of 59045 LinkedIn

Waken voor regionale bureaucratie na de decentralisaties

Willem Vermeulen en Raf Daenen Reageer

Voorlopig is de discussie bij de decentralisatie van Jeugd en Zorg en in mindere mate bij arbeidsparticipatie vooral gericht op aanbestedingen en financiën. In de toekomst moet het weer gaan over de inhoud.

Geen enkele gemeente bereidt zich 'op eigen houtje' voor op de decentralisatie van jeugdzorg. Alle gemeenten participeren in regionale samenwerkingsverbanden die de verandering vorm moeten geven. Maar de verschillende regio’s kunnen op verschillende manieren de dienstverlening voor de burgers inkopen. Daarom moeten grotere zorgorganisaties voorbereid zijn op regionale verschillen.

Dat vraagt om flexibiliteit en om meer regionaal gerichte organisatievormen. Een aantal grote organisaties heeft moeite met de nieuwe vormen van aanbesteden. Zij voelen zich miskend, omdat de werkwijze die tot nu toe gevolgd is blijkbaar niet meer voldoet. Als reactie kunnen grote organisaties gaan dreigen met vermeende of echte voortbestaansproblemen, al kan dat ook riskant zijn, omdat kleinere organisaties bereid zijn om het gat dat dan in de markt ontstaat op te vullen. De druk op de politiek om de continuïteit in de zorg te waarborgen is echter groot. Bestuurders willen incidenten voorkomen.
 

Het gevaar is dat door de nadruk op aanbestedingsprocedures en geld er regionale bureaucratie ontstaat. Dit hebben we eerder gezien bij de nationale aanbestedingen. Daar zijn immers problemen geconstateerd door het steeds meer bedrijfsmatig werken van zorginstellingen, doordat regels boven menselijke noden gaan en doordat de werkers in het veld steeds strakker worden gecontroleerd op het naleven van protocollen, waardoor hun eigen professionaliteit in het geding komt.
 

Kijken we naar de psychiatrie, dan is te constateren dat te weinig aan goede opvang van de zwaardere psychiatrische problemen wordt gedaan. De redenen kunnen divers zijn: beperkingen door wet en regelgeving inzake privacy, autonomie van het individu en weinig mogelijkheden om mensen tot opname te dwingen. Ook de financiering kan een reden zijn: vol is vol, en dan worden mensen met ernstige problemen marginaal, d.w.z. alleen ambulant geholpen. Dit ondanks het feit dat een ernstig persoonlijk psychisch probleem uit kan monden in maatschappelijk probleemgedrag en criminaliteit of dat er sprake is van een stapeling van sociale, psychische en financiële probleemsituaties.
 

Door de toenemende protocollering is er bij lichtere enkelvoudige problemen regelmatig sprake van overdiagnostiek, om personen de gewenste etiketten te geven. Zonder goed etiket geen bekostiging van behandeling. Diagnoses als dyslexie, ADHD, PDD-NOS, NLD, autisme zijn nodig om een vervolgtraject in te kunnen gaan. Zulke diagnoses kunnen nuttig zijn, maar moeten vooral een functie hebben om ouder, kind en omgeving te leren met de leer- of gedragsproblemen om te gaan. Leren je eigenheden te accepteren kan ook de weg openen tot het ontwikkelen van talenten waarover een ander niet beschikt.
 

De decentralisatie van de zorg brengt niet alleen bedreigingen, maar biedt ook kansen. Bovenlokaal kan door de regionale samenwerking beter worden geïnvesteerd in intensieve zorg en behandeling door teams van specialisten. De organisatie van de lichtere zorg waar de gemeenten voor verantwoordelijk zijn, biedt juist de ruimte om schotten tussen zorgspecialismen weg te nemen en problemen over meerdere levensgebieden heen aan te pakken.

Psychiatrische problemen uiten zich niet alleen als een persoonlijke stoornis, maar hebben effect op gebieden zoals onder andere werk en inkomen, veiligheid, wonen en scholing. Lokaal kan veel beter worden geïnvesteerd in positief samenleven door generalistische professionals in te schakelen. Zij kunnen sturing geven aan een gezond leefklimaat in brede zin, waardoor ernstige individuele problemen juist worden voorkomen. Zo werken we samen aan een betaalbare en effectieve zorg en een gezonde leefomgeving waar we met zijn allen beter van worden.
 

Willem Vermeulen is psycholoog/pedagoog en Raf Daenen is PvdA-wethouder maatschappelijke ontwikkeling in Oirschot.

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.