of 59045 LinkedIn

Exit Provincies, welkom Regio's

Peter van de Laar Reageer

Provincies zijn als bestuurslaag overbodig. Dat stelde de Eindhovense burgemeester vorig jaar in een artikel in het Eindhovens Dagblad. Inderdaad, provincies zijn zwakke bestuursorganen met een wankele basis. De inwoners mogen naar de stembus, maar waarover het gaat en wie wat doet in het provinciehuis – daar is weinig zicht op. 

Als de provincies beleid voeren gebeurt dit langs twee lijnen. De eerste lijn volgt het vertalen of doorsluizen van nationaal beleid. De andere lijn wordt uitgezet door uitgebreid overleg te voeren met de verschillende regio’s, die dan ook allemaal braaf een plekje krijgen in het nieuwe beleidsplan. Maar weten wat er exact in die regio speelt en waarom dat nationaal beleid nu zo goed is voor de provincie, ho maar!


Bij vrijwel alle taken die aan de provincie zijn toegedacht, is bepalend hoe dit in de regio wordt opgepakt. Juist daar worden de eigenstandige afwegingen gemaakt. Woningbouwprogrammering, bodemsanering, openbaar vervoer of vestigingsklimaat, op vrijwel alle beleidsterreinen betreft het speelveld de regio. Als de meerwaarde van de provincie slechts bestaat uit coördinatie, afstemming en programmering, waarom geschiedt dit dan niet vanuit een totaaloverzicht, dus nationaal?

 

Frappant is dat Plasterk in zijn Nota “Bestuur in samenhang” dit ondersteunt, blijkbaar zonder het te beseffen: 'Ten opzichte van andere concurrerende regio’s –zoals Noord-Rijn Westfalen (ruim 17 miljoen inwoners) moeten de Nederlandse provincies zich in Brussel onderscheidend en effectief kunnen opstellen. De relatief kleine omvang van Nederlandse provincies in verhouding tot die van andere Europese regio’s werkt daarbij in hun nadeel.'
 

Precies. Dus opheffen die provincies! Noord-Rijn Westfalen is qua grondoppervlakte met 34.080 km² namelijk even groot als Nederland (als we daarvan de 18 procent water niet meerekenen). Noord-Rijn Westfalen kent 31 regio’s of districten (Landkreise) en 23 regio-ongebonden (kreisfreie) Steden. Elke Landkreis heeft een eigen, gekozen volksvertegenwoordiging, de Kreistag. Binnen de regio’s zijn er 373 gemeenten; in de gehele deelstaat dus 396 gemeenten. Opmerkelijke overeenkomsten met de situatie aan deze zijde van de grens.
 

In Noord-Rijn Westfalen kent men “Regierungsbezirke”, te vergelijken met de superprovincies. Het bestaansrecht van deze bestuurslaag wordt bij onze oosterburen momenteel zeer in twijfel getrokken. In de meeste andere Duitse deelstaten is deze onderbestuurslaag overigens nooit ingevoerd of recent afgeschaft en in vier van de vijf deelstaten, die deze laag nog wel heeft, staat de zin en het voortbestaan ervan ter discussie.

 

De gemeente als bestuurslaag zou ik echter niet willen afschaffen. De rol van de gemeente zal met de regio in het spelveld juist weer duidelijker worden. Voor het lokaal bestuur betekent dit geen nieuwe samenvoegingen of herindelingen (eerder juist sommige weer ongedaan maken), zodat een overzichtelijk gemeentelijk grondgebied ontstaat, waarin contact met bewoners en bedrijven mogelijk blijft. Gemeenten spelen zo weer de rol waarvoor ze altijd bedoeld zijn: dicht bij de burger. Alle op uitvoering gerichte taken horen bij de gemeente, ondersteund door ambtenaren die ook een lokaal gevoel hebben of dit weer gaan ontwikkelen.
 

Beleidsvorming zal echter vooral op regionaal schaalniveau moeten plaatsvinden. De burger anno 2014 heeft goed in de gaten dat de regio steeds belangrijker wordt en zal meer invloed willen hebben op de besluitvorming. Niet voor niets zijn er de actuele pleidooien voor een (partieel) districtenstelsel. Net zoals in de Duitse Landkreise moeten de regio’s dus een eigen, direct gekozen, volksvertegenwoordiging krijgen. Bij voorkeur zou ik het stemrecht willen geven aan, naast diegene die in de regio woont, ook aan diegene die in de regio werkt. Maar dat lijkt wel heel erg 21-ste eeuws.

 

Peter van de Laar, adviseur Ruimtelijke Ordening en Stedenbouw

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.