of 59045 LinkedIn

Gemeenten: omarm referenda

Frank van Dalen Reageer

In tal van gemeenten wordt nagedacht over de inzet van het instrument van een referendum als mogelijkheid om burgers nadrukkelijker bij het bestuur te betrekken. 

Uit een enquête onder 554 raadsleden bleek begin dit jaar dat 40 procent van hen tegen een referendum als politiek instrument is. Maar liefst 68 procent vond bovendien dat het associatieverdrag met Oekraïne eerder dit jaar zich niet voor een referendum leende.

 

De tegenstanders van het associatieverdrag werd politiek hooliganisme verweten. Met de inzet van het internet zou veel te gemakkelijk op de onderbuikgevoelens van ontevreden burgers zijn ingespeeld. Ook op gemeentelijk niveau zou daarmee het referendum naar de vuilnisbak kunnen worden verwezen. Daarnaast werd gepleit voor het verhogen van drempels en het beperken van onderwerpen waarover de burger mag meebeslissen.  

 

Maar wie nauwkeuriger naar de referendumcampagne van GeenPeil kijkt, kan niet anders dan concluderen dat koudwatervrees volstrekt onnodig is. Wel is het nodig is dat een referendum serieus wordt genomen. Precies wat GeenPeil als aanjager van het referendum heeft gedaan maar wat de gevestigde orde heeft nagelaten. GeenPeil heeft als grassroot organisatie met duizenden vrijwilligers op straat, die campagne voerde op basis van big data, het referendum tot een succes gemaakt door veel kiesgerechtigden erbij te betrekken.

 

Vanuit het besef dat een internetcampagne niet genoeg is, en het effect van canvassen twee keer zo groot als andere vormen van campagne voeren, besloot GeenPeil tot ‘boots on the ground’. In korte tijd werd een leger van ruim 3.200 vrijwilligers gevormd; het campagneteam ‘het Leger des Peils’. Daarvan was 30 procent jonger dan 30 jaar en 47 procent HBO of WO opgeleid. Terwijl het ja-kamp een manifestatie hield in Amsterdam op de Dam, trok het Leger des Peils door het land. Niet ongericht door iedere straat maar naar specifieke gebieden op basis van big data-analyses en politieke micro-targeting. Ruim 16 miljoen campagneactiviteiten, verspreid over 440.000 postcodes, gesplitst naar zes politieke typen en een neutrale, voor -en inderdaad- ook tegen campagne maakten dat ieder lid van het Leger des Peil het verschil kon maken.

 

Deze zelf-organiserende grassroot beweging wist uiteindelijk 1,2 miljoen huishoudens direct te bereiken en organiseerde ook huiskamerbijeenkomsten, stroopwafel-acties, politieke cafés en een bustour. Uit de uitslagen-analyse bleek dat het tegen-kamp significant beter in staat is geweest dan het voor-kamp om zijn achterban naar de stembus te krijgen.

 

Dit model van ongekende burgerparticipatie moet gemeenten inspireren serieus werk te maken van lokale referenda. Dit mag ook best gaan over complexere onderwerpen. De op zichzelf gerichte Zwitsers stemden eerder dit jaar nog massaal tegen een populistische wet die veroordeelden van buitenlandse origine automatisch het land uitzet. En het basisinkomen werd door 77 procent van de Zwitsers weggestemd.

 

Burger snakken naar participatie. Een referendum op gemeentelijk niveau is daartoe een uitstekend middel. Koudwatervrees is niet nodig. Als een campagne goed is georganiseerd en serieus genomen wordt, kan burgerparticipatie naar een nieuw niveau worden getild. GeenPeil heeft laten zien hoe je dat kan doen.

 

Frank van Dalen is voorzitter van stichting Politieke Academie.

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.