of 59045 LinkedIn

Politieke kwaliteitsproblemen

Rein Bijkerk Reageer

Er is veel kritiek op ‘de politiek’ en dat is lang niet altijd terecht. Toch dringen zich verontrustende vragen op. Heeft ons politieke systeem aan kwaliteit ingeboet, en zet die trend door?

Voorop moet worden gesteld dat het makkelijk is politici overal de schuld van te geven. Zij beoefenen nu eenmaal een moeilijk vak waarin het sluiten van min of meer geslaagde compromissen centraal staat. Bovendien zijn de tijden niet eenvoudig, zie bijvoorbeeld de vluchtelingencrisis, en maken burgers zélf het er ook niet makkelijker op met humeurig en wispelturig stemgedrag.

 

Maar is er wel degelijk een flink politiek probleem.

 

Zo is er het feit dat de kwaliteit van Kamerleden, statenleden en leden van de gemeenteraden onder druk staat. Doordat slechts zo’n twee procent van de kiezers lid is van een politieke partij – de gezamenlijke partijen hebben minder dan driehonderdduizend leden – is het reservoir aan beschikbaar talent te beperkt.

 

Dit probleem wordt nog vergroot doordat op landelijk, provinciaal en gemeentelijk niveau de omloopsnelheid van volksvertegenwoordigers hoger is geworden. Bij iedere verkiezing treden, mede door de misvatting dat ‘nieuw’ per definitie beter is dan ‘oud’, weer talloze debutanten aan. Dat gaat ten koste van ervaring en het collectieve bestuurlijke geheugen, terwijl tegelijkertijd het talent-reservoir nog sneller opraakt.

 

Dan is er de kwestie van de kwaliteit van het politieke bedrijf. Volksvertegenwoordigende organen zijn niet zelden verbale schiettenten geworden, met als gevolg onvruchtbare debatten en een grote kans op onverdiende reputatieschade of een voortijdig beëindigde politieke loopbaan. Het duidelijkst is dit zichtbaar bij gemeenten. Daar staan door het ‘dualisme’ raadsleden en wethouders dikwijls scherp tegenover elkaar. Eén van de gevolgen is dat nogal wat mensen die men op basis van hun geschiktheid graag politiek actief zou zien worden daar absoluut geen zin in hebben.  

 

Een andere ontwikkeling binnen het politieke bedrijf is dat de vorm steeds belangrijker wordt, terwijl inhoud er minder toe lijkt te doen. We treden meer en meer de wereld binnen van communicatieadviseurs en ‘spindoctors’ en van (landelijke) politici als mediafiguren met gelikte optredens tijdens talkshows en quizprogramma’s. Visie en politiek leiderschap verdwijnen naar de achtergrond, maar worden juist nu door de burgers sterk gemist.

 

Ten slotte is er als derde probleem de kwaliteit van de politiek-bestuurlijke uitvoering. Beleid behoort weloverwogen te zijn en de toepassing ervan deugdelijk. Daaraan schort het in toenemende mate. Denk aan de slordige decentralisatie-operaties richting gemeenten of aan de ondoordachte introductie van marktwerking in publieke sectoren.

 

Mijn conclusie is dan ook dat klassieke politieke deugden in ere moeten worden hersteld. Dus meer waardering voor ervaring en bezonnenheid, hard maar tegelijk fair debatteren, het plaatsen van inhoud en visie boven communicatie-trucs en – tot slot – een zorgvuldige beleidsuitvoering. Maar ook voor burgers ligt er nadrukkelijk een taak, bijvoorbeeld door ouderwets lid te worden van een partij of op een andere wijze te kiezen voor actieve politieke betrokkenheid.

 

Rein Bijkerk is zelfstandig adviseur, onderzoeker en publicist. Van 1990 tot 2007 was hij namens GroenLinks lid van de Provinciale Staten van Utrecht

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.