of 59142 LinkedIn

Grootschalige recycling luiers: bezint eer gij begint

Raymond Gradus 4 reacties

Het klinkt zo mooi, het grootschalig recyclen van luiers. Begin mei lanceerden verschillende afvalverwerkers samen met de industrie en rijksoverheid een initiatief om dit grootschalig mogelijk te maken. 

Ook Nieuwsuur bracht dit nieuws prominent. Als alle Nederlanders hun luiers en incontinentiemateriaal inleveren om te recyclen is de recyclingsquote 5 procent hoger. Naast plastic, papier en glas is dit het volgende initiatief in het circulair maken van de Nederlandse afvalsector. Nederland kent, ook Europees gezien, hoge recyclingspercentages voor deze materialen. Zo werd in 2015 51 procent van de op de markt gebrachte plastic verpakkingen gerecycled en voor glas en papier is dit zelfs 83 en 85 procent.

Er zijn tenminste drie bezwaren tegen dit plan. Op de eerste plaats vraagt het (te) veel van de gebruikers van dit materiaal. Immers het plan werkt alleen als de Nederlandse bevolking massaal haar luiers en incontinentiemateriaal naar een container bij een school of een winkelcentrum zal wegbrengen. Echter, uit de ervaring bij sommige gemeenten waar dit systeem al bestaat weten we dat menigeen vanwege de overlast of soms ook vanwege schaamte hun luiers gewoon bij het restafval dumpen, zelfs als daar door een diftarsysteem voor betaald moet worden. Ook is opslag vooraf thuis lastig en onhygiënisch.

Het tweede bezwaar zijn de kosten en het gegeven dat de burger uiteindelijk daarvoor moet opdraaien. Het is goed om kennis te nemen van de aanzienlijke verschillen, die er bestaan in het financieel sluitend zijn  van de ketens voor herbruikbare materialen. Voor papier geldt dat de keten sluitend is. De opbrengsten van gerecycled papier zijn dus voldoende om de kosten voor het ophalen van papier te dekken. Dit is niet het geval voor glas en plastic. Voor glas is er volgens het Afvalfonds een tekort van € 15 miljoen. Voor plastic was het tekort in 2015 ruim 120 miljoen euro en dit tekort groeit nog hard. Dit tekort wordt vooral veroorzaakt door een vergoeding aan gemeenten van 700 euro per ton gerecycled plastic, die vervolgens dit geld besteden aan een infrastructuur van ophaalpunten en het ophalen van plastic. Deze vergoeding wordt door de verpakkende industrie betaald, die dat op haar beurt weer in de boodschappenprijs doorberekent.

Gemeenten moeten straks een infrastructuur met ophaalpunten opzetten. Ouderen en gezinnen met jonge kinderen kunnen daar hun luiers en incontinentiemateriaal brengen. Dit is kostbaar ook omdat de wegbrengplekken met regelmaat geleegd en schoongemaakt moeten worden om stankoverlast voor gebruikers én omwonenden te voorkomen. Men kan het aan de voordeur ophalen maar dat is een nog duurder alternatief. Recyclen van luiers levert volgens de initiatiefnemers vooral drie materialen op: plastic, isolatiemateriaal en kattenbakgrit. Uit de recycling van plastic verpakkingen weten we dat de opbrengst van hergebruikt plastic beperkt is. Ook voor kattenbakgrit en isolatiemateriaal moet van die veronderstelling uitgegaan worden. Daar komt bij dat het noodzakelijk is om de medicijnresten uit het materiaal te verwijderen. Om die redenen moeten we aannemen dat het recyclen van luiers zeker niet een financieel sluitende keten zal zijn en dat consumenten daarvoor opdraaien in een hogere prijs voor luiers of alle burgers in een hogere afvalstofheffing.

Het derde bezwaar is dat de milieueffectiviteit beperkt zal zijn. Eerder onderzoek wees uit dat deze bij het recyclen van plastic verpakkingen gering is. Berekend is dat de kosteneffectiviteit in termen van CO2 van recyclen ten opzichte van het verbranden laag is. De besparing van 1 ton CO2 kost € 178, wat ten opzichte van andere alternatieven duur is. Besparen van CO2 via windenergie en ook het opvangen van CO2 in de grond zijn aanzienlijk goedkoper. En in tegenstelling tot plastic verpakkingen waar nascheiding een goedkoper alternatief is, lijkt een kosten-effectiever alternatief bij dit plan niet aanwezig.

Gemeenten die volop bezig zijn om een recyclingsysteem voor luiers en incontinentiemateriaal op te zetten dienen nog eens naar de uitvoerbaarheid en de (kosten)effectiviteit van hun plannen te kijken. De grenzen van het huidige recyclingsbeleid, dat alleen op kwantiteit stuurt, lijken steeds meer in zicht te komen. En met dit plan lijken schieten we daar overheen.

Raymond Gradus is hoogleraar bestuur en economie aan de VU

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Math Oehlen (beleidsambtenaar) op
Zie de conclusie in paragraaf 8.5 op blz. 40.

http://www.ce.nl/publicatie/verwerking_van_luier …

Ons duurzaamheidsstreven stuurt op overvloed aan afvalverwerkingsinfrastructuur. Gescheiden luierinzameling dient geen maatschappelijk doel, maar moet een gevolg van de invoering van DIFTAR repareren. Ik zou zeggen: juist hier geldt de vervuiler betaald; sta voor de diftar-keuze en wentel het niet af op het collectief.
400 Kton luiers uit de afvalverbranding betekent 400 Kton afval=CO2-import. Resultaat voor NL sinds het Urgenda-arrest: een zware investering in een negatief milieuresultaat.
Bovendien: wat is er tegen wasbare luiers.
Hou op met het simplisme van de VANG-doelstellngen.
Rationaliteit dient een kernwaarde van duurzaamheid te zijn.
Door Kees Bakker op
Luierrecycling begint met liegen, en Italiaanse praktijken.
Italiaanse praktijken heeft men in Lelystad waar men van 100% olie kunststof luiers met medicijnresten compost maakt, waarbij de helft van het kunststof en medicijnresten in de natuur komen. Dit is grotendeels gestopt door mij. En nu begint men weer met vervuilende recycling, waarvan men elke keer zegt dat het schoon is. Maar dit liegt men. 10% van de medicijnen breekt men niet af. En worden gedumpt in het riool. En de absorptie korrels verdwijnen ook zomaar. Rijkswaterstaat kijkt hierbij door de vingers,want men krijgt dit toch maar weer mooi voor elkaar, en met de Italiaanse praktijken doet men niets.
Want het gaat volgens de wet. De wet die er niet is.
Het inzamelen is levensgevaarlijk en in Duitsland verboden. Waarom??? daar wil men geen antwoord op geven. Ziektes!!!!!!! luiers van zieke mensen naar kinderdagverblijven brengen, Levensgevaarlijk!!!!!!
Door Ad Lansink op
Het milieubewustzijn van Raymond Gradus laat veel te wensen over, zo bleek al eerder uit zijn afkeer van gescheiden inzameling en zijn voorkeur voor verbranding van kunststofafval.Ook nu luiers in het geding zijn, weet hij de plank weer aardig mis te slaan. Juist nu twee afvalverwerkers - AEB in Amsterdam en ARN in Weurt - het initiatief hebben genomen om zinnige dingen te doen met luiers en incontinentiemateriaal roept Gradus gemeenten op zich te bezinnen alvorens te beginnen met de inzameling van luiers. Bezinnen kan geen kwaad, maar niet beginnen wel. Wat is er op tegen om een deel van de kringloop - hoe beperkt ook - te sluiten. Gescheiden inzameling vraagt te veel van gebruikers, aldus Gradus, die kennelijk niet weet dat burgers wel degelijk warm lopen voor gescheiden inzameling. De burgers moeten zelf de kosten opbrengen, zo luidt het tweede bezwaar. So what? Ook bij niet gescheiden inzameling betalen de burgers kosten, en bij internalisering - doorberekening in het product - ook. Dat de nog bruikbare componenten - compost, plastic, energie - niet voldoende zijn om de hele keten kostendekkend te maken betekent niet, dat de immaterieel waarde van milieubewustzijn en de materialen waarde van hergebruik ander gebruik niet zou tellen. Integendeel. Ik verwijs Gradus naar de beschouwingen over waardecreatie en waardeverlies in de systematiek van de circulaire economie.Tenslotte de milieueffectiviteit: die zou te gering zijn om gescheiden inzameling van luiers te rechtvaardigen, Niets is minder waar. Gescheiden inzameling is hoe dan ook van betekenis. Daarnaast vergeet Gradus - zoals ook al eerder - het belang van een gecontroleerde terugwinning van energie, en - maar dat hangt van de techniek af - van nog bruikbare papiervezels. Bezint eer ge begint: dat advies zou ik aan Raymond Gradus willen geven. Eerst nadenken, en dan beginnen met schrijven.
Door Trevor op
Gradus heeft op deze site al meer artikelen gepubliceerd over de (voors en) tegens van gescheiden inzameling.

Er zijn ook andere meningen, bijv. http://www.adlansink.nl/?page_id=4070

Ik ben benieuwd wat hij daar van vindt.