genoemde, blootstellinggegevens leert dat alleen op enkele tientallen meters afstand tot sommige veehouderijbedrijven, in het bijzonder een pluimveebedrijf, de endotoxineconcentratie rond de 30 EU/m3 lijkt te kunnen liggen. Wat meer op afstand is die concentratie, voor zover we nu weten, beduidend lager, waarbij volgens de huidige gegevens op circa 250 meter het achtergrondniveau bereikt wordt.”

 

Voorts is het rapport ‘Emissies van endotoxinen uit de veehouderij: emissiemetingen en verspreidingsmodellering’  (ook wel: WUR-rapport 959) relevant. Doel van het onderzoek was meer kennis te vergaren over de uitstoot van endotoxinen uit stallen. Deze kennis moet inzichtelijk maken of de door de Gezondheidsraad geadviseerde grenswaarde voor endotoxinen een grotere afstand tussen stal en woningen vereist dan nu voor fijnstof en geur nodig is. Een van de conclusies luidt:

“De huidige toetsingskaders voor fijn stof en geur zijn bij pluimveebedrijven (vleeskuikens en leghennen) niet voldoende beschermend tegen het overschrijden van de gestelde endotoxinegrenswaarde (30 EU/m3). Uitwerking van een toetsingskader voor endotoxinen is noodzakelijk om het gewenste beschermingsniveau te bieden”.

 

Een dergelijk toetsingskader is nog niet voorhanden. Ook het VGO-onderzoekstraject (zie daarover onder andere mijn blog van 23 juni 2017) heeft vooralsnog niet tot een toetsingskader geleid. 


Toetsingskader endotoxinen

Het Ondersteuningsteam Veehouderij en Volksgezondheid (bestaande uit enkele Brabantse omgevingsdiensten en gemeenten) heeft, vooruitlopend op een landelijk toetsingskader, de notitie "Handelingsperspectieven Veehouderij en Volksgezondheid, endotoxine toetsingskader 1.0" opgesteld (hierna: het Toetsingskader endotoxinen). Dat rapport komt aan de orde in de hiervoor genoemde uitspraak van 13 december 2017.

 

Uitgangspunt van het toetsingskader is de advieswaarde van de Gezondheidsraad van 30 EU/m3. Omdat endotoxinen zich met (fijn)stofdeeltjes naar de omgeving verspreiden zijn in het Toetsingskader endotoxinen op basis van de fijnstofemissie afstanden bepaald die een te hoge blootstelling aan endotoxinen zullen voorkomen. Voor vleeskuikens, legkippen en vleesvarkens zijn afstandsgrafieken opgesteld. Wat betreft mogelijke cumulatieve effecten wordt in het Toetsingskader endotoxinen bij de beoordeling van individuele initiatieven een omgevingsbewuste benadering geadviseerd. 


De feiten van de uitspraak

De uitspraak heeft betrekking op een bestemmingsplan voor woningen in de gemeente Bernheze. Appellant vreest dat de bedrijfsvoering van zijn pluimveehouderij door het plan zal worden belemmerd. Hij stelt zich op het standpunt dat de raad de effecten van endotoxinen op het plangebied onjuist heeft beoordeeld. Hij betoogt daartoe onder andere dat de raad in dit kader ten onrechte geen toepassing heeft gegeven aan de individuele afstandsnorm zoals vastgesteld in het Toetsingskader endotoxinen.

 

Omdat niet kon worden voldaan aan de in het Toetsingskader endotoxinen opgenomen afstandsnormen heeft de raad ten behoeve van het bestemmingsplan een eigen onderzoek verricht. In het onderzoek is de endotoxinenuitstoot voor het bedrijf van appellant en van 20 andere in de omgeving gelegen veehouderijen berekend op de rand van het plangebied. De conclusie is dat door de cumulatieve endotoxinenuitstoot de advieswaarde van 30 EU/m3 op geen van de berekende punten wordt overschreden. De hoogst berekende cumulatieve waarde als gevolg van de 21 bedrijven bedraagt 15 EU/m3, aldus het onderzoek. 


Het oordeel van de Afdeling

Volgens de Afdeling is de raad niet verplicht om de in het Toetsingskader endotoxinen opgenomen afstanden toe te passen. Nu de berekening van de te verwachten endotoxinewaarde op de plangrens zoals opgenomen in het onderzoek is toegespitst op de specifieke omstandigheden in het gebied, waarbij alle in de omgeving gelegen veehouderijen betrokken zijn en wordt voldaan aan de advieswaarde van 30 EU/m3 is de Afdeling van oordeel dat de raad evenmin aanleiding had hoeven zien om aan te sluiten bij de door de GGD geadviseerde algemene afstandsnorm van 250 meter.


Afronding

Uit de uitspraak blijkt dat de adviesnorm van 30 EU/m3 mag worden toegepast, vanzelfsprekend mits voldoende gemotiveerd. Verder blijkt uit de uitspraak dat het Toetsingskader endotoxinen niet de harde status heeft die daaraan in de praktijk op dit moment vaak wordt toegekend. Hetzelfde geldt voor de door de GGD geadviseerde algemene afstandsnorm van 250 meter.

 

Meer weten over het thema ‘veehouderij en volksgezondheid’? Lees mijn andere blogs over dit onderwerp of neemt contact met mij op.

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

AfbeeldingHekkelman advocaten en notarissen

Prins Bernhardstraat 1,

6521 AA Nijmegen

Postbus 1094,

6501 BB Nijmegen

T: 024 382 83 84

F: 024 360 04 50

www.hekkelman.nl

binnenlandsbestuur@hekkelman.nl

Meer nieuws

Bloggers

Nieuw: Vastgoed nieuwsbrief

Wilt u op de hoogte blijven van ontwikkelingen op het gebied van vastgoed?

 

Meld u dan hier aan.

Whitepapers

Publicaties

Agenda seminars

AfbeeldingHekkelman Advocaten & Notarissen houdt u op de hoogte van actuele ontwikkelingen. Zo organiseren wij regelmatig seminars om deze ontwikkelingen en onze kennis met u te delen.

 

Klik hier voor onze seminaragenda.

Bekijk ook onze partnerpagina op Bestuur en Organisatie

Klik hier