of 59045 LinkedIn

Een stille revolutie in de groene ruimte

Een stille revolutie in de groene ruimte.

Buiten de hoofdstroming van de natuurbescherming voltrekt zich in alle stilte een kleine revolutie: organisaties die hun beheer van de groene ruimte aanpassen aan de eisen van de natuur. Dat is het gevolg van de Flora- en faunawet. Vaak is een ‘gedragscode’ het voertuig. Misschien niet 'sexy’, wel effectief.

Het klinkt anno 2016 zo vanzelfsprekend: bedrijven en instanties die rekening houden met de natuur. Maar dat is het niet. Ik moest daar aan denken nu ik als adviseur opnieuw betrokken ben bij een aantal ‘gedragscodes soortenbescherming’. Gelukkig worden er op dit punt flinke vorderingen gemaakt.
 
Ik doel dan bijvoorbeeld op instanties als de waterschappen, Rijkswaterstaat, bosbedrijven en infrastructuurbedrijven als ProRail, TenneT TSO (de beheerder van het elektriciteitsnet) en Gasunie. Deze hebben allen een gedragscode of zijn er mee bezig. Samen beheren ze duizenden hectaren en vele tienduizenden kilometers aan slootkanten, spoorbermen, productiebossen, kabels en leidingen. Bij elkaar opgeteld gaat het om één van de allergrootste natuurgebieden van Nederland en vaak ook om de blauwe en groene haarvaten van het landelijk gebied. Het verschil met de reguliere natuurgebieden is dat natuurbeheer niet de kerntaak van de beheerder is. Déze beheerders gaat het primair om de veiligheid, de continue leverbaarheid van gas en stroom, de afvoer van water, economisch gewin of een doelmatige besteding van het budget. Het zijn allemaal praktische organisaties, waar doelmatigheid hoog in het vaandel staat. Dat leidde in het verleden tot vanuit de natuur nogal ondoordachte ingrepen. Maaien, niet omdat het per se nodig was, maar omdat er 1 juni op de kalender stond. Natuur had in dat denken geen enkele prioriteit. Natuur was vooral lastig. Maar langzaam keert hier het tij.

 

De Unie van Waterschappen was de eerste die gebruik maakte van de wettelijk mogelijkheid om een gedragscode op te stellen. Kort daarop gevolgd door de bos- en natuurbeheerders. Gedragscodes zijn bedoeld om de werkzaamheden op de natuurwetgeving af te stemmen. De Minister moet deze goedkeuren. Daarna gelden ze als een garantie dat een organisatie natuurvriendelijk en binnen de wettelijke bepalingen werkt. De gedragscodes van de waterschappen en van de bos- en natuurbeheerders zijn nu ongeveer 10 jaar oud en nadien gevolgd door vele andere. Onder meer Rijkswaterstaat, de provincies, de bouw- en ontwikkelsector en een aantal gemeenten hebben hun gedragscodes laten goedkeuren en werken overeenkomstig. 

 

Cynici zullen zeggen dat deze betrokkenheid bij de natuur door de wet is afgedwongen en dat er nog steeds van alles misgaat. Maar dat is slechts de halve waarheid. Veel van deze organisaties zijn door de wet en de gedragscode echt anders gaan werken. Bij de waterschappen is inmiddels een heel legertje ecologen actief die de flora- en faunaonderzoeken organiseren en de beheer- en onderhoudsprogramma’s in de juiste banen leiden. De meeste van die waterschappen hebben een redelijk beeld van de verspreiding van de bijzondere soorten en houden daar rekening mee. Er wordt in toenemende mate nagedacht over soortenmanagement en leefgebiedenbeheer, waarbij kwetsbare populaties zich kunnen versterken en waarbij slechts delen van de watergang worden gebaggerd en oevers niet meer jaarlijks worden gemaaid.

 

Ander voorbeeld: TenneT TSO,  beheerder van het hoofdelektriciteitsnet, laat zijn kap- en snoeiwerk onder de hoogspanningslijnen uitvoeren door twee groenbedrijven. Deze zijn verplicht de gedragscode van TenneT na te leven. En ze doen dat ook steeds beter, met online informatie per locatie over bijvoorbeeld dassenburchten en buizerdnesten. Rekening houden met de natuur wordt op deze manier steeds meer ingebed in de reguliere manier van werken. 

 

Zelfs minder voor de hand liggende partijen beginnen door te krijgen dat natuur beschermen in hun belang is. Woningcorporaties en aannemers pakken de verplichtingen uit de natuurwetgeving steeds vaker systematisch aan. En er zijn zelfs aannemers die klussen weigeren als de beoogde opdrachtgever de flora- en fauna onvoldoende in beeld heeft. “Te risicovol en slecht voor het imago”, vinden ze. Dat is opmerkelijk, omdat ook de bouw- en ontwikkelsector zijn gedragscode heeft gehad, maar die om onduidelijke redenen heeft laten verlopen.

 

Natuur beschermen begint vrijwel altijd bij de wettelijke verplichtingen. Toegegeven, nog te veel bedrijven blijven daar hangen. Maar er zijn ook bedrijven en instanties die vervolgens verder gaan. Waterschappen leggen natuurvriendelijke oevers aan en doen aan leefgebiedenbescherming, omdat ze baat hebben bij vitale populaties van beschermde soorten. TenneT is nu bezig met een eigen visie op haar relatie met de natuur en hoe zij deze positief kan beïnvloeden. Ook andere bedrijven onderzoeken hun relatie met de natuur en de natuurlijke hulpbronnen.

 

Natuur als onderdeel van het ‘corporate social reponsibility’-beleid en het voorkomen van (juridische) risico’s, die trend is niet meer te stoppen. De natuurwetgeving heeft hier veel goeds gebracht. Maar tegelijkertijd zijn er, naast voorlopers ook achterblijvers. En ook bij de voorlopers gaat er geregeld wat mis. Nog eens goed naar de eigen uitvoeringspraktijk kijken is dus nuttig en gedragscodes kunnen helpen de bedrijfsvoering meer ‘natuur-proof’ te maken. Zo bezien is er nog een wereld te winnen.

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Contactgegevens

AfbeeldingArcadis Nederland BV

Piet Mondriaanlaan 26

3812 GV Amersfoort

Postbus 220

3800 AE Amersfoort

 

Tel +31 88 4261261

E-mail info@arcadis.nl

www.arcadis.com/nl/nederland

Meer nieuws

AGENDA

Bloggers

Whitepapers