Die middelen werken niet omdat ze weinig effectief worden ingezet. Er is sprake van een fantastische mismatch, zo betoogt socioloog Frits Spangenberg in dit nummer van Binnenlands Bestuur. Uit cijfers die minister Opstelten (Veiligheid en Justitie) onlangs naar de Tweede Kamer stuurde, blijkt dat het aantal meldingen van geweld tegen politieagenten, brandweer mensen en ambulancepersoneel opnieuw is gestegen.

Zo werden er alleen al tijdens de jaarwisseling 186 incidenten gemeld, tegenover 173 vorig jaar. Het aantal geweldsincidenten tegen politieambtenaren is zelfs meer dan verdubbeld. Opstelten vindt dan ook dat de huidige aanpak krachtig moet worden voortgezet. Daarvoor zijn volgens hem echter geen nieuwe instrumenten nodig.

Het huidige instrumentarium bestaat uit streng straffen, supersnelrecht en publiekscampagnes. Beledigen, bedreigen en mishandelen van hulpverleners levert een twee keer zo zware strafeis op en voor incidenten tijdens de jaarwisseling komt daar nog eens 75 procent bij. Snelrecht zorgt voor een directe relatie tussen straf en daad. En publiekscampagnes zoals de SIRE- campagne Handen af van onze hulpverleners moeten het publiek ervan bewust maken dat dit soort gedrag echt niet kan.

Maar daar doet zich de mismatch voor. Publiekscampagnes werken niet, omdat ze zijn gericht op de redelijke, weldenkende burger. Die zou er überhaupt niet over denken een hulpverlener te lijf te gaan. Hufters daarentegen bereik je niet met spotjes bij de publieke omroep en advertenties in de kwaliteitskranten. Verkeerde zenders, om over de boodschap nog maar te zwijgen.

Streng straffen en snelrecht beantwoordt aan de collectieve roep om vergelding en ons rechtvaardigheidsgevoel. Maar de straffen zijn niet effectief, omdat ze op de daad zijn gericht in plaats van op effectiviteit. Publieke dienstverleners, maar ook rechters en officieren van justitie, moeten gaan beseffen dat hun normen- en waardenpatroon anders is dan dat van hufters, aldus Spangenberg.

Voor sommige individuen heeft het meer effect hun mobiele telefoon af te pakken dan een taakstraf te geven. We moeten de angst laten varen om verschillend te straffen. We mogen in Nederland dan officieel wel daderstrafrecht kennen en geen daadstrafrecht, in de praktijk wordt er in de straftoemeting nog te veel gelijkheid nagestreefd.

Opstelten zou zich moeten afvragen of het instrumentarium wel op de juiste manier wordt ingezet. Straffen uitdelen en mensen bewust maken is één ding. Maar uiteindelijk gaat het erom te voorkomen dat hulpverleners tijdens hun werk slachtoffer worden van agressie.