Dit jaar moet de Wet op de veiligheidsregio in werking treden. Het wetsvoorstel dat begin februari door de Eerste Kamer wordt behandeld, behelst een verplichte samenwerking op het gebied van crisisbeheersing en rampenbestrijding tussen politie, brandweer, geneeskundige hulpverlening en gemeenten in 25 veiligheidsregio’s, gelijk aan de huidige 25 politieregio’s. Echter, deze partners van het veiligheidsbeleid kennen een fors verschillende organisatie en worden allemaal anders aangestuurd.

De politie is reeds in 25 regio’s (26 inclusief het Korps landelijke politiediensten) verdeeld en wordt aangestuurd door het Openbaar Ministerie en door de burgemeesters (regionaal). Dit onder coördinatie van het ministerie van Binnenlandse Zaken. De brandweer is nog bezig met een regionalisering om van een gemeentelijke brandweer verdeeld in driehonderd organisaties uit te groeien tot een regionale brandweer en dus te komen tot 25 regio’s. Tot nu toe zijn er tien gerealiseerd.

De brandweer valt onder eindverantwoordelijkheid van Binnenlandse Zaken. De geneeskundige hulpverlening, GHOR, is al ingedeeld in 25 regio’s maar Nederland kent ook 29 GGD-regio’s. In een aantal regio’s zijn GGD en GHOR gefuseerd maar nog niet overal. De GHOR wordt aangestuurd door het ministerie van Volksgezondheid en Binnenlandse Zaken. Tenslotte hebben we nog 431 gemeenten die voor het veiligheidsbeleid uiteindelijk door Binnenlandse Zaken worden gecoördineerd.

Wie deze verdeelde organisatiestructuur - met aansturing door meerdere departementen - op zich laat inwerken beseft dat het een flinke klus wordt om binnen de veiligheidsregio al deze partners met hun bestuurders te laten samenwerken. Het is dus goed dat Binnenlandse Zaken de betrokken ‘kolommen’ - politie, brandweer, GHOR en gemeenten - stimuleert tot eenduidige organisatie op regionaal niveau. Maar daar zit nu een probleem.

Binnenlandse Zaken voert momenteel een fikse discussie over het politiebestel en is bezig met een aanpassing van de Politiewet. In de voorbereiding daarvoor wordt gesproken over het verminderen van het aantal politieregio’s, het versterken van bovenregionale samenwerking en het optillen van een aantal regionale taken naar landelijk gezag. Deze aanpak wordt ondersteund – of moeten we zeggen gestuurd? - door de minister van Justitie die druk bezig is om de gerechtelijke kaart om te vormen met als gewenst resultaat elf arrondissementen. In deze ontwikkeling passen elf robuuste politiekorpsen natuurlijk een stuk beter dan de huidige 25.

Wat betekent dit nou voor de samenwerking in de veiligheidsregio als een van de belangrijkste partners, de politie, alweer aan een andere schaalgrootte aan het denken is, terwijl alle andere diensten juist op de huidige schaalgrootte richten? Je zou zeggen dat het dan voor de hand ligt om elf veiligheidsregio’s te vormen. Maar waar 25 veiligheidsregio’s al problemen hebben met de herkenbaarheid voor de burger moet je je wel afvragen hoe dat zal zijn met elf veiligheidsregio’s. Bovendien wordt het democratisch gat daardoor nog groter. En dan hebben we het niet eens over de geringe bereidheid bij politie, brandweer, gemeenten en geneeskundige instellingen om voortdurend op te gaan in steeds grotere organisaties.

Binnenlandse Zaken speelt een sturende rol. Je mag verwachten dat dit ministerie in het belang van de veiligheidszorg een samenhangende visie heeft. Als er tegelijkertijd wordt gestuurd op 25 veiligheidsregio’s en meegewerkt wordt aan de verkleining van het aantal gerechtsregio’s, zien wij niet hoe Binnenlandse Zaken tot een heldere en efficiënte organisatie van de veiligheid wil komen.

Ingrid Schäfer, adviseur korpsbeheerder, secretaris veiligheidsregio, politie Limburg Zuid en Mark Liedekerken, programmamanager bij de Open Universiteit en verbonden aan de politie Limburg Zuid